EXTRA CONTENT HOOFDSTUK 24 – 25
PODCAST - IS GDP A FLAWED SOCIETAL COMPASS” VAN DE KU LEUVEN-REEKS
ECONOMICS AND SOCIETY
WAT IS HET PROBLEEM MET HET BBP (BRUTO BINNENLANDS PRODUCT)?
Het bbp meet alle betaalde economische activiteiten in een land.
Het kijkt naar hoeveel geld er omgaat, niet naar de gevolgen ervan voor
mensen of natuur.
Voorbeeld: Als er een ramp gebeurt (zoals vervuiling) en dat moet opgeruimd
worden, stijgt het bbp omdat er geld wordt uitgegeven — zelfs al is het
negatief voor de samenleving.
Activiteiten zoals ziekte, ongelukken of vervuiling kunnen dus positief meetellen
in het bbp, zolang ze geld kosten.
WAT ZEGT PROFESSOR JOHAN EYCKMANS HIEROVER?
Bbp is nuttig als economische graadmeter, maar onvoldoende als
maatschappelijk kompas.
o Economische graadmeter
Het bbp meet hoeveel geld er wordt verdiend in een land via
producten en diensten.
Hoe meer er gekocht, verkocht en geproduceerd wordt, hoe hoger het
bbp.
o Maatschappelijk kompas
Een maatschappelijk kompas zou moeten aangeven hoe goed het
écht gaat met de mensen en de samenleving.
We moeten niet automatisch denken dat groei = goed.
Ook het omgekeerde (degrowth of negatieve groei) is geen oplossing als we nog
steeds het bbp als maatstaf gebruiken.
o Degrowth = bewust minder economische groei nastreven om het milieu en
welzijn te verbeteren.
o Je gebruikt nog steeds het bbp als maatstaf, alleen omgekeerd: “minder is
beter”.
Maar: het bbp is geen goede meetlat voor welzijn — dus ook krimp
zegt niets over hoe goed het écht gaat.
Conclusie: we hebben betere maatstaven nodig.
WAT ZIJN BETER ALTERNATIEVEN VOOR BBP?
HDI (Human Development Index): kijkt naar gezondheid, onderwijs en
levensstandaard.
BNG (Bruto Nationaal Geluk): focust op geluk, welzijn, milieu en verbondenheid
tussen mensen.
Andere welzijns- en duurzaamheidsmetingen die kwaliteit van leven centraal
stellen.
1
, WAAROM IS DIT BELANGRIJK?
Beleidsmakers kijken vaak naar het bbp om te beslissen of een land “goed bezig” is.
Maar als het bbp stijgt door milieuschade of sociale problemen, zegt dat niets
positiefs over echte vooruitgang.
We moeten dus betere, bredere maatstaven gebruiken die echt tonen hoe het
met een samenleving gaat.
EXTRA CONTENT HOOFDSTUK 26
NOBEL PRIZE ECONOMIE 2024 VOOR ACEMOGLU, JOHNSON & ROBINSON
1. WAT ZIJN INSTITUTIES?
Instituties zijn regels, wetten, normen en organisaties die het politieke en economische leven
in een samenleving structureren. Ze bepalen hoe beslissingen worden genomen, hoe macht
wordt verdeeld, en hoe economische transacties plaatsvinden.
- Politieke instituties: verkiezingen, parlement, grondwet
- Economische instituties: eigendomsrechten, contracthandhaving,
belastingsystemen
2. WAT ZIJN INCLUSIEVE & EXTRACTIEVE INSTITUTIES?
INCLUSIEVE INSTITUTIES:
- Deze geven een groot deel van de bevolking toegang tot economische en politieke
kansen.
- Ze beschermen eigendomsrechten, stimuleren innovatie, investeren in onderwijs en
zorgen voor een eerlijke verdeling van macht.
- Voorbeeld: de VS, waar mensen politieke rechten hebben, eigendom beschermd is, en
ondernemers gestimuleerd worden.
EXTRACTIEVE INSTITUTIES:
- Deze zijn ingericht om een kleine elite te bevoordelen, vaak ten koste van de rest van
de bevolking.
- Er is weinig bescherming van eigendomsrechten, zwakke rechtsstaat, veel corruptie,
en beperkte politieke inspraak.
- Voorbeeld: koloniën waar Europese machthebbers vooral grondstoffen kwamen halen
en de lokale bevolking uitbuitten, zoals in delen van Afrika en Latijns-Amerika.
WAT IS – VOLGENS DEZE AUTEURS – DE LINK TUSSEN KOLONISATIE, (KOLONIALE)
INSTITUTIES & HUIDIGE WELVAART?
Tijdens de kolonisatie zijn er twee soorten instituties ontstaan, afhankelijk van de
omstandigheden in de gekoloniseerde gebieden:
o In gebieden waar veel Europeanen gingen wonen (zoals de VS, Canada,
Australië) werden inclusieve instituties opgezet om economische groei
mogelijk te maken.
2
PODCAST - IS GDP A FLAWED SOCIETAL COMPASS” VAN DE KU LEUVEN-REEKS
ECONOMICS AND SOCIETY
WAT IS HET PROBLEEM MET HET BBP (BRUTO BINNENLANDS PRODUCT)?
Het bbp meet alle betaalde economische activiteiten in een land.
Het kijkt naar hoeveel geld er omgaat, niet naar de gevolgen ervan voor
mensen of natuur.
Voorbeeld: Als er een ramp gebeurt (zoals vervuiling) en dat moet opgeruimd
worden, stijgt het bbp omdat er geld wordt uitgegeven — zelfs al is het
negatief voor de samenleving.
Activiteiten zoals ziekte, ongelukken of vervuiling kunnen dus positief meetellen
in het bbp, zolang ze geld kosten.
WAT ZEGT PROFESSOR JOHAN EYCKMANS HIEROVER?
Bbp is nuttig als economische graadmeter, maar onvoldoende als
maatschappelijk kompas.
o Economische graadmeter
Het bbp meet hoeveel geld er wordt verdiend in een land via
producten en diensten.
Hoe meer er gekocht, verkocht en geproduceerd wordt, hoe hoger het
bbp.
o Maatschappelijk kompas
Een maatschappelijk kompas zou moeten aangeven hoe goed het
écht gaat met de mensen en de samenleving.
We moeten niet automatisch denken dat groei = goed.
Ook het omgekeerde (degrowth of negatieve groei) is geen oplossing als we nog
steeds het bbp als maatstaf gebruiken.
o Degrowth = bewust minder economische groei nastreven om het milieu en
welzijn te verbeteren.
o Je gebruikt nog steeds het bbp als maatstaf, alleen omgekeerd: “minder is
beter”.
Maar: het bbp is geen goede meetlat voor welzijn — dus ook krimp
zegt niets over hoe goed het écht gaat.
Conclusie: we hebben betere maatstaven nodig.
WAT ZIJN BETER ALTERNATIEVEN VOOR BBP?
HDI (Human Development Index): kijkt naar gezondheid, onderwijs en
levensstandaard.
BNG (Bruto Nationaal Geluk): focust op geluk, welzijn, milieu en verbondenheid
tussen mensen.
Andere welzijns- en duurzaamheidsmetingen die kwaliteit van leven centraal
stellen.
1
, WAAROM IS DIT BELANGRIJK?
Beleidsmakers kijken vaak naar het bbp om te beslissen of een land “goed bezig” is.
Maar als het bbp stijgt door milieuschade of sociale problemen, zegt dat niets
positiefs over echte vooruitgang.
We moeten dus betere, bredere maatstaven gebruiken die echt tonen hoe het
met een samenleving gaat.
EXTRA CONTENT HOOFDSTUK 26
NOBEL PRIZE ECONOMIE 2024 VOOR ACEMOGLU, JOHNSON & ROBINSON
1. WAT ZIJN INSTITUTIES?
Instituties zijn regels, wetten, normen en organisaties die het politieke en economische leven
in een samenleving structureren. Ze bepalen hoe beslissingen worden genomen, hoe macht
wordt verdeeld, en hoe economische transacties plaatsvinden.
- Politieke instituties: verkiezingen, parlement, grondwet
- Economische instituties: eigendomsrechten, contracthandhaving,
belastingsystemen
2. WAT ZIJN INCLUSIEVE & EXTRACTIEVE INSTITUTIES?
INCLUSIEVE INSTITUTIES:
- Deze geven een groot deel van de bevolking toegang tot economische en politieke
kansen.
- Ze beschermen eigendomsrechten, stimuleren innovatie, investeren in onderwijs en
zorgen voor een eerlijke verdeling van macht.
- Voorbeeld: de VS, waar mensen politieke rechten hebben, eigendom beschermd is, en
ondernemers gestimuleerd worden.
EXTRACTIEVE INSTITUTIES:
- Deze zijn ingericht om een kleine elite te bevoordelen, vaak ten koste van de rest van
de bevolking.
- Er is weinig bescherming van eigendomsrechten, zwakke rechtsstaat, veel corruptie,
en beperkte politieke inspraak.
- Voorbeeld: koloniën waar Europese machthebbers vooral grondstoffen kwamen halen
en de lokale bevolking uitbuitten, zoals in delen van Afrika en Latijns-Amerika.
WAT IS – VOLGENS DEZE AUTEURS – DE LINK TUSSEN KOLONISATIE, (KOLONIALE)
INSTITUTIES & HUIDIGE WELVAART?
Tijdens de kolonisatie zijn er twee soorten instituties ontstaan, afhankelijk van de
omstandigheden in de gekoloniseerde gebieden:
o In gebieden waar veel Europeanen gingen wonen (zoals de VS, Canada,
Australië) werden inclusieve instituties opgezet om economische groei
mogelijk te maken.
2
