WPO strafprocesrecht
Examen: twee aktes waarin je fouten moet vinden (op 5 punten).
Twee WC over opsporingsonderzoek, dan twee WC over GerO. Laatste WC
is met een proefexamen!
Hoe gebeurt een strafprocedure? Door feiten die kwalificeren als
misdrijf. Vanaf april 2026 hebben we een nieuw Sw waar de drievoudige
deling weggaat.
Strafprocedure in gang zetten:
- Slachtoffer dat een klacht indient bij de politie, dat is de gewone
manier.
- Klachtbrief doorsturen naar de PdK.
- Vaak gebeurt er een klacht met burgerlijke partijstelling bij de
onderzoeksrechter, alleen voor wanbedrijven & misdaden.
Aangifte: Als je getuige bent heb je de morele plicht om de feiten bij de
gerechtelijke autoriteit aan te geven. Publieke aangiften door de bepaalde
hoedanigheid van een persoon. Strafhouder was zat op een bal. Hij had
aan de voorzitter vd ondernemingsrb gezegd dat hij geld had gestolen.
Deze voorzitter was verplicht om dat aan te geven, dat is een publieke
aangifte.
Wie oefent de sv uit? OM, ze gaan zelf beslissen of de sv al dan niet
ingesteld zal worden. Klacht is alleen een manier om feiten ter kennis te
geven, OM beslist zelf of die een sv instelt. Uitzondering zijn de
klachtmisdrijven waar je de sv alleen kan instellen als er een klacht is (bv
laster en eerroof).
OO vs GerO: Als de klacht ter kennis wordt gebracht stelt zich de vraag
of er een onderzoek zal komen (OO of GerO). Een opsporingsonderzoek
gebeurt door de Pdk en de andere door de OR. Wanneer is er nood aan
een GerO? Wanneer er dwangmaatregelen nodig zijn, dat kan omdat een
OR leiding heeft over het onderzoek die onpartijdig is, hij oefent de sv niet
uit. De procureur oefent de sv uit, hij wil bewijs verzamelen.
Uitzondering: De procureur kan één vorm van dwang uitoefenen, welke?
Het eigendomsrecht miskennen want de PdK mag beslag leggen (zaken
die VV kunnen worden later of als bewijs kunnen dienen). Een VV is een
vorm van confiscatie (zaken die voorwerp uitmaken vh misdrijf of illegale
vermogensvoordelen). Want iem die in een opsporingsonderzoek zit zou
alles kunnen gaan verstoppen. Dus beslag kan wel.
1
,Zijn er andere uitzonderingen waar de PdK wel bepaalde dwang kan
uitoefenen? Ja bij heterdaad, dan kan de procureur bepaalde maatregelen
nemen bv een huiszoeking. Hetzelfde voor een onderzoek aan het lichaam
of telefoontap. Zolang de heterdaad situatie blijft bestaan. Of derde
uitzondering, als de PdK toestemming krijgt (van de eigenaar vh huis bv).
Alleen een schriftelijke toestemming is geldig!
1. OO is prerogatief vd PdK. Op het einde van een OO moet de
procureur nagaan wat de objectieve waarheid is. In de praktijk
gebeurt dat niet zo. Op het einde van zn onderzoek kan hij beslissen
dat er voldoende elementen zijn, dan gaat die de verdachte rr
dagvaarden voor de corr rb. Dat is zoals in de context vd burgerlijke
procedure (dagvaarden in rechten). De PdK zal de verdachte
dagvaarden die dan een beklaagde wordt (zie p31 voor
terminologie). =A charge
2. Als hij van mening is dat er niet genoeg elementen zijn, dan gaat hij
seponeren. Dat is een tijdelijke beslissing. Meestal is het omdat de
procureur er geen zin in hebt, gelinkt aan het strafrechtelijk beleid.
Het is niet definitief gedaan, als er nieuwe elementen komen dan
kan het altijd teruggenomen worden. =A décharge
3. De PdK doet een vordering tot GerO wanneer dwangmaatregelen
nodig zijn zoals iem aanhouden.
- Mini-onderzoek: soms is het mogelijk dat de OR voor een
specifieke daad wordt aangesteld. De Pdk wil dat iets gebeurt wat
hij niet kan dus hij vraagt aan de OR om het te doen die daarna het
dossier zal teruggeven aan de PdK. Toepassingsgebied is vrij
beperkt dus komt niet vaak voor; huiszoeking, telefoontap enz
kunnen niet. Het blijft een opsporingsonderzoek dus als je meer wilt
doen moet je een GerO vorderen. Maar de OR kan de zaak ook
evoceren en dan gaat die zelf een GerO opstarten. Gebeurt niet veel
in de praktijk.
Gerechtelijk onderzoek: tijdens een opsporingsonderzoek is de
strafvordering NIET ingesteld, maar als er een GerO wordt opgestart dan
is de strafvordering ingesteld! Dat is een groot verschil wat ook
procedurele verschillen heeft. Bij een OO is de PdK de grote baas. Bij een
GerO is de sv ingesteld, dan moet een rechter zich uitspreken over het lot
vd sv. De OR gaat onderzoek voeren, maar de raadkamer (=onderzoek
gerechten) gaat hier op het einde beslissen. De onderzoek gerechten
moeten op het einde van een GerO beslissen of er voldoende bezwaren,
elementen a charge, zijn door de verwijzen naar de corr rb. Raadkamer is
een sectie vd rb van eerste aanleg en kamer van inbeschuldigingsstelling
vh HvB.
2
,GerO is wanneer we dwang willen uitoefenen. Er zijn bepaalde principes.
Een onderzoek is altijd schriftelijk, strafdossier. In de fase vh onderzoek is
er normaal ook geen tegenspraak. Ook in de context van een burgerlijke
procedure is tegenspraak een principe. Ied moet standpunt kunnen
innemen. Het tegensprekelijk karakter bestaat dus niet op het niveau vh
onderzoek. Een onderzoek is geheim voor het welslagen vh onderzoek (als
je weet dat er een huiszoeking komt dan ja...) & vanwege het vermoeden
van onschuld. Geheim karakter is zeker belangrijk voor grote bedrijven.
Vroeger had een GerO een inquistoiraal karakter (actieve rol rechter), de
OR kon alles doen. Wet 1998 heeft rechten gegeven aan bepaalde
partijen in het onderzoek, nu kan je bv inzage vragen in het strafdossier
enz. Niet gezegd dat de OR het gaat doen, maar er is een kans.
In het GerO kan je alles doen, er is geen limitatieve lijst, want hij is een
rechter. Hij heeft de leiding over een GerO maar hij gaat zelf geen
onderzoek doen. Vaak is de ger politie die dan effectief het onderzoek
doet. De bestuurlijke politie is iets anders. Ger politie heeft vaak normale
kleren aan met een oranje bandje. In de ger politie heb je niveaus (hogere
officieren die de PdK zijn en hulpofficieren en lagere officieren). Een
officieren van Ger politie krijgt een bevel vd OR en daarmee kan die een
huiszoeking doen. Voor een huiszoeking heb je normaal een bevel nodig,
maar een OR heeft dit niet nodig want hij is de OR en mag alles doen
(maar meestal voert hij zelf geen huiszoeking uit).
Einde GerO: de OR neemt een Beschikking tot mededeling, met dat gaat
hij het dossier aan de PdK overmaken. De PdK oefent de sv uit, dus hij
moet bewijzen dat bepaalde feiten zijn gepleegd. Het is van belang voor
hem, of de PdK het onderzoek goed vindt of niet? De PdK kan bijkomende
onderzoek daden vragen. Als hij het goed is, dan gaat hij een
eindvordering nemen. Daarin vraagt de procureur aan de raadkamer om
de verdachte of inverdenkinggestelde door te verwijzen of een
buitenvervolging uit te spreken.
Procedure vd regeling vd rechtspleging: Door de eindvordering wordt
de zaak bij de Raadkamer aanhangig gemaakt. De raadkamer gaat
beslissen of de gedachte al dan niet doorverwezen moet worden
(=procedure vd regeling vd rechtspleging). Op dat moment gaat de
raadkamer een verdachte ofwel doorverwijzen of buiten vervolging
uitspreken als er te weinig elementen a charge zijn. Dan heeft een rechter
zich uitgesproken over de strafvordering!
Zo eindigt het GerO. Er zijn ook andere mogelijkheden zoals een
minnelijke schikking of bemiddeling. Maar vergeet nooit, ook al is er een
3
, MS, dan nog moet deze bekrachtigd worden door de rb bij een GerO
omdat een rechter zich altijd uitspraak moet uitspreken over de
strafvordering als die is ingesteld. In het kader van een OO is de sv niet
ingesteld en dan moet de MS niet bekrachtigd worden.
Fase ten gronde: gebeurt voor corr rb of politie rb. Soms ook voor HvA
maar niet vaak (voor niet corr misdaden). Principieel is een rechter
onafhankelijk. Er zijn wrakingsverzoeken, veel tegenwoordig. Principieel is
een rechtbank onafhankelijk maar het gebeurt meer en meer dat er iets
gebeurt. Wrakingsverzoek zorgt dat heel de procedure geschorst wordt.
Gisteren werd een wetsontwerp ingediend bij de KVV die de mogelijkheid
tot wraking willen beperken. De enige voorwaarde is een advocaat zijn
met 10j ervaring. Nu willen ze dat er een filterfunctie komt.
De corr rb moet zich uitspreken: is de sv ontvankelijk, is het niet
verjaard, eerlijk proces gerespecteerd enz en dan moet de strafrechter
beslissen of de bertokkene schuldig is en dan moet die de straf ook
bepalen. In de context van heel die procedure is er een continuiteit vd
zetel, alle rechters moeten deelnemen aan alle zittingen op straffe van
nietigheid. Het parket is één en ondeelbaar dus het kan dat er een andere
procureur komt, dat is geen probleem. Op het einde vd procedure zal er
een vonnis uitgesproken worden. Daar kan je rechtsmiddelen tegen
wenden (verzet, HB en cassatie).
Rechtsmiddelen:
- Verzet kun je alleen instellen tegen een beslissing op verstek, als de
beklaagde regelmatig werd gedagvaard en erna niet aanwezig is. Je
hebt verzet in gewone en in buitengewone termijn. Gewone termijn
is 15d NA betekening. Er is ook een verzet in buitengewone termijn,
iemand wordt veroordeeld bij verstek maar hij wist er niets van
omdat die in het buitenland is bv. Vanaf het moment dat deze op de
hoogte wordt gebracht (kan pas na 3j zijn bv) vd betekening vh
verstekvonnis heeft die nog 15d om verzet in te stellen.
- HB kan tegen een beslissing op verstek & tegen een beslissing op
tegenspraak, 30d na uitspraak (verschil: in een burgerlijke
procedure 30d na betekening).
Als er een beslissing op verstek was kun je beide instellen, maar de
termijn om HB in te stellen tegen een verstekvonnis is 30d na betekening.
Telkens als er een verstekvonnis is kan de termijn pas na betekening
(officiele kennisgeving van veroordeling) beginnen te lopen, dat is logisch
want hij was niet aanwezig. Verzet zal voorrang hebben op HB (als beide
4
Examen: twee aktes waarin je fouten moet vinden (op 5 punten).
Twee WC over opsporingsonderzoek, dan twee WC over GerO. Laatste WC
is met een proefexamen!
Hoe gebeurt een strafprocedure? Door feiten die kwalificeren als
misdrijf. Vanaf april 2026 hebben we een nieuw Sw waar de drievoudige
deling weggaat.
Strafprocedure in gang zetten:
- Slachtoffer dat een klacht indient bij de politie, dat is de gewone
manier.
- Klachtbrief doorsturen naar de PdK.
- Vaak gebeurt er een klacht met burgerlijke partijstelling bij de
onderzoeksrechter, alleen voor wanbedrijven & misdaden.
Aangifte: Als je getuige bent heb je de morele plicht om de feiten bij de
gerechtelijke autoriteit aan te geven. Publieke aangiften door de bepaalde
hoedanigheid van een persoon. Strafhouder was zat op een bal. Hij had
aan de voorzitter vd ondernemingsrb gezegd dat hij geld had gestolen.
Deze voorzitter was verplicht om dat aan te geven, dat is een publieke
aangifte.
Wie oefent de sv uit? OM, ze gaan zelf beslissen of de sv al dan niet
ingesteld zal worden. Klacht is alleen een manier om feiten ter kennis te
geven, OM beslist zelf of die een sv instelt. Uitzondering zijn de
klachtmisdrijven waar je de sv alleen kan instellen als er een klacht is (bv
laster en eerroof).
OO vs GerO: Als de klacht ter kennis wordt gebracht stelt zich de vraag
of er een onderzoek zal komen (OO of GerO). Een opsporingsonderzoek
gebeurt door de Pdk en de andere door de OR. Wanneer is er nood aan
een GerO? Wanneer er dwangmaatregelen nodig zijn, dat kan omdat een
OR leiding heeft over het onderzoek die onpartijdig is, hij oefent de sv niet
uit. De procureur oefent de sv uit, hij wil bewijs verzamelen.
Uitzondering: De procureur kan één vorm van dwang uitoefenen, welke?
Het eigendomsrecht miskennen want de PdK mag beslag leggen (zaken
die VV kunnen worden later of als bewijs kunnen dienen). Een VV is een
vorm van confiscatie (zaken die voorwerp uitmaken vh misdrijf of illegale
vermogensvoordelen). Want iem die in een opsporingsonderzoek zit zou
alles kunnen gaan verstoppen. Dus beslag kan wel.
1
,Zijn er andere uitzonderingen waar de PdK wel bepaalde dwang kan
uitoefenen? Ja bij heterdaad, dan kan de procureur bepaalde maatregelen
nemen bv een huiszoeking. Hetzelfde voor een onderzoek aan het lichaam
of telefoontap. Zolang de heterdaad situatie blijft bestaan. Of derde
uitzondering, als de PdK toestemming krijgt (van de eigenaar vh huis bv).
Alleen een schriftelijke toestemming is geldig!
1. OO is prerogatief vd PdK. Op het einde van een OO moet de
procureur nagaan wat de objectieve waarheid is. In de praktijk
gebeurt dat niet zo. Op het einde van zn onderzoek kan hij beslissen
dat er voldoende elementen zijn, dan gaat die de verdachte rr
dagvaarden voor de corr rb. Dat is zoals in de context vd burgerlijke
procedure (dagvaarden in rechten). De PdK zal de verdachte
dagvaarden die dan een beklaagde wordt (zie p31 voor
terminologie). =A charge
2. Als hij van mening is dat er niet genoeg elementen zijn, dan gaat hij
seponeren. Dat is een tijdelijke beslissing. Meestal is het omdat de
procureur er geen zin in hebt, gelinkt aan het strafrechtelijk beleid.
Het is niet definitief gedaan, als er nieuwe elementen komen dan
kan het altijd teruggenomen worden. =A décharge
3. De PdK doet een vordering tot GerO wanneer dwangmaatregelen
nodig zijn zoals iem aanhouden.
- Mini-onderzoek: soms is het mogelijk dat de OR voor een
specifieke daad wordt aangesteld. De Pdk wil dat iets gebeurt wat
hij niet kan dus hij vraagt aan de OR om het te doen die daarna het
dossier zal teruggeven aan de PdK. Toepassingsgebied is vrij
beperkt dus komt niet vaak voor; huiszoeking, telefoontap enz
kunnen niet. Het blijft een opsporingsonderzoek dus als je meer wilt
doen moet je een GerO vorderen. Maar de OR kan de zaak ook
evoceren en dan gaat die zelf een GerO opstarten. Gebeurt niet veel
in de praktijk.
Gerechtelijk onderzoek: tijdens een opsporingsonderzoek is de
strafvordering NIET ingesteld, maar als er een GerO wordt opgestart dan
is de strafvordering ingesteld! Dat is een groot verschil wat ook
procedurele verschillen heeft. Bij een OO is de PdK de grote baas. Bij een
GerO is de sv ingesteld, dan moet een rechter zich uitspreken over het lot
vd sv. De OR gaat onderzoek voeren, maar de raadkamer (=onderzoek
gerechten) gaat hier op het einde beslissen. De onderzoek gerechten
moeten op het einde van een GerO beslissen of er voldoende bezwaren,
elementen a charge, zijn door de verwijzen naar de corr rb. Raadkamer is
een sectie vd rb van eerste aanleg en kamer van inbeschuldigingsstelling
vh HvB.
2
,GerO is wanneer we dwang willen uitoefenen. Er zijn bepaalde principes.
Een onderzoek is altijd schriftelijk, strafdossier. In de fase vh onderzoek is
er normaal ook geen tegenspraak. Ook in de context van een burgerlijke
procedure is tegenspraak een principe. Ied moet standpunt kunnen
innemen. Het tegensprekelijk karakter bestaat dus niet op het niveau vh
onderzoek. Een onderzoek is geheim voor het welslagen vh onderzoek (als
je weet dat er een huiszoeking komt dan ja...) & vanwege het vermoeden
van onschuld. Geheim karakter is zeker belangrijk voor grote bedrijven.
Vroeger had een GerO een inquistoiraal karakter (actieve rol rechter), de
OR kon alles doen. Wet 1998 heeft rechten gegeven aan bepaalde
partijen in het onderzoek, nu kan je bv inzage vragen in het strafdossier
enz. Niet gezegd dat de OR het gaat doen, maar er is een kans.
In het GerO kan je alles doen, er is geen limitatieve lijst, want hij is een
rechter. Hij heeft de leiding over een GerO maar hij gaat zelf geen
onderzoek doen. Vaak is de ger politie die dan effectief het onderzoek
doet. De bestuurlijke politie is iets anders. Ger politie heeft vaak normale
kleren aan met een oranje bandje. In de ger politie heb je niveaus (hogere
officieren die de PdK zijn en hulpofficieren en lagere officieren). Een
officieren van Ger politie krijgt een bevel vd OR en daarmee kan die een
huiszoeking doen. Voor een huiszoeking heb je normaal een bevel nodig,
maar een OR heeft dit niet nodig want hij is de OR en mag alles doen
(maar meestal voert hij zelf geen huiszoeking uit).
Einde GerO: de OR neemt een Beschikking tot mededeling, met dat gaat
hij het dossier aan de PdK overmaken. De PdK oefent de sv uit, dus hij
moet bewijzen dat bepaalde feiten zijn gepleegd. Het is van belang voor
hem, of de PdK het onderzoek goed vindt of niet? De PdK kan bijkomende
onderzoek daden vragen. Als hij het goed is, dan gaat hij een
eindvordering nemen. Daarin vraagt de procureur aan de raadkamer om
de verdachte of inverdenkinggestelde door te verwijzen of een
buitenvervolging uit te spreken.
Procedure vd regeling vd rechtspleging: Door de eindvordering wordt
de zaak bij de Raadkamer aanhangig gemaakt. De raadkamer gaat
beslissen of de gedachte al dan niet doorverwezen moet worden
(=procedure vd regeling vd rechtspleging). Op dat moment gaat de
raadkamer een verdachte ofwel doorverwijzen of buiten vervolging
uitspreken als er te weinig elementen a charge zijn. Dan heeft een rechter
zich uitgesproken over de strafvordering!
Zo eindigt het GerO. Er zijn ook andere mogelijkheden zoals een
minnelijke schikking of bemiddeling. Maar vergeet nooit, ook al is er een
3
, MS, dan nog moet deze bekrachtigd worden door de rb bij een GerO
omdat een rechter zich altijd uitspraak moet uitspreken over de
strafvordering als die is ingesteld. In het kader van een OO is de sv niet
ingesteld en dan moet de MS niet bekrachtigd worden.
Fase ten gronde: gebeurt voor corr rb of politie rb. Soms ook voor HvA
maar niet vaak (voor niet corr misdaden). Principieel is een rechter
onafhankelijk. Er zijn wrakingsverzoeken, veel tegenwoordig. Principieel is
een rechtbank onafhankelijk maar het gebeurt meer en meer dat er iets
gebeurt. Wrakingsverzoek zorgt dat heel de procedure geschorst wordt.
Gisteren werd een wetsontwerp ingediend bij de KVV die de mogelijkheid
tot wraking willen beperken. De enige voorwaarde is een advocaat zijn
met 10j ervaring. Nu willen ze dat er een filterfunctie komt.
De corr rb moet zich uitspreken: is de sv ontvankelijk, is het niet
verjaard, eerlijk proces gerespecteerd enz en dan moet de strafrechter
beslissen of de bertokkene schuldig is en dan moet die de straf ook
bepalen. In de context van heel die procedure is er een continuiteit vd
zetel, alle rechters moeten deelnemen aan alle zittingen op straffe van
nietigheid. Het parket is één en ondeelbaar dus het kan dat er een andere
procureur komt, dat is geen probleem. Op het einde vd procedure zal er
een vonnis uitgesproken worden. Daar kan je rechtsmiddelen tegen
wenden (verzet, HB en cassatie).
Rechtsmiddelen:
- Verzet kun je alleen instellen tegen een beslissing op verstek, als de
beklaagde regelmatig werd gedagvaard en erna niet aanwezig is. Je
hebt verzet in gewone en in buitengewone termijn. Gewone termijn
is 15d NA betekening. Er is ook een verzet in buitengewone termijn,
iemand wordt veroordeeld bij verstek maar hij wist er niets van
omdat die in het buitenland is bv. Vanaf het moment dat deze op de
hoogte wordt gebracht (kan pas na 3j zijn bv) vd betekening vh
verstekvonnis heeft die nog 15d om verzet in te stellen.
- HB kan tegen een beslissing op verstek & tegen een beslissing op
tegenspraak, 30d na uitspraak (verschil: in een burgerlijke
procedure 30d na betekening).
Als er een beslissing op verstek was kun je beide instellen, maar de
termijn om HB in te stellen tegen een verstekvonnis is 30d na betekening.
Telkens als er een verstekvonnis is kan de termijn pas na betekening
(officiele kennisgeving van veroordeling) beginnen te lopen, dat is logisch
want hij was niet aanwezig. Verzet zal voorrang hebben op HB (als beide
4
