SOCIOLOGIE
SAMENVATTING - 25’-26’
prof. Van Leuvenhaege
Julie Foubert
1
,H1: op ontdekkingstocht door een bekend gebied?................................................................ 4
1.1. Een beeld van een titel..................................................................................................... 5
1.2. Het dagelijkse leven door de sociologische lens.............................................................. 6
1.2.1. Selectieve waarneming............................................................................................7
1.2.2. Referentiekaders......................................................................................................7
1.2.3. Toepassingen van de sociologische verbeelding.....................................................8
1.2.4. Over voetbal.............................................................................................................9
1.3. Een stap verder................................................................................................................ 9
1.3.1. Echtscheiding.........................................................................................................10
1.3.2. Zelfdoding.............................................................................................................. 10
1.3.3. Arbeid.....................................................................................................................11
1.3.4. De verschillende sociologische verklaringsniveaus............................................... 11
1.4. Een eerste definitie van sociologie................................................................................. 12
H2. De samenleving is een veld............................................................................................... 14
2.1. Individu versus samenleving...........................................................................................15
2.2. De samenleving: een vat vol mogelijkheden en beperkingen.........................................17
2.3. Solidariteit versus strijd...................................................................................................18
2.4. Ongelijkheid versus gelijkheid........................................................................................ 21
H3. Waarmee zijn sociologen bezig?....................................................................................... 23
3.1. De sociologie, een wetenschap als (g)een ander...........................................................23
3.2. Sociale feiten zijn dingen................................................................................................ 26
3.3. Sociologie is niet normatief.............................................................................................28
3.4. Sociologie ontdekt en verruimt....................................................................................... 28
3.5. De sociologie: een van de huizen op het plein van de samenleving, met verschillende
kamers en de bijhorende ramen............................................................................................ 29
H4. Blokken uit de sociologische blokkendoos..................................................................... 30
4.1. Sociaal handelen (WEBER)............................................................................................30
4.2 Interactie en communicatie..............................................................................................31
4.3 Sociale relaties en posities, sociale rol en status............................................................ 35
4.4. Sociale rol....................................................................................................................... 37
4.5. Rolatributen en statussymbolen..................................................................................... 38
H5. Een netwerk is geen groep.................................................................................................39
5.1. Sociale netwerken.......................................................................................................... 39
5.2. Groepen..........................................................................................................................42
5.3. Referentiegroepen.......................................................................................................... 46
5.4. Groepen tussen conflict en solidariteit............................................................................47
6. Moderne samenlevingen zijn altijd multicultureel..............................................................48
6.1. Door de ogen van anderen............................................................................................. 48
6.2. Waarvoor staat cultuur?..................................................................................................48
6.3. Cultuur met grote en een kleine C - Cultuur en cultuur.................................................. 49
6.4. Cultuur is een patroon van waarden, normen, doeleinden en verwachtingen................50
2
, 6.4.1. Waarden................................................................................................................ 50
6.4.2 Normen................................................................................................................... 52
6.4.3 Doeleinden..............................................................................................................52
6.4.4 Verwachtingen........................................................................................................ 52
6.6. Cultuur en beschaving.................................................................................................... 53
6.7. Instituties en institutionalisering...................................................................................... 53
6.8. Het gezin: een primaire groep én een institutie.............................................................. 54
3
, H1: op ontdekkingstocht door een bekend gebied?
Inleiding
‘Sociologie en Rechtssociologie’: sociologie is een hulpdiscipline
- Wat minder aan bod komt
- Sociologische vaardigheden en onderzoeksmethodes
- Minder belangrijke namen en theorieën
- Wat centraal staat
- Basiskennis in de sociologie
- Aandacht voor de onderliggende filosofie van de sociologische discipline
- Centrale auteurs, theorieën en concepten
Socio-logie?
- Hybride combinatie Latijn en Grieks
- Socius (metgezel); societas (samenleving); logos (kennis, leer, kunde)
- Samenlevingskunde/maatschappijkunde
↪ De leer van mensen onder elkaar + de studie van de samenleving
E.J Sieyès Qu’est-ce que le tiers état?
(rond 1780-1785)
- Doel: inrichting van nieuwe samenleving ten tijde van
Franse Revolutie.
- Standenmaatschappij waarbij de derde stand benadeeld
werd.
Sociologie voor het eerst opgevallen: vond dat 3de stand meer
inspraak moest krijgen = waardeoordeel
Normatieve wetenschap: hoe kan de samenleving het beste
worden ingericht? Hoe ziet ‘het goede leven’ eruit in zo’n nieuwe
samenleving?
Auguste Comte (1830) Cours de philosophie positive: sociologie als hoogste en meest
complexe wetenschap
Definieert sociologie als empirische wetenschap
In navolging van natuurwetenschappen: beschrijvend, objectief en
empirisch.
Op zoek naar wetmatigheden in de samenleving aan de hand van
empirisch onderzoek
4
SAMENVATTING - 25’-26’
prof. Van Leuvenhaege
Julie Foubert
1
,H1: op ontdekkingstocht door een bekend gebied?................................................................ 4
1.1. Een beeld van een titel..................................................................................................... 5
1.2. Het dagelijkse leven door de sociologische lens.............................................................. 6
1.2.1. Selectieve waarneming............................................................................................7
1.2.2. Referentiekaders......................................................................................................7
1.2.3. Toepassingen van de sociologische verbeelding.....................................................8
1.2.4. Over voetbal.............................................................................................................9
1.3. Een stap verder................................................................................................................ 9
1.3.1. Echtscheiding.........................................................................................................10
1.3.2. Zelfdoding.............................................................................................................. 10
1.3.3. Arbeid.....................................................................................................................11
1.3.4. De verschillende sociologische verklaringsniveaus............................................... 11
1.4. Een eerste definitie van sociologie................................................................................. 12
H2. De samenleving is een veld............................................................................................... 14
2.1. Individu versus samenleving...........................................................................................15
2.2. De samenleving: een vat vol mogelijkheden en beperkingen.........................................17
2.3. Solidariteit versus strijd...................................................................................................18
2.4. Ongelijkheid versus gelijkheid........................................................................................ 21
H3. Waarmee zijn sociologen bezig?....................................................................................... 23
3.1. De sociologie, een wetenschap als (g)een ander...........................................................23
3.2. Sociale feiten zijn dingen................................................................................................ 26
3.3. Sociologie is niet normatief.............................................................................................28
3.4. Sociologie ontdekt en verruimt....................................................................................... 28
3.5. De sociologie: een van de huizen op het plein van de samenleving, met verschillende
kamers en de bijhorende ramen............................................................................................ 29
H4. Blokken uit de sociologische blokkendoos..................................................................... 30
4.1. Sociaal handelen (WEBER)............................................................................................30
4.2 Interactie en communicatie..............................................................................................31
4.3 Sociale relaties en posities, sociale rol en status............................................................ 35
4.4. Sociale rol....................................................................................................................... 37
4.5. Rolatributen en statussymbolen..................................................................................... 38
H5. Een netwerk is geen groep.................................................................................................39
5.1. Sociale netwerken.......................................................................................................... 39
5.2. Groepen..........................................................................................................................42
5.3. Referentiegroepen.......................................................................................................... 46
5.4. Groepen tussen conflict en solidariteit............................................................................47
6. Moderne samenlevingen zijn altijd multicultureel..............................................................48
6.1. Door de ogen van anderen............................................................................................. 48
6.2. Waarvoor staat cultuur?..................................................................................................48
6.3. Cultuur met grote en een kleine C - Cultuur en cultuur.................................................. 49
6.4. Cultuur is een patroon van waarden, normen, doeleinden en verwachtingen................50
2
, 6.4.1. Waarden................................................................................................................ 50
6.4.2 Normen................................................................................................................... 52
6.4.3 Doeleinden..............................................................................................................52
6.4.4 Verwachtingen........................................................................................................ 52
6.6. Cultuur en beschaving.................................................................................................... 53
6.7. Instituties en institutionalisering...................................................................................... 53
6.8. Het gezin: een primaire groep én een institutie.............................................................. 54
3
, H1: op ontdekkingstocht door een bekend gebied?
Inleiding
‘Sociologie en Rechtssociologie’: sociologie is een hulpdiscipline
- Wat minder aan bod komt
- Sociologische vaardigheden en onderzoeksmethodes
- Minder belangrijke namen en theorieën
- Wat centraal staat
- Basiskennis in de sociologie
- Aandacht voor de onderliggende filosofie van de sociologische discipline
- Centrale auteurs, theorieën en concepten
Socio-logie?
- Hybride combinatie Latijn en Grieks
- Socius (metgezel); societas (samenleving); logos (kennis, leer, kunde)
- Samenlevingskunde/maatschappijkunde
↪ De leer van mensen onder elkaar + de studie van de samenleving
E.J Sieyès Qu’est-ce que le tiers état?
(rond 1780-1785)
- Doel: inrichting van nieuwe samenleving ten tijde van
Franse Revolutie.
- Standenmaatschappij waarbij de derde stand benadeeld
werd.
Sociologie voor het eerst opgevallen: vond dat 3de stand meer
inspraak moest krijgen = waardeoordeel
Normatieve wetenschap: hoe kan de samenleving het beste
worden ingericht? Hoe ziet ‘het goede leven’ eruit in zo’n nieuwe
samenleving?
Auguste Comte (1830) Cours de philosophie positive: sociologie als hoogste en meest
complexe wetenschap
Definieert sociologie als empirische wetenschap
In navolging van natuurwetenschappen: beschrijvend, objectief en
empirisch.
Op zoek naar wetmatigheden in de samenleving aan de hand van
empirisch onderzoek
4
