P a g i n a |1
ASEPSIE: WEGWIJS IN DE OPERATIERUIMTE
KENMERKEN
Het is van belang om een voorbereidingsruimte: vuile ruimte te hebben waar de chirurg gaat scrubben (
wasbak) en rubben, zichzelf zo steriel mogelijk maken en zal ook dienen als een omkleedruimte. De
patiënt zal hier voorbereid worden namelijk het scheren van de haren (stofzuiger die de haren kunnen
opzuigen) en bij kleine huisdieren kan er al een inductie anesthesie worden toegediend zodanig dat het
dier op een rollende tafel de operatieruimte kan binnen gerold worden.
De operatieruimte: propere ruimte is heel klein, het hoeft niet groot te zijn omdat er minimale bezetting
nodig is. er moet maar 1 ingang aanwezig zijn, zodat er zekerheid is dat er niet in en uit de ruimte wordt
gelopen zonder noodzaak: zo min mogelijk beweging! In de operatieruimte voornamelijk bij de kleine
huisdieren heb je toegang tot beeldvorming.
Bij grote huisdieren waar er bijvoorbeeld een keizersnede wordt uitgevoerd dat meestal in de stal zal
plaatsvinden en heb je de instrumententafel dat je als een proper gedeelte gaat zien. Stel je laat iets
vallen op de grond, moet je het altijd goed desinfecteren vooraleer je verder gaat met je operatie. Als er
geen mogelijkheid is om dat in verschillende ruimtes door te voeren moet je zelf een proper deel maken.
Het is ook van belang dat er opslag is van steriel materiaal, dit moet een mooi afgesloten opslagruimte
voor zijn om contaminatie te voorkomen. Een glazen venster is hier ideaal voor zodat je kan zien wie er
bezig is en dat je niet noodzakelijk naar binnen gaat als het niet nodig is. Een instrumenten-trolley is hier
ook handig voor, dit kan je binnenrollen.
Daarnaast is het ook van belang, voornamelijk bij grote huisdieren dat er een veilige recovery ruimte is
waar de dieren na de operatie rustig kunnen ontwaken. Meestal na een anesthesie kunnen de dieren een
ataxie gaan vertonen, dus is het van belang dat het veilig is zodat de dieren zich niet kunnen kwetsen.
VOORBEREIDING OPERATIE-TEAM
Hier is een wasbak voor nodig in de vuile ruimte voor de handhygiëne van de chirurg. Deze dienen ver
genoeg van het operatieveld en de ruimte voor opslag van het steriel materiaal te staan. Deze wasbakken
dienen dieper te zijn, hoe ondieper de wasbak is dan spat het naar alle kanten. Als je een diepe wasbak
hebt, gebeurt dit minder en heb je minder kans op contaminatie van voorwerpen in de omgeving. De
kranen kunnen bedient worden met infrarood of met elleboog-voet-knie.
de kledij – handschoenen liggen liefst niet nabij het operatieveld, instrumententrolley.
OPERATIELOKAAL
Na een uitvoering van de operatie dient deze proper gemaakt te worden. het voordeel van de
operatieruimte is dat er ronde hoeken aanwezig zijn, wanneer er scherpe hoeken aanwezig zijn dan kan er
altijd vuil achter blijven zitten en is dit veel moeilijker om proper te maken.
Best zijn hier ook glazen wanden aanwezig, zodat je kan kijken wat er bezig. Deze kunnen niet open:
anders kan er contaminatie van het vuile gedeelte naar het propere gedeelte optreden.
Zoveel mogelijk gebruik maken van het rollend materiaal: dit is makkelijker om je ruimte leeg te maken en
goed te desinfecteren.
, P a g i n a |2
Er wordt gebruik gemaakt van een klok, op basis van de operatie wil je weten hoelang gaat het ongeveer
duren en kan je kijken naar hoelang je al bezig bent. Het zorgt ook voor het voorkomen van het dragen van
horloges of je gsm.
Toegang van beeldmateriaal is gemakkelijker.
Idealiter is het in de operatieruimte 20-21 graden, dit is aangenaam voor de chirurg en niet te koud voor
het dier. Tijdens de anesthesie verlies je warmte door onderdrukking van de thermoregulatie. Er wordt ook
vaak gebruik gemaakt van warmte matten waar het dier op ligt tijdens de operatie. De vochtigheidsgraad
dient 40-60 procent te zijn, dit is van belang omdat bij een te hoge vochtigheid schimmelvorming kan
optreden en bij een te lage vochtigheid kan er uitdroging van het weefsel zijn bijvoorbeeld een operatie
aan het maagdarmkanaal, wat een groot oppervlakte is wat je bloot gaat leggen in een droge ruimte zal
deze heel sterk indrogen en is dit veel moeilijker om je weefsels te gaan hanteren.
Er dient verlichting te zijn vanuit 2 hoeken: dit wordt gedaan om schaduw plaatsen te voorkomen.
Goede kenmerken: aanwezigheid van
wieltjes, meer dan 1 lichtbron en afgeronde
hoeken
RECOVERY
De temperatuur mag hier iets hoger zijn: 22-24 graden, in tegenstelling tot de operatieruimte zelf waar er
gebruik gemaakt kan worden van een warmte mat, is het in de recovery niet meer het geval. Deze
temperatuur is dan iets aangenamer voor de dieren aangezien ze uit anesthesie komen en mogelijk
moeilijkere thermoregulatie hebben.
De mogelijkheid tot zuurstof is van belang omdat het bij anesthesie er een effect is op het cardiovasculair
stelsel en ademhaling stelsel waarbij dieren soms moeite kunnen hebben met het ademen.
(zuurstofmasker)
Het moet een rustige en veilige omgeving zijn. Dieren die ontwaken uit anesthesie kunnen ataxie vertonen,
zoals bijvoorbeeld bij paarden die kunnen zich erg kwetsen moesten ze nog wankel op hun benen staan.
DO’S AND DON’TS
Do’s:
▪ Draag de juiste kledij en verwissel deze bij het verlaten van de operatieruimte
▪ Draag hoofdbedekking en een masker
▪ Verzorg je persoonlijke hygiëne
▪ Beperk de toegang tot de operatieruimte
▪ Beperk de bewegingen van personeel en materiaal gedurende de operatie
▪ Beperk de hoeveelheid mensen in de operatieruimte
, P a g i n a |3
▪ Beperk het geluid: als er veel gebabbeld wordt gaat de infectiegraad stijgen
▪ Verzorg de handhygiëne tussen patiënten
▪ Hou een logboek bij ( welke patiënt voor welke ingreep)
Don’ts
▪ Draag geen juwelen en valse nagels
▪ Niet-steriel personeel mag niet over operatieveld hangen
▪ Niet-steriel personaal mag niet bewegen tussen het operatieveld en de instrumenten
Symptomen van een gecontamineerde wonde met een infectie: omdat een infectie vaak gepaard gaat met
een ontsteking, treedt er roodheid en zwelling op. Bij een infectie zien we ook etter vaak bij een bacteriële
contaminatie zal het wondvocht geelachtige etter worden wat zeker een contaminatie is van de wonde.
Een postoperatieve complicatie hoeft niet perse ter hoogte van de wonde zelf te zijn. het kan ook zijn dat
er een incisie gemaakt is ter hoogte van de buik met een ingreep ter hoogte van het abdomen en er kan
door contaminatie een bacterie in het abdomen terecht komen. Je sluit de wonde die proper lijkt, maar er
kan nog wel een infectie aanwezig zijn in het abdomen.
Tot hoelang spreek je van een postoperatieve complicatie? Dit is wanneer je contaminatie of infectie
binnen de 30 dagen na de operatie plaatsvindt. Hoe langer je wachttijd je gaat opvolgen, hoe groter de
kans dat er contaminatie gedetecteerd kan worden. dus het is van belang als je een operatie gaat
uitvoeren, bij je cliënteel goed de risico’s uitlegt van postoperatieve complicaties
Een infectie wilt zeggen dat er een gecontamineerd agens: virus-bacterie-schimmel aanwezig is in de
wonde. Infectie lijdt altijd tot een ontsteking, maar andersom niet!
Een ontsteking wilt zeggen dat je lichaam gaat reageren op iets dat abnormaal is, dit kan een infectie zijn
maar het kan ook door een trauma zijn: stoten en krijgen van een blauwe plek, is een typische ontsteking:
zwelling-roodheid maar daar hoeft niet een infectie mee gepaard zijn.
VOLGORDE VAN INGREPEN
Het is aangetoond dat als je meerdere ingrepen op een dag uitvoert dat er meer kans is op contaminatie
van de laatste ingreep in vergelijking met je eerste ingreep. Daarom plan je eerst de properste ingreep:
bijvoorbeeld gezwel ter hoogte van de huid en je vuilste ingreep: bijvoorbeeld verwijderen van tandsteen
op het einde van de dag.
, P a g i n a |4
Niet traumatische wonde: het is een incisie die je zelf maakt. Als je opereert en je opent de huid door
incisie.
Traumatische wonde: als bijvoorbeeld een paard tegen de prikkeldraad is gelopen, dit is een trauma. Dit
is een wonde.
Als je wonde jonger of ouder is dan 4 uur, gaat het andere behandelingsstappen nodig hebben.
SCHOONMAKEN
Hierbij hou je best een protocol of een draaiboek vast, hier kan je afgaan wat er allemaal proper gemaakt
moet worden: instrumenten, kledij, tafels, vloer,…
Het is van belang dat er wordt schoongemaakt voor desinfectie. Bij gewoon schoonmaken mag je geen
vuil meer zien, bij een desinfectie wordt er gebruik gemaakt van een desinfectans die het materiaal gaan
reinigen. Desinfectie kan met verschillende breedspectrum gebeuren, elk desinfectie heeft zijn eigen
ideale temperatuur, verdunningsfactor en contacttijd.
Gebruik van wegwerp schoonmaakmateriaal is beter, omdat je deze niet gaat hergebruiken. Emmers
dienen gedroogd te worden, door deze ondersteboven te zetten zodat er geen waterrandje achterblijft
waar kiemen kunnen gaan groeien.
CHECK LIST
Bij elke operatie is een check list van belang, zodat er geen materiaal achterblijft in de patiënt. Hoe beter
je een operatie plant, hoe minder kans dat er iets gebeurt. Altijd vermelden welke instrumenten er
gebruikt worden, welke ingrepen er plaats vinden, de identificatie van je patiënt. Na de operatie dient de
check list terug na gekeken worden, of je al je instrumenten nog hebt waar je mee van start bent gegaan
voor de operatie om zekerheid te hebben dat er niks in de patiënt is achter gebleven
ASEPSIE: WEGWIJS IN DE OPERATIERUIMTE
KENMERKEN
Het is van belang om een voorbereidingsruimte: vuile ruimte te hebben waar de chirurg gaat scrubben (
wasbak) en rubben, zichzelf zo steriel mogelijk maken en zal ook dienen als een omkleedruimte. De
patiënt zal hier voorbereid worden namelijk het scheren van de haren (stofzuiger die de haren kunnen
opzuigen) en bij kleine huisdieren kan er al een inductie anesthesie worden toegediend zodanig dat het
dier op een rollende tafel de operatieruimte kan binnen gerold worden.
De operatieruimte: propere ruimte is heel klein, het hoeft niet groot te zijn omdat er minimale bezetting
nodig is. er moet maar 1 ingang aanwezig zijn, zodat er zekerheid is dat er niet in en uit de ruimte wordt
gelopen zonder noodzaak: zo min mogelijk beweging! In de operatieruimte voornamelijk bij de kleine
huisdieren heb je toegang tot beeldvorming.
Bij grote huisdieren waar er bijvoorbeeld een keizersnede wordt uitgevoerd dat meestal in de stal zal
plaatsvinden en heb je de instrumententafel dat je als een proper gedeelte gaat zien. Stel je laat iets
vallen op de grond, moet je het altijd goed desinfecteren vooraleer je verder gaat met je operatie. Als er
geen mogelijkheid is om dat in verschillende ruimtes door te voeren moet je zelf een proper deel maken.
Het is ook van belang dat er opslag is van steriel materiaal, dit moet een mooi afgesloten opslagruimte
voor zijn om contaminatie te voorkomen. Een glazen venster is hier ideaal voor zodat je kan zien wie er
bezig is en dat je niet noodzakelijk naar binnen gaat als het niet nodig is. Een instrumenten-trolley is hier
ook handig voor, dit kan je binnenrollen.
Daarnaast is het ook van belang, voornamelijk bij grote huisdieren dat er een veilige recovery ruimte is
waar de dieren na de operatie rustig kunnen ontwaken. Meestal na een anesthesie kunnen de dieren een
ataxie gaan vertonen, dus is het van belang dat het veilig is zodat de dieren zich niet kunnen kwetsen.
VOORBEREIDING OPERATIE-TEAM
Hier is een wasbak voor nodig in de vuile ruimte voor de handhygiëne van de chirurg. Deze dienen ver
genoeg van het operatieveld en de ruimte voor opslag van het steriel materiaal te staan. Deze wasbakken
dienen dieper te zijn, hoe ondieper de wasbak is dan spat het naar alle kanten. Als je een diepe wasbak
hebt, gebeurt dit minder en heb je minder kans op contaminatie van voorwerpen in de omgeving. De
kranen kunnen bedient worden met infrarood of met elleboog-voet-knie.
de kledij – handschoenen liggen liefst niet nabij het operatieveld, instrumententrolley.
OPERATIELOKAAL
Na een uitvoering van de operatie dient deze proper gemaakt te worden. het voordeel van de
operatieruimte is dat er ronde hoeken aanwezig zijn, wanneer er scherpe hoeken aanwezig zijn dan kan er
altijd vuil achter blijven zitten en is dit veel moeilijker om proper te maken.
Best zijn hier ook glazen wanden aanwezig, zodat je kan kijken wat er bezig. Deze kunnen niet open:
anders kan er contaminatie van het vuile gedeelte naar het propere gedeelte optreden.
Zoveel mogelijk gebruik maken van het rollend materiaal: dit is makkelijker om je ruimte leeg te maken en
goed te desinfecteren.
, P a g i n a |2
Er wordt gebruik gemaakt van een klok, op basis van de operatie wil je weten hoelang gaat het ongeveer
duren en kan je kijken naar hoelang je al bezig bent. Het zorgt ook voor het voorkomen van het dragen van
horloges of je gsm.
Toegang van beeldmateriaal is gemakkelijker.
Idealiter is het in de operatieruimte 20-21 graden, dit is aangenaam voor de chirurg en niet te koud voor
het dier. Tijdens de anesthesie verlies je warmte door onderdrukking van de thermoregulatie. Er wordt ook
vaak gebruik gemaakt van warmte matten waar het dier op ligt tijdens de operatie. De vochtigheidsgraad
dient 40-60 procent te zijn, dit is van belang omdat bij een te hoge vochtigheid schimmelvorming kan
optreden en bij een te lage vochtigheid kan er uitdroging van het weefsel zijn bijvoorbeeld een operatie
aan het maagdarmkanaal, wat een groot oppervlakte is wat je bloot gaat leggen in een droge ruimte zal
deze heel sterk indrogen en is dit veel moeilijker om je weefsels te gaan hanteren.
Er dient verlichting te zijn vanuit 2 hoeken: dit wordt gedaan om schaduw plaatsen te voorkomen.
Goede kenmerken: aanwezigheid van
wieltjes, meer dan 1 lichtbron en afgeronde
hoeken
RECOVERY
De temperatuur mag hier iets hoger zijn: 22-24 graden, in tegenstelling tot de operatieruimte zelf waar er
gebruik gemaakt kan worden van een warmte mat, is het in de recovery niet meer het geval. Deze
temperatuur is dan iets aangenamer voor de dieren aangezien ze uit anesthesie komen en mogelijk
moeilijkere thermoregulatie hebben.
De mogelijkheid tot zuurstof is van belang omdat het bij anesthesie er een effect is op het cardiovasculair
stelsel en ademhaling stelsel waarbij dieren soms moeite kunnen hebben met het ademen.
(zuurstofmasker)
Het moet een rustige en veilige omgeving zijn. Dieren die ontwaken uit anesthesie kunnen ataxie vertonen,
zoals bijvoorbeeld bij paarden die kunnen zich erg kwetsen moesten ze nog wankel op hun benen staan.
DO’S AND DON’TS
Do’s:
▪ Draag de juiste kledij en verwissel deze bij het verlaten van de operatieruimte
▪ Draag hoofdbedekking en een masker
▪ Verzorg je persoonlijke hygiëne
▪ Beperk de toegang tot de operatieruimte
▪ Beperk de bewegingen van personeel en materiaal gedurende de operatie
▪ Beperk de hoeveelheid mensen in de operatieruimte
, P a g i n a |3
▪ Beperk het geluid: als er veel gebabbeld wordt gaat de infectiegraad stijgen
▪ Verzorg de handhygiëne tussen patiënten
▪ Hou een logboek bij ( welke patiënt voor welke ingreep)
Don’ts
▪ Draag geen juwelen en valse nagels
▪ Niet-steriel personeel mag niet over operatieveld hangen
▪ Niet-steriel personaal mag niet bewegen tussen het operatieveld en de instrumenten
Symptomen van een gecontamineerde wonde met een infectie: omdat een infectie vaak gepaard gaat met
een ontsteking, treedt er roodheid en zwelling op. Bij een infectie zien we ook etter vaak bij een bacteriële
contaminatie zal het wondvocht geelachtige etter worden wat zeker een contaminatie is van de wonde.
Een postoperatieve complicatie hoeft niet perse ter hoogte van de wonde zelf te zijn. het kan ook zijn dat
er een incisie gemaakt is ter hoogte van de buik met een ingreep ter hoogte van het abdomen en er kan
door contaminatie een bacterie in het abdomen terecht komen. Je sluit de wonde die proper lijkt, maar er
kan nog wel een infectie aanwezig zijn in het abdomen.
Tot hoelang spreek je van een postoperatieve complicatie? Dit is wanneer je contaminatie of infectie
binnen de 30 dagen na de operatie plaatsvindt. Hoe langer je wachttijd je gaat opvolgen, hoe groter de
kans dat er contaminatie gedetecteerd kan worden. dus het is van belang als je een operatie gaat
uitvoeren, bij je cliënteel goed de risico’s uitlegt van postoperatieve complicaties
Een infectie wilt zeggen dat er een gecontamineerd agens: virus-bacterie-schimmel aanwezig is in de
wonde. Infectie lijdt altijd tot een ontsteking, maar andersom niet!
Een ontsteking wilt zeggen dat je lichaam gaat reageren op iets dat abnormaal is, dit kan een infectie zijn
maar het kan ook door een trauma zijn: stoten en krijgen van een blauwe plek, is een typische ontsteking:
zwelling-roodheid maar daar hoeft niet een infectie mee gepaard zijn.
VOLGORDE VAN INGREPEN
Het is aangetoond dat als je meerdere ingrepen op een dag uitvoert dat er meer kans is op contaminatie
van de laatste ingreep in vergelijking met je eerste ingreep. Daarom plan je eerst de properste ingreep:
bijvoorbeeld gezwel ter hoogte van de huid en je vuilste ingreep: bijvoorbeeld verwijderen van tandsteen
op het einde van de dag.
, P a g i n a |4
Niet traumatische wonde: het is een incisie die je zelf maakt. Als je opereert en je opent de huid door
incisie.
Traumatische wonde: als bijvoorbeeld een paard tegen de prikkeldraad is gelopen, dit is een trauma. Dit
is een wonde.
Als je wonde jonger of ouder is dan 4 uur, gaat het andere behandelingsstappen nodig hebben.
SCHOONMAKEN
Hierbij hou je best een protocol of een draaiboek vast, hier kan je afgaan wat er allemaal proper gemaakt
moet worden: instrumenten, kledij, tafels, vloer,…
Het is van belang dat er wordt schoongemaakt voor desinfectie. Bij gewoon schoonmaken mag je geen
vuil meer zien, bij een desinfectie wordt er gebruik gemaakt van een desinfectans die het materiaal gaan
reinigen. Desinfectie kan met verschillende breedspectrum gebeuren, elk desinfectie heeft zijn eigen
ideale temperatuur, verdunningsfactor en contacttijd.
Gebruik van wegwerp schoonmaakmateriaal is beter, omdat je deze niet gaat hergebruiken. Emmers
dienen gedroogd te worden, door deze ondersteboven te zetten zodat er geen waterrandje achterblijft
waar kiemen kunnen gaan groeien.
CHECK LIST
Bij elke operatie is een check list van belang, zodat er geen materiaal achterblijft in de patiënt. Hoe beter
je een operatie plant, hoe minder kans dat er iets gebeurt. Altijd vermelden welke instrumenten er
gebruikt worden, welke ingrepen er plaats vinden, de identificatie van je patiënt. Na de operatie dient de
check list terug na gekeken worden, of je al je instrumenten nog hebt waar je mee van start bent gegaan
voor de operatie om zekerheid te hebben dat er niks in de patiënt is achter gebleven
