samenvatting inleiding in de criminologie H24-27

H24: Politie
H25: De strafrechtsbedeling en
het criminaliteitsbeleid in de
praktijk
Politie
Inleiding
Hoofdtypes en in welke landen zijn die terug te vinden
 De rest niet vanbuiten kennen


Wat is de politie?

 Politie = overheidsdienst met geweldsmonopolie
 Alleen de politie (en soms andere staatsdiensten zoals
leger/gendarmerie) mag legitiem geweld gebruiken om orde en
veiligheid te garanderen.
 Twee traditionele kerntaken:
1. Handhaving van openbare orde en veiligheid
2. Opsporen en onderzoeken van strafbare feiten
 Nieuwe, bijkomende taken, o.a.:
1. Directe hulpverlening
2. Signaleren en adviseren
 Het moderne politiewerk is dus veel breder dan enkel
misdaadbestrijding.
 Grote variatie in verhouding tussen de activiteiten en de structuur
van de politie
- Wat de politie doet (meer ordehandhaving vs. meer
misdaadonderzoek)
- Hoe ze georganiseerd is (centraal, federaal, historisch gegroeid,
etc.)
 NB: Er was geen politie of justitie in veel samenlevingen
o In veel samenlevingen vroeger bestond er geen politie
zoals wij die kennen.
Maar er was wél sociale controle: dorpsoudsten, buurtwachten,
religieuze autoriteiten, familie-eer, stamstructure
o Die vormen bestaan nog steeds, zelfs bij ons → dat noemen
we: ‘policing’

, • Policing: alle vormen van toezicht en ordehandhaving,
ook buiten de officiële politie. (incl. onder andere
inlichtingendiensten, burgerinitiatieven,..)
• Er zijn dus nog andere netwerken die voor orde in de SL
zorgen.

Politiemodellen en -bestellen
-
Politiemodel = De filosofie of cultuur achter het politiewerk.
o Elk model ontstond als reactie op ander model
o Supranationaal: modellen zijn niet gebonden aan één land.
Ze kunnen in verschillende landen voorkomen of opgepikt
worden.
- Politiebestel = De structuur en organisatie van de politie binnen
één land.
- Nationaal: elk land heeft eigen politiebestel
 Elk politiebestel combineert verschillende, soms zelfs
concurrerende politiemodellen


Politiemodellen
Vier hoofdpolitiemodellen

1. Militair-bureaucratisch-model
2. Lawful policing-model
3. Community-oriented policing-model
4. Public-private policing-model


1) Militair-bureaucratisch-model (MB)
 Voor het eerst toegepast in Napoleontische tijd, maar heropleving in
twintigste eeuw
 Hoofddoelstellingen: bewaren van openbare orde + bescherming
van politie tegen corruptie en politisering
 Politie als semi-militaire (leger), hiërarchische organisatie om interne
discipline te garanderen
o Ze moeten gwn doen wat de bazen zeggen
o Ze hebben weinig discretionaire bevoegdheid

,Als reactie op dit model ↓

2) Lawful policing-model (LP)
 Reactie tegen militair-bureaucratisch model, tweede helft 19de eeuw
 Hoofddoelstelling: misdaadbestrijding
 Politie als law enforcement agency, dus repressieve aanpak en
“juridisme”
o Niet flexibel
o Sterke nadruk op repressie, wettelijke procedures, juridisme
(strikte toepassing van de wet).
 Gevaar van corruptie  de politieambtenaren gebruiken informele
methoden om tot informatie te komen.
 Politie reageert vooral op wat er gebeurt op straat, nadat een
misdrijf heeft plaatsgevonden
 Politie werkt sterk reactief → treedt op nadat een misdrijf is
gepleegd.




Broad scope policing
 Geen onafhankelijk politiemodel
o Reactie van sociale wetenschap op de mythe van exclusieve
modellen zoals het MB en LP
 Het is een kritiek van sociale wetenschappers op het idee
dat politie slechts één rol heeft.

,  Politiewerk is een multifunctionele job, een werk zonder
scherpe aflijningen
o Politie doet meer dan eenvoudige ordehandhaving of
misdaadbestrijding
o Vrede bewaren is kerntaak
o ‘Incidentgedreven politiebeleid’: De politie wacht tot er iets
gebeurt, en komt dan in actie.
MAAR: Politie moet ook preventief, contextueel en
probleemgericht werken.

3) Community-oriented policing-model
 ‘Vernieuwend model’
 Reactie op grote afstand tussen bevolking en politie in eerdere
modellen
 Proberen de kloof te verbeteren tussen politie en burgers
 Hoofddoelstellingen: verminderen van angst voor criminaliteit,
verbeteren van levenskwaliteit en verbeteren van politiediensten en
politielegitimiteit
o Goede relatie met de burgers onderhouden
 Politie is een gedecentraliseerde en niet-gespecialiseerde dienst
die proactief voor, en samen met, de bevolking werkt
 Wijkteams, lokale verankering, nabijheid
 Eerste democratische model v/d politie, inspelen op de noden van de
burgers
 Nadeel: veel aandacht ging naar de interne structuur van de politie,
ze verloren hun doel.




Problem-oriented policing

 Geen apart model: variant of community-oriented-policing
 Veel doelgerichter.
o Idee ontwikkeld door Goldstein in 1979