Erfelijkheid
De experimenten van Mendel in het licht van onze huidige kennis
- Gen: stukje DNA op een chromosoom dat de informatie bevat voor één bepaald
kenmerk van een organisme bv. Oogkleur, stengellengte.
De informatie die een gen bevat kan verschillende vormen aannemen.
De verschillende vormen die een gen kan aannemen noemen we de
allelen van het gen.
Raszuivere/ zaadvaste planten: in de plant maar 1 vorm van het gen
aanwezig: 2 allelen voor het kenmerk zijn identiek in de plant
Homozygoot voor dat kenmerk: organisme is homozygoot voor een
bepaald kenmerk wanneer beide allelen die het bezit voor dat gen identiek
zijn.
2 allelen voor een kenmerk verschillend (F1-generatie van Mendel)
Organisme is heterozygoot voor het kenmerk : organisme is heterozygoot
voor bepaald kenmerk wanneer de 2 allelen die het bezit voor dat gen
verschillend zijn
Kruisingsschema’s
- Kruisingsschema is een overzichtelijke voorstelling van de manier waarop kenmerken
worden doorgegeven.
- Dominant allel = voorgesteld door een hoofdletter de eerste letter van het
kenmerk (A)
een allel dat altijd tot uiting komt in het fenotype, zelfs wanneer er slechts
één exemplaar aanwezig is
- Recessieve allel dezelfde letter maar kleine letter. (a)
een allel dat alleen zichtbaar wordt in het fenotype wanneer er 2
exemplaren aanwezig zijn
- Fenotype: geheel van de uiterlijke en waarneembare kenmerken van een
organisme, die bepaald worden door zowel de genen als de invloed van de
omgeving.
- Genotype: genetische samenstelling van een organisme, dus het geheel van alle
allelen die aanwezig zijn in de chromosomen (bv AA, Aa of aa).
Kruisingsschema (Punnett-kwadraat)
Een kruisingsschema toont hoe genen (allelen) van twee ouders kunnen combineren
bij de nakomelingen.
Zo zie je de mogelijke genotypes en fenotypes van het nageslacht.
Stamboomschema (erfelijkheid in families)
Een stamboomschema toont hoe een erfelijke eigenschap voorkomt in verschillende
generaties van een familie.
Symbolen
♂ = man (vierkant)
♀ = vrouw (cirkel)
Ingekleurd symbool = persoon met het kenmerk
Horizontale lijn tussen man en vrouw = partners
Verticale lijn naar beneden = kinderen
De experimenten van Mendel in het licht van onze huidige kennis
- Gen: stukje DNA op een chromosoom dat de informatie bevat voor één bepaald
kenmerk van een organisme bv. Oogkleur, stengellengte.
De informatie die een gen bevat kan verschillende vormen aannemen.
De verschillende vormen die een gen kan aannemen noemen we de
allelen van het gen.
Raszuivere/ zaadvaste planten: in de plant maar 1 vorm van het gen
aanwezig: 2 allelen voor het kenmerk zijn identiek in de plant
Homozygoot voor dat kenmerk: organisme is homozygoot voor een
bepaald kenmerk wanneer beide allelen die het bezit voor dat gen identiek
zijn.
2 allelen voor een kenmerk verschillend (F1-generatie van Mendel)
Organisme is heterozygoot voor het kenmerk : organisme is heterozygoot
voor bepaald kenmerk wanneer de 2 allelen die het bezit voor dat gen
verschillend zijn
Kruisingsschema’s
- Kruisingsschema is een overzichtelijke voorstelling van de manier waarop kenmerken
worden doorgegeven.
- Dominant allel = voorgesteld door een hoofdletter de eerste letter van het
kenmerk (A)
een allel dat altijd tot uiting komt in het fenotype, zelfs wanneer er slechts
één exemplaar aanwezig is
- Recessieve allel dezelfde letter maar kleine letter. (a)
een allel dat alleen zichtbaar wordt in het fenotype wanneer er 2
exemplaren aanwezig zijn
- Fenotype: geheel van de uiterlijke en waarneembare kenmerken van een
organisme, die bepaald worden door zowel de genen als de invloed van de
omgeving.
- Genotype: genetische samenstelling van een organisme, dus het geheel van alle
allelen die aanwezig zijn in de chromosomen (bv AA, Aa of aa).
Kruisingsschema (Punnett-kwadraat)
Een kruisingsschema toont hoe genen (allelen) van twee ouders kunnen combineren
bij de nakomelingen.
Zo zie je de mogelijke genotypes en fenotypes van het nageslacht.
Stamboomschema (erfelijkheid in families)
Een stamboomschema toont hoe een erfelijke eigenschap voorkomt in verschillende
generaties van een familie.
Symbolen
♂ = man (vierkant)
♀ = vrouw (cirkel)
Ingekleurd symbool = persoon met het kenmerk
Horizontale lijn tussen man en vrouw = partners
Verticale lijn naar beneden = kinderen
