Gespreks- en coachingsvaardigheden in de SPP
Inleiding
Gelijksoortige gespreksvormen onderscheiden obv doelstellingen
- Info inwinnen/verzamelen
- Info geven
- Coachen
- Evalueren
- Overtuigen
- Problemen oplossen
Gespreksvoering in SPP focust op:
- Verbindende communicatie
- Taalgevoelige communicatie met kinderen, jongeren
- Coaching (collega’s, jongeren, …)
- Slecht nieuws gesprek
- Emotiemanagement
- Conflicthantering
H1: GEWELDLOZE COMMUNICATIE
1. Verbindende of geweldloze communicatie
1.1. Communicatie
Communicatiemodel:
1.1.1. Communicatie, de superkracht
van de homo sapiens
1.1.2. Geweld in communicatie
M.a.w.: ruis = valkuilen id communicatie
Focus op wie schuldig is leidt tot meer geweld
- Wrok niet gekanaliseerd nr buiten, gevolg: naar binnen richten, vb.
zelfverwijt
Marshall Rosenberg = grondlegger v geweldloze communicatie
- 3 vormen v geweld in communicatie
o Oordelen en verwijten
Iemand met andere waarden en normen vaak als slecht
gezien
Gevolg: vrijgeleide om te beschuldigen, …
o Gevolg: men wil zich verdedigen of is angstig en
wil negatieve gevolgen vermijden dus zwijgt
o = afbreuk aan positief gevoel en zelfwaarde
1
, o Eisen = dwingend karakter
Vraag aanvoelen als eis zorgt vr gevoel van straf, schuld,
afwijzing, …
Twee reacties
Ondergeschikte reactie toegeven aan verzoek
Weerstand en rebellie
Gevolg: gezien als bedreiging minder empathie om te
luisteren
o Ander verantwoordelijk maken vr wat je voelt
Macht weggeven en ander schuldig laten voelen
Als PC doorgronden wat kern v geweld is
- Hoe? Aandacht op empathische manier richten op gevoelens en behoeften
o Gevolg: meer begrip en verbondenheid
Tijdens communiceren vooronderstellingen zender gaat uit dat ontvanger:
- Begrijpt wat w verteld
- Relevant vindt wat w verteld
- Het eens is
- Weet welke actiepunten voortvloeien
Geen overeenstemming tss wat we zeggen en wat we bedoelen
- Conclusies trekken over bedoelingen v mensen obv effect op ons
o ‘Ik voel me gekwetst, dus jij wou me kwetsen’
o ‘Ik ben kwaad, dus je wou mij opjagen’
Gevolgen v communicatie die doel mist:
- Frustratie
- Onenigheid
- ‘welles nietes’
- Roddels, geklaag
- Verwijten
Gespreksvaardigheden: de kern
- LSD: Luisteren-samenvatten-doorvragen
- NIVEA: niet invullen vr een ander
- OMA: oordelen-mening-advies
- OEN: open, eerlijk, nieuwgierig
- DIK: denk in kwaliteiten
- ANNA: altijd navragen, nooit aannemen
2
, 1.1.3. De relatie tussen psychologisch consulent en cliënt
(!) belangrijk uitgangspunt v Carl Rogers:
- Echtheid, empathie, onvoorwaardelijk respect
o Empathie = de aanwezigheid waarbinnen wij verbonden zijn:
“Ik ben nu aanwezig en bereid alles te horen wat jou
beweegt en wat er in je leeft. Ik ben bereid al jouw
gevoelens en behoeften te horen, ook als ze zich achter
andere woorden verbergen.”
1ste noodzakelijke vorm v empathie = zelfempathie
Empathisch luisteren nr jezelf: verbindingsintentie
mildheid
Bewust zijn over eigen oordelen + onderzoeken
vanwaar het komt
2de noodzakelijke vorm v empathie = empathie
Luisteren nr de ander zonder oordeel of tegen-reactie
Empathisch luisteren
Onbevooroordeeld
Feiten onderscheiden v interpretatie en oordeel
Wees nieuwsgierig, benieuwd = onderzoekende
houding
Kunnen verplaatsen in perspectief vd ander
Check nadien of je begrijpen klopt
Willen begrijpen
Zelfvertrouwen
Verbindende eerlijkheid: spreken vanuit zelfempathie
Dé intentie:
o Willen begrepen w
o Willen in verbinding gaan met de ander
Eerlijk spreken wat leeft er écht in jou
Authenticiteit zorgt vr respect
Zelfvertrouwen
Cliënt kan pas zoeken nr wie hij is bij voldoende veiligheid
Empathie ≠ troosten, advies geven, sympathie, eigen verhaal koppelen, veel
vragen stellen, corrigeren, grap maken, minimaliseren, …
DOEL = herkennen als er ruis is
- Bewust w v (eigen) (onbewuste):
o Verwijten, (ver)oordelen, vb. jij luistert nooit, ik ga dit niet weer
kunnen
o Té direct/ sturend communiceren, vb. Je bent alweer te laat!
o Intimiderend, eisend, vb. jij moet eens leren om …
o Té braaf, overschrijden (eigen) grenzen, vb. ik zal het wel weer doen
3
, 1.1.4. Verbindende communicatie
= empathische ruimte creëren + mensen bewust maken v wat hen drijft
Als PC aandacht richten op behoeften vd cl én besproken anderen
- Gevolg: weerstand en defensief gedrag neemt af
VC 2 uitgangspunten
1. Achter elke vorm v communicatie 1 of meerdere behoeftes
2. Mensen hebben intrinsieke wil om bij te dragen aan geluk v anderen vanuit
vrijheid, niet vanuit verplichting
(!) eenvoudige principes
- Bewust uitdrukken: bewust woorden kiezen uit rust en opmerkzaamheid
o Bewust v eigen behoeftes en die vd ander = veilig, neutraal
speelveld
Doel v geweldloze communicatie = verbinding
- Dr gevoelens en behoeftes v elkaar te (h)erkennen
(!) begrijpen doet makkelijker in verbinding komen met elkaar ≠ eens zijn
1.1.5. De giraf en de jakhals
- Jakhals = ‘geweldvolle’ communicatie
o Veroordeelt alles en iedereen
o Breekt zichzelf of anderen af
- Giraf = empathische communicatie
o Kan overzicht bewaren en kijkt nr wat op achtergrond afspeelt
o Gericht op behoeften v zichzelf en anderen
o Oordeelloos luisteren
1.2. De vier bouwstenen
1.2.1. Waarnemingen
- De grootste angel in communicatie = luisteren gaat te snel
- Waarneming vermengen met interpretatie (oordeel), dan is kans groot dat
andere partij dit als kritiek of verwijt hoort
o Vb. cl is laatste 3 sessies 10 minuten te laat
“Je gaat nonchalant om met tijd”
“Ik zie dat je de laatste 3 sessies telkens 10 min. te laat
bent.”
- Doel = gemeenschappelijk speelveld creëren, zodat ander open kan
blijven vr de rest vd boodschap
Oordeel of interpretatie Feitelijke waarneming
Tegen je buurman: “je sloeg gisteren “Ik zag je gisteren jouw zoon slaan
zonder reden je zoon” nadat hij een bal uit een plas water
had opgeraapt.”
Tegen collega: “Je bent onbeleefd “Als ik je ad poort zie staan, dan ben je
tegen de ouders ad schoolpoort.” minder hartelijk dan ik het graag zou
hebben. Je kijkt hen niet aan en zegt
geen goeiedag.”
4
Inleiding
Gelijksoortige gespreksvormen onderscheiden obv doelstellingen
- Info inwinnen/verzamelen
- Info geven
- Coachen
- Evalueren
- Overtuigen
- Problemen oplossen
Gespreksvoering in SPP focust op:
- Verbindende communicatie
- Taalgevoelige communicatie met kinderen, jongeren
- Coaching (collega’s, jongeren, …)
- Slecht nieuws gesprek
- Emotiemanagement
- Conflicthantering
H1: GEWELDLOZE COMMUNICATIE
1. Verbindende of geweldloze communicatie
1.1. Communicatie
Communicatiemodel:
1.1.1. Communicatie, de superkracht
van de homo sapiens
1.1.2. Geweld in communicatie
M.a.w.: ruis = valkuilen id communicatie
Focus op wie schuldig is leidt tot meer geweld
- Wrok niet gekanaliseerd nr buiten, gevolg: naar binnen richten, vb.
zelfverwijt
Marshall Rosenberg = grondlegger v geweldloze communicatie
- 3 vormen v geweld in communicatie
o Oordelen en verwijten
Iemand met andere waarden en normen vaak als slecht
gezien
Gevolg: vrijgeleide om te beschuldigen, …
o Gevolg: men wil zich verdedigen of is angstig en
wil negatieve gevolgen vermijden dus zwijgt
o = afbreuk aan positief gevoel en zelfwaarde
1
, o Eisen = dwingend karakter
Vraag aanvoelen als eis zorgt vr gevoel van straf, schuld,
afwijzing, …
Twee reacties
Ondergeschikte reactie toegeven aan verzoek
Weerstand en rebellie
Gevolg: gezien als bedreiging minder empathie om te
luisteren
o Ander verantwoordelijk maken vr wat je voelt
Macht weggeven en ander schuldig laten voelen
Als PC doorgronden wat kern v geweld is
- Hoe? Aandacht op empathische manier richten op gevoelens en behoeften
o Gevolg: meer begrip en verbondenheid
Tijdens communiceren vooronderstellingen zender gaat uit dat ontvanger:
- Begrijpt wat w verteld
- Relevant vindt wat w verteld
- Het eens is
- Weet welke actiepunten voortvloeien
Geen overeenstemming tss wat we zeggen en wat we bedoelen
- Conclusies trekken over bedoelingen v mensen obv effect op ons
o ‘Ik voel me gekwetst, dus jij wou me kwetsen’
o ‘Ik ben kwaad, dus je wou mij opjagen’
Gevolgen v communicatie die doel mist:
- Frustratie
- Onenigheid
- ‘welles nietes’
- Roddels, geklaag
- Verwijten
Gespreksvaardigheden: de kern
- LSD: Luisteren-samenvatten-doorvragen
- NIVEA: niet invullen vr een ander
- OMA: oordelen-mening-advies
- OEN: open, eerlijk, nieuwgierig
- DIK: denk in kwaliteiten
- ANNA: altijd navragen, nooit aannemen
2
, 1.1.3. De relatie tussen psychologisch consulent en cliënt
(!) belangrijk uitgangspunt v Carl Rogers:
- Echtheid, empathie, onvoorwaardelijk respect
o Empathie = de aanwezigheid waarbinnen wij verbonden zijn:
“Ik ben nu aanwezig en bereid alles te horen wat jou
beweegt en wat er in je leeft. Ik ben bereid al jouw
gevoelens en behoeften te horen, ook als ze zich achter
andere woorden verbergen.”
1ste noodzakelijke vorm v empathie = zelfempathie
Empathisch luisteren nr jezelf: verbindingsintentie
mildheid
Bewust zijn over eigen oordelen + onderzoeken
vanwaar het komt
2de noodzakelijke vorm v empathie = empathie
Luisteren nr de ander zonder oordeel of tegen-reactie
Empathisch luisteren
Onbevooroordeeld
Feiten onderscheiden v interpretatie en oordeel
Wees nieuwsgierig, benieuwd = onderzoekende
houding
Kunnen verplaatsen in perspectief vd ander
Check nadien of je begrijpen klopt
Willen begrijpen
Zelfvertrouwen
Verbindende eerlijkheid: spreken vanuit zelfempathie
Dé intentie:
o Willen begrepen w
o Willen in verbinding gaan met de ander
Eerlijk spreken wat leeft er écht in jou
Authenticiteit zorgt vr respect
Zelfvertrouwen
Cliënt kan pas zoeken nr wie hij is bij voldoende veiligheid
Empathie ≠ troosten, advies geven, sympathie, eigen verhaal koppelen, veel
vragen stellen, corrigeren, grap maken, minimaliseren, …
DOEL = herkennen als er ruis is
- Bewust w v (eigen) (onbewuste):
o Verwijten, (ver)oordelen, vb. jij luistert nooit, ik ga dit niet weer
kunnen
o Té direct/ sturend communiceren, vb. Je bent alweer te laat!
o Intimiderend, eisend, vb. jij moet eens leren om …
o Té braaf, overschrijden (eigen) grenzen, vb. ik zal het wel weer doen
3
, 1.1.4. Verbindende communicatie
= empathische ruimte creëren + mensen bewust maken v wat hen drijft
Als PC aandacht richten op behoeften vd cl én besproken anderen
- Gevolg: weerstand en defensief gedrag neemt af
VC 2 uitgangspunten
1. Achter elke vorm v communicatie 1 of meerdere behoeftes
2. Mensen hebben intrinsieke wil om bij te dragen aan geluk v anderen vanuit
vrijheid, niet vanuit verplichting
(!) eenvoudige principes
- Bewust uitdrukken: bewust woorden kiezen uit rust en opmerkzaamheid
o Bewust v eigen behoeftes en die vd ander = veilig, neutraal
speelveld
Doel v geweldloze communicatie = verbinding
- Dr gevoelens en behoeftes v elkaar te (h)erkennen
(!) begrijpen doet makkelijker in verbinding komen met elkaar ≠ eens zijn
1.1.5. De giraf en de jakhals
- Jakhals = ‘geweldvolle’ communicatie
o Veroordeelt alles en iedereen
o Breekt zichzelf of anderen af
- Giraf = empathische communicatie
o Kan overzicht bewaren en kijkt nr wat op achtergrond afspeelt
o Gericht op behoeften v zichzelf en anderen
o Oordeelloos luisteren
1.2. De vier bouwstenen
1.2.1. Waarnemingen
- De grootste angel in communicatie = luisteren gaat te snel
- Waarneming vermengen met interpretatie (oordeel), dan is kans groot dat
andere partij dit als kritiek of verwijt hoort
o Vb. cl is laatste 3 sessies 10 minuten te laat
“Je gaat nonchalant om met tijd”
“Ik zie dat je de laatste 3 sessies telkens 10 min. te laat
bent.”
- Doel = gemeenschappelijk speelveld creëren, zodat ander open kan
blijven vr de rest vd boodschap
Oordeel of interpretatie Feitelijke waarneming
Tegen je buurman: “je sloeg gisteren “Ik zag je gisteren jouw zoon slaan
zonder reden je zoon” nadat hij een bal uit een plas water
had opgeraapt.”
Tegen collega: “Je bent onbeleefd “Als ik je ad poort zie staan, dan ben je
tegen de ouders ad schoolpoort.” minder hartelijk dan ik het graag zou
hebben. Je kijkt hen niet aan en zegt
geen goeiedag.”
4
