Rédigé par des étudiants ayant réussi Disponible immédiatement après paiement Lire en ligne ou en PDF Mauvais document ? Échangez-le gratuitement 4,6 TrustPilot
logo-home
Document preview thumbnail
Aperçu 4 sur 89 pages
Resume

Samenvatting Veiligheid, terrorisme en mensenrechten (VTM)_25-26

Document preview thumbnail
Aperçu 4 sur 89 pages

Dit is een volledige samenvatting van het vak VTM gegeven aan de VUB door prof. Sofie Royer van het schooljaar 2025/2026. Het bevat de info van de slides, mijn eigen notities en ook de gastcolleges. Je mag me ook altijd een berichtje sturen via Messenger als je wat kosten wil besparen (€16 is dan prima).

Aperçu du contenu

Samenvatting VTM
Je mag wetgeving meenemen naar het examen, als die niet geannoteerd (geen verwijzingen
naar andere rechtspraak, markeren en onderlijnen mag) is & moet aan elkaar geniet zijn!
--> kruisverwijzingen mogen ook (bv. ‘zie art. 5 EVRM’, maar niet ‘in tegenstelling tot art. 5’)


Inhoudsopgave

LES 1: INLEIDING ............................................................................................................................................. 6

1. Inleiding................................................................................................................................................. 6
1.1 Veiligheid .............................................................................................................................................. 6
1.2 U-curve van T.R. Gurr ........................................................................................................................... 6
1.3 Vroege middeleeuwen en eerder.......................................................................................................... 7
1.4 Modernisering ...................................................................................................................................... 7
1.5 Mensenrechten op veiligheid?.............................................................................................................. 8
1.5.1 Con'nu spanningsveld .................................................................................................................... 8
1.6 Terrorisme ............................................................................................................................................ 8
1.6.1 Enkele cijfers .................................................................................................................................... 9
1.7 Terugblik ............................................................................................................................................... 9
1.8 Vooruitblik ............................................................................................................................................ 9
1.9 Uitgangspunten .................................................................................................................................. 10

LES 2: DE PARADOXEN VAN DE VEILIGHEIDSCULTUUR ................................................................................... 11

2. Sociogenese van de angst .................................................................................................................... 11
2.1 Herhaling vorige les ............................................................................................................................ 11
2.2 Culturele angst ................................................................................................................................... 11
2.3 De laatmoderene angstcultuur .......................................................................................................... 12
2.4 Angst, risico en betekenisgeving in een geseculariseerde samenleving ............................................. 12
2.4.1 De priva'sering van de angst ........................................................................................................ 13
2.5 De risicomaatschappij en de paradox van veiligheid ......................................................................... 13

3. Strategieën van criminaliteitscontrole .................................................................................................. 14
3.1 Veranderende houding tov criminaliteit in de laatmoderniteit .......................................................... 14
3.2 Laatmoderne samenleving als high crime society .............................................................................. 15
3.3 Strategieën om met het groeiende besef om te gaan: ....................................................................... 16
3.4 De twee criminologische narraVeven van de laatmoderniteit ........................................................... 16

4. De paradoxen van veiligheid als onomstreden beleidsopMe ................................................................. 18

LES 3 & 4: VEILIGHEID EN TECHNOLOGIE; ACTUELE JURIDISCHE VRAAGSTUKKEN .......................................... 21

5. Surveillance ......................................................................................................................................... 21




Fiebe Willems 1

, 5.1 Van digitale surveillance … ................................................................................................................. 22
5.1.1 Aandachtspunten veiligheidstechnologieën.................................................................................. 22
5.2 Naar algoritmische surveillance … ..................................................................................................... 23
5.2.1 Aandachtspunten veiligheidsalgoritmes ....................................................................................... 24

6. Gezichts- en gedragsherkenningcamera’s ............................................................................................. 24
6.1 Algemeen ........................................................................................................................................... 24
6.2 Risico’s/bezwaren ............................................................................................................................... 25

7. Regulering biometrische idenMficaMe ................................................................................................... 26
7.1 EHRM ................................................................................................................................................. 26
7.1.1 Voorbeelden mbt biometrische iden'fica'e; EHRM 4 juli 2023, Glukhin/Rusland ............................ 26
7.2 EU-regulering van de grondrechten: EU-Handvest............................................................................. 28
7.3 EU-regulering: AVG ............................................................................................................................ 28
7.3.1 Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)................................................................... 28
7.3.2 Biometrische gegevens in de AVG ................................................................................................ 29
7.4 EU-regulering: Poli,erichtlijn............................................................................................................. 29
7.4.1 Biometrische gegevens in de Poli'erichtlijn .................................................................................. 30
7.5 EU-regulering: AI-Verordening .......................................................................................................... 30
7.5.1 Verboden systemen (art. 5, § 1) .................................................................................................... 31
7.5.2 Verboden systemen: uitzonderingen ............................................................................................. 32
7.6 Vereisten in real ,me biometrische idenVficaVe (art. 5, § 2)............................................................. 32
7.7 Biometrische idenVficaVe achteraf (art. 26.10) ................................................................................. 33
7.8 Enkele proefprojecten in België .......................................................................................................... 33
7.9 Variant: gedragsherkenningscamera’s .............................................................................................. 35

8. Online extremisme en terrorisme ........................................................................................................ 36
8.1 AanzeCngsmisdrijven: online haatspraak in (gesloten) chat-groepen ............................................. 36
8.1.1 In het openbaar vs. online ............................................................................................................. 37
8.2 Verenigingsmisdrijf (art. 22 AnVracismewet/art. 252 nieuw Sw.) ..................................................... 37
8.3 Nega,onisme..................................................................................................................................... 38
8.3.1 Toepassing: de zaak Schild & Vrienden.......................................................................................... 38

9. Vrije meningsuiMng .............................................................................................................................. 39
9.1 Belkacem naar het EHRM (art. 10 EVRM) .......................................................................................... 39
9.2 Voorbeeld Sanchez ............................................................................................................................. 40
9.2.1 Strafrechtelijke veroordeling propor'oneel? ................................................................................ 40

10. Extreem gewelddadige en pornografische inhoud ........................................................................... 41

11. Aanzeaen tot terrorisme ................................................................................................................. 41
11.1 Verheerlijken van terrorisme .............................................................................................................. 41

12. Procedurele beperking: de vervolging van drukpersmisdrijven ........................................................ 42
12.1 Drukpersmisdrijven ingegeven door racisme en xenofobie ................................................................ 42
12.2 Bestanddelen van een drukpersmisdrijven ......................................................................................... 43
12.3 Vervolging online vrouwenhaat?........................................................................................................ 43


Fiebe Willems 2

,LES 5: THE THIRD GENERATION OF ONLINE RADICALISATION (gastcollege van Cauberghs) ............................. 44

13. GeneraMes van online radicalisaMe .................................................................................................. 44
13.1 Eerste generaVe ................................................................................................................................. 44
13.2 Tweede generaVe ............................................................................................................................... 45
13.3 Derde generaVe.................................................................................................................................. 45

14. Hoe de online ecosystemen in elkaar ziaen en verworven zijn met offline wereld ........................... 46

LES 6: MENSENRECHTEN EN TERRORISME ..................................................................................................... 46

15. Art. 2 EVRM: het recht op leven....................................................................................................... 46
15.1 Materiële bescherming ..................................................................................................................... 47
15.2 Procedurele bescherming .................................................................................................................. 47
15.3 Zelfverdediging ................................................................................................................................... 47

16. Art. 3 EVRM: het folterverbod ......................................................................................................... 48
16.1 Het folterverbod in het Belgische Sw. ................................................................................................. 48
16.2 Foltering in de prakVjk ....................................................................................................................... 48
16.3 Het folterverbod volgens het EHRM ................................................................................................... 49
16.4 Het terreurproces in Brussel ............................................................................................................... 49
16.5 Het folterverbod: twee ethische benaderingen .................................................................................. 50
16.6 “Wreedheid” of folteringen in de (Westerse) filosofie ........................................................................ 50
16.7 De vijf voornaamste doelstellingen van foltering ............................................................................... 50
16.7.1 De vijfde (oneigenlijke) folteringsgrond .................................................................................... 51

Art. 5 EVRM: recht op vrijheid ....................................................................................................................... 52

17. Art. 6 EVRM: het recht op een eerlijk proces.................................................................................... 52
17.1 Onrechtma,g verkregen bewijs (Art. 32 VT Sv)................................................................................ 52
17.2 Recht op openbare terechtziCng ...................................................................................................... 53

18. Art. 7 EVRM: geen straf zonder wet ................................................................................................. 53

19. Art. 8 EVRM: recht op eerbiediging van privé-, familie- en gezinsleven ............................................ 54

20. Art. 11 EVRM: de vrijheid van vergadering en van vereniging .......................................................... 54

21. Art. 15 EVRM: afwijking in geval van noodtoestand ......................................................................... 55

LES 7: Terrorisme en het recht op vrijheid ..................................................................................................... 56

22. PrevenMe ......................................................................................................................................... 56

23. Het recht op vrijheid (Art. 5 EVRM).................................................................................................. 56
23.1 Subparagraaf (b) ................................................................................................................................ 57
23.2 Subparagraaf (c) ................................................................................................................................ 57

24. Vrijheidsberoving vs. vrijheidsbeperking ......................................................................................... 58


Fiebe Willems 3

, LES 8: Terrorisme – geschiedenis en poging tot definiMe ................................................................................ 59

25. Poging tot definiMe van terrorisme .................................................................................................. 59
25.1 Kenmerken van terrorisme ................................................................................................................. 60
25.1.1 Angst zaaien .............................................................................................................................. 61

26. Korte geschiedenis .......................................................................................................................... 62

27. Vier golven van terrorisme (David Rapoport) ................................................................................... 63
27.1 Anarchis,sche golf (eerste) ............................................................................................................... 63
27.2 An,koloniaal terrorisme (tweede golf) ............................................................................................. 63
27.3 Sociaal-revolu,onair terrorisme (derde golf).................................................................................... 63
27.4 ‘Heilig’ terrorisme (vierde golf) .......................................................................................................... 63

LES 9: Terrorismebestrijding: materieel en procedureel strafrecht in België ................................................... 64

28. Totstandkoming/uitbreiding van anM-terreur weaen ....................................................................... 64

29. TerrorisMsche misdrijven: materieel (bijzonder) strafrecht ............................................................... 66
29.1 TerrorisVsche misdrijven sensu stricto (art. 137-138 Sw.) .................................................................. 66
29.2 TerrorisVsche midrijven sensu lato ..................................................................................................... 67
29.2.1 Deelname aan de ac'viteiten, deelname aan de beslissingen en leiderschap van de
terroris'sche groep (art. 139-140 Sw.) ........................................................................................................ 68
29.2.2 Reizen met terroris'sch oogmerk (art. 140sexies Sw.) ............................................................. 69
29.2.3 Voorbereidingshandelingen (art. 140sepVes Sw.) .................................................................... 70
29.2.4 Ter vergelijking: in het Verenigd Koninkrijk ............................................................................... 72
29.3 InternaVonaal humanitaire excepVe .................................................................................................. 73

Specifieke maatregelen die in de strijd tegen terreur genomen worden: ....................................................... 73

30. Meldplichten voor OCMW-medewerkers ......................................................................................... 73

31. Afschaffing anonieme belkaarten .................................................................................................... 74

Uitzonderingsregimes in de strafprocedure ................................................................................................... 74

32. De voorlopige hechtenis .................................................................................................................. 74

33. Opsporings- en onderzoekshandelingen .......................................................................................... 75
33.1 Afscherming van de idenVteit van de leden van de poliVediensten (art. 112quater Sv. e.v.) ............. 75
33.2 De nachtelijke huiszoeking ................................................................................................................. 76
33.3 Bewaring van en toegang tot metadata van communicaVe .............................................................. 76
33.3.1 Bewaring van metadata van communica'e .............................................................................. 77
33.3.2 Toegang tot en opvragen van metadata van communica'e ..................................................... 78

34. Conclusie ......................................................................................................................................... 78

LES 10: Narcoterrorisme, de war on drugs en datagedreven strafonderzoeken .............................................. 79

35. Is België een narcostaat? ................................................................................................................. 79

36. Wat is narcoterrorisme? .................................................................................................................. 80


Fiebe Willems 4

Table des matières

  1. 01 Fiebe Willems 1
  2. 02 LES 1: INLEIDING 6
  3. 03 Inleiding 6
    1. Veiligheid 6
    2. U-curve van T.R. Gurr 6
    3. Vroege middeleeuwen en eerder 7
    4. Modernisering 7
    5. Mensenrechten op veiligheid? 8
    6. Terrorisme 8
    7. Terugblik 9
    8. Vooruitblik 9
    9. Uitgangspunten 10
  4. 04 LES 2: DE PARADOXEN VAN DE VEILIGHEIDSCULTUUR 11
  5. 05 Sociogenese van de angst 11
    1. Herhaling vorige les 11
    2. Culturele angst 11
    3. De laatmoderene angstcultuur 12
    4. Angst, risico en betekenisgeving in een geseculariseerde samenleving 12
    5. De risicomaatschappij en de paradox van veiligheid 13
  6. 06 Strategieën van criminaliteitscontrole 14
    1. Veranderende houding tov criminaliteit in de laatmoderniteit 14
    2. Laatmoderne samenleving als high crime society 15
    3. Strategieën om met het groeiende besef om te gaan: 16
    4. De twee criminologische narraVeven van de laatmoderniteit 16
  7. 07 De paradoxen van veiligheid als onomstreden beleidsopMe 18
  8. 08 LES 3 & 4: VEILIGHEID EN TECHNOLOGIE; ACTUELE JURIDISCHE VRAAGSTUKKEN 21
  9. 09 Surveillance 21
  10. 10 Fiebe Willems 2
    1. Van digitale surveillance 22
    2. Naar algoritmische surveillance 23
  11. 11 Gezichts- en gedragsherkenningcamera’s 24
    1. Algemeen 24
    2. Risico’s/bezwaren 25
  12. 12 Regulering biometrische idenMficaMe 26
    1. EHRM 26
    2. EU-regulering van de grondrechten: EU-Handvest 28
    3. EU-regulering: AVG 28
    4. EU-regulering: Poli,erichtlijn 29
    5. EU-regulering: AI-Verordening 30
    6. Vereisten in real ,me biometrische idenVficaVe (art. 5, § 2) 32
    7. Biometrische idenVficaVe achteraf (art. 26.10) 33
    8. Enkele proefprojecten in België 33
    9. Variant: gedragsherkenningscamera’s 35
  13. 13 Online extremisme en terrorisme 36
    1. AanzeCngsmisdrijven: online haatspraak in (gesloten) chat-groepen 36
    2. Verenigingsmisdrijf (art. 22 AnVracismewet/art. 252 nieuw Sw.) 37
    3. Nega,onisme 38
  14. 14 Vrije meningsuiMng 39
    1. Belkacem naar het EHRM (art. 10 EVRM) 39
    2. Voorbeeld Sanchez 40
  15. 15 Extreem gewelddadige en pornografische inhoud 41
  16. 16 Aanzeaen tot terrorisme 41
    1. Verheerlijken van terrorisme 41
  17. 17 Procedurele beperking: de vervolging van drukpersmisdrijven 42
    1. Drukpersmisdrijven ingegeven door racisme en xenofobie 42
    2. Bestanddelen van een drukpersmisdrijven 43
    3. Vervolging online vrouwenhaat? 43
  18. 18 Fiebe Willems 3
  19. 19 LES 5: THE THIRD GENERATION OF ONLINE RADICALISATION (gastcollege van Cauberghs) 44
  20. 20 GeneraMes van online radicalisaMe 44
    1. Eerste generaVe 44
    2. Tweede generaVe 45
    3. Derde generaVe 45
  21. 21 Hoe de online ecosystemen in elkaar ziaen en verworven zijn met offline wereld 46
  22. 22 LES 6: MENSENRECHTEN EN TERRORISME 46
  23. 23 Art. 2 EVRM: het recht op leven 46
    1. Materiële bescherming 47
    2. Procedurele bescherming 47
    3. Zelfverdediging 47
  24. 24 Art. 3 EVRM: het folterverbod 48
    1. Het folterverbod in het Belgische Sw 48
    2. Foltering in de prakVjk 48
    3. Het folterverbod volgens het EHRM 49
    4. Het terreurproces in Brussel 49
    5. Het folterverbod: twee ethische benaderingen 50
    6. “Wreedheid” of folteringen in de (Westerse) filosofie 50
    7. De vijf voornaamste doelstellingen van foltering 50
  25. 25 Art. 5 EVRM: recht op vrijheid 52
  26. 26 Art. 6 EVRM: het recht op een eerlijk proces 52
    1. Onrechtma,g verkregen bewijs (Art. 32 VT Sv) 52
    2. Recht op openbare terechtziCng 53
  27. 27 Art. 7 EVRM: geen straf zonder wet 53
  28. 28 Art. 8 EVRM: recht op eerbiediging van privé-, familie- en gezinsleven 54
  29. 29 Art. 11 EVRM: de vrijheid van vergadering en van vereniging 54
  30. 30 Art. 15 EVRM: afwijking in geval van noodtoestand 55
  31. 31 LES 7: Terrorisme en het recht op vrijheid 56
  32. 32 PrevenMe 56
  33. 33 Het recht op vrijheid (Art. 5 EVRM) 56
    1. Subparagraaf (b) 57
    2. Subparagraaf (c) 57
  34. 34 Vrijheidsberoving vs. vrijheidsbeperking 58
  35. 35 Fiebe Willems 4
  36. 36 LES 8: Terrorisme – geschiedenis en poging tot definiMe 59
  37. 37 Poging tot definiMe van terrorisme 59
    1. Kenmerken van terrorisme 60
  38. 38 Korte geschiedenis 62
  39. 39 Vier golven van terrorisme (David Rapoport) 63
    1. Anarchis,sche golf (eerste) 63
    2. An,koloniaal terrorisme (tweede golf) 63
    3. Sociaal-revolu,onair terrorisme (derde golf) 63
    4. ‘Heilig’ terrorisme (vierde golf) 63
  40. 40 LES 9: Terrorismebestrijding: materieel en procedureel strafrecht in België 64
  41. 41 Totstandkoming/uitbreiding van anM-terreur weaen 64
  42. 42 TerrorisMsche misdrijven: materieel (bijzonder) strafrecht 66
    1. TerrorisVsche misdrijven sensu stricto (art. 137-138 Sw.) 66
    2. TerrorisVsche midrijven sensu lato 67
  43. 43 terroris'sche groep (art. 139-140 Sw.) 68
    1. InternaVonaal humanitaire excepVe 73
  44. 44 Specifieke maatregelen die in de strijd tegen terreur genomen worden: 73
  45. 45 Meldplichten voor OCMW-medewerkers 73
  46. 46 Afschaffing anonieme belkaarten 74
  47. 47 Uitzonderingsregimes in de strafprocedure 74
  48. 48 De voorlopige hechtenis 74
  49. 49 Opsporings- en onderzoekshandelingen 75
    1. Afscherming van de idenVteit van de leden van de poliVediensten (art. 112quater Sv. e.v.) 75
    2. De nachtelijke huiszoeking 76
    3. Bewaring van en toegang tot metadata van communicaVe 76
  50. 50 Conclusie 78
  51. 51 LES 10: Narcoterrorisme, de war on drugs en datagedreven strafonderzoeken 79
  52. 52 Is België een narcostaat? 79
  53. 53 Wat is narcoterrorisme? 80
  54. 54 Fiebe Willems 5
  55. 55 De ‘war on drugs’ 81
  56. 56 Datagedreven strafonderzoeken 81
    1. Kenmerken datagedreven onderzoeken 82
    2. Feiten Sky ECC-onderzoek op een rijtje 82
    3. Juridische knelpunten 83
  57. 57 LES 11: Oorlog en mensenrechten - Gastcollege Rudi Vranckx (facultaMef) 85
  58. 58 Oorlog is een gevangenis 85
  59. 59 De plaats waar we moesten leven 86
  60. 60 De nieuwe oorlog 86
  61. 61 Extremisme 87
  62. 62 Vluchtelingen 87
  63. 63 Vrouwenrechten 87
  64. 64 VOORBEELDVRAGEN EXAMEN 88
  65. 65 Fiebe Willems 6
  66. 66 Fiebe Willems 7
  67. 67 Fiebe Willems 8
  68. 68 Fiebe Willems 9
  69. 69 Fiebe Willems 10

Infos sur le Document

Publié le
17 novembre 2025
Fichier mis à jour le
17 décembre 2025
Nombre de pages
89
Écrit en
2025/2026
Type
Resume
€20,49
Acheté par 20 étudiants

Mauvais document ? Échangez-le gratuitement Dans les 14 jours suivant votre achat et avant le téléchargement, vous pouvez choisir un autre document. Vous pouvez simplement dépenser le montant à nouveau.
Rédigé par des étudiants ayant réussi
Disponible immédiatement après paiement
Lire en ligne ou en PDF

Seller avatar
Les scores de réputation sont basés sur le nombre de documents qu'un vendeur a vendus contre paiement ainsi que sur les avis qu'il a reçu pour ces documents. Il y a trois niveaux: Bronze, Argent et Or. Plus la réputation est bonne, plus vous pouvez faire confiance sur la qualité du travail des vendeurs.
fiebewillems
4,3
(6)
Vendu
74
Abonnés
5
Éléments
13
Dernière vente
4 jours de cela


Avis d'acheteurs vérifiés




Pourquoi les étudiants choisissent Stuvia

Créé par d'autres étudiants, vérifié par les avis

Une qualité sur laquelle compter : rédigé par des étudiants qui ont réussi et évalué par d'autres qui ont utilisé ce document.

Le document ne convient pas ? Choisis un autre document

Aucun souci ! Tu peux sélectionner directement un autre document qui correspond mieux à ce que tu cherches.

Paye comme tu veux, apprends aussitôt

Aucun abonnement, aucun engagement. Paye selon tes habitudes par carte de crédit et télécharge ton document PDF instantanément.

Student with book image

“Acheté, téléchargé et réussi. C'est aussi simple que ça.”

Alisha Student

Foire aux questions