Samenvatting inleiding recht

RECHT
HOOFDSTUK 1/ INLEIDING
1.Wat is recht?
 Geheel van regels
 Opgesteld, minstens bekrachtigd door de samenleving (politieke
autoriteit)
 Bedoeld om de maatschappij te ordenen
 Beoogt rechtvaardigheid
 Waarvan de naleving verplicht is (afdwingbaar)
 En waarvan toepassing steunt op techniek

1.1. Een regel
Met een regel wordt eerst een bepaalde menselijke activiteit afgeperkt
(bvb doden) en vervolgens wordt die activiteit goedgekeurd (Gij zult …) of
afgekeurd (Gij zult niet …)

 Wat je mag doen: gebodsregels
 Wat je niet mag doen: verbodsregels

Bijvoorbeeld verbod om te doden: DOODSLAG EN MOORD
Wat is het verschil tussen beide? : Geven kwalificatie (constitutieve,
vormende bestanddelen)
 Verzwarende omstandigheid: oudermoord, kindermoord (worden
zwaarder bestraft)
 Verschoonbare doodslag (uitlokking): wel misdrijf, maar lagere straf
 Gerechtvaardigde doodslag (wettelijke zelfverdediging: geen misdrijf
 Krankzinnigheid en macht die niet kon worden weerstaan: “er is
geen misdrijf wanneer de beschuldigde of de beklaagde op het
tijdstip v/d feiten leed aan een geestesstoornis die zijn
oordeelsvermogen of de controle over zijn daden heeft tenietgedaan
of ernstig heeft aangetast of wanneer hij gedwongen werd door een
macht die hij niet heeft kunnen weerstaan”. Voorbeeld: KIM DE
GELDER; hij is toerekeningsvatbaar verklaard

Geboden en verboden zijn erg ‘dwingend’, afwijkingen worden niet
toegestaan!
Naast deze dwingende regels, zijn er ook regels die niet zo dwingend zijn,
waar de mens wel mag van afwijken. Als dit het geval is, is de regel slechts
‘aanvullend’! (Gij zult niet … tenzij… bvb: Wanneer u langstlevende ouder
komt te overlijden, dan wordt uw nalatenschap volledig verdeeld onder uw
kinderen, tenzij u een testament hebt gemaakt)

1.2. Een rechtsregel
Gewone regel wordt rechtsregel wanneer die regel door een politieke
autoriteit werd opgelegd (uitgevaardigd of bekrachtigd door autoriteit;
deze ‘bevoegde politieke autoriteit’ wordt ook wel de overheid genoemd!)


1

, 1.2.1. Wie is de bevoegde politieke autoriteit?
Hangt af v/d staatsvorm waarin we leven. De staatsvormen in het Westen
noemen zich allemaal democratisch. Democratie betekent dat de
maatschappelijke beslissingen door het volk worden genomen!

Rechtstreekse democratie (directe democratie)
 Stemming via een referendum of volksraadpleging
 Volksraadpleging is niet overal verplicht (bvb Zwitserland!)
 Een idee waar een meerderheid v/d burgers zich positief heeft over
uitgesproken wordt dan door de ministers verder uitgewerkt in
concrete wetteksten
 Enkel op gemeentelijk en provinciaal niveau
 Uitslag is niet bindend!

Vertegenwoordigende democratie (indirecte democratie)
 Via volksvertegenwoordigers verkozen door het volk
 Vormen een ‘politieke autoriteit’ (meerderheid beslist)
 Parlement en Gemeenteraadsverkiezingen (om de 6 jaar)
 Situatie in België? Meerdere politieke autoriteiten: er zijn
verschillende niveau; federaal, gemeenschap en gewest, provincie
en gemeente
 Op wetgevend en op uitvoerend vlak!

Situatie in België? Meerdere politieke autoriteiten!
QUIZ
1. Alleenstaande Vlaamse man is sinds 2 maand werkloos. Krijgt deze
Vlaamse man evenveel werkloosheidsuitkering als een Waalse
werkloze in dezelfde situatie?
JA; Sociale zekerheid  Federaal niveau
Werkloosheidsuitkeringen zijn federaal

2. Onze Minister van Onderwijs Pascal Smet stelt dat in het schooljaar
2012-2013 een lagere school maximum 70 euro per leerjaar extra
aan de ouders mag aanrekenen (de zogenaamde maximumfactuur).
Is het dan nog mogelijk dat ouders wiens kind op een lagere school
in Charleroi zit, een factuur krijgt van meer dan 70 euro?
JA; want onderwijs is niveau Gemeenschap

3. Als Hilde Crevits beslist dat ’s nachts de lichten op de autostrade
moeten worden gedoofd (behalve op op- en afritten) geldt dat dan
ook voor de autostrade Brussel-Namen?
NEEN; want niveau Gewest

HET UITVOEREN VAN WETTEN IS DE ESSENTIËLE TAAK V/D REGERING. HET
MAKEN VAN NIEUWE WETTEN IS DE TAAK V/H PARLEMENT!




2