Samenvatting onderwijsgroepen staatsrecht
OG 1: introductie tot de grondwet en tot de grondwettelijke rechtspraak
Het Grondwettelijk Hof mag enkel uitspraken doen over formele wetten, als bijvoorbeeld
een koninklijk besluit niet wettelijk bekrachtigd is, behoort hij niet tot de bevoegdheid van
het Hof. Wanneer het koninklijk besluit het voorwerp uitmaakt van een wettelijke
bekrachtiging is het een wetskrachtige norm.
Toetst formele wetten aan de Grondwet
Hof van Cassatie
Als een zaak voor een tweede maal bij het Hof van Cassatie voorkomt kan het hof opdragen
wat het Hof van Beroep moet beslissen. In art 1110 4de lid Ger. W. vinden we de injunctie
(=opdracht) die het Hof kan geven aan het rechtscollege naar waar het verwijst.
Raad van State
Is de enige die kan toetsen aan administratieve besluiten
Er kunnen geen prejudiciële vragen gesteld worden aan de RVS als dit toch gebeurt zullen
die mogelijks doorverwezen worden naar het Hof van Justitie
Wat is het moeilijkst te wijzigen? Bijzondere meerderheidswet of Grondwet
Art 195 wijzigen GW
Artikel 4 derde lid GW dubbele meerderheid vereist: enerzijds meerderheid van de
stemmen in elke taalgroep, anderzijds 2/3 meerderheid van het totaal aantal stemmen +
meerderheid van elke taalgroep aanwezig wijzigen bijzondere meerderheidswet
In de hiërarchie der rechtsnormen staat de grondwet hoger maar in de praktijk moet
er door beide taalgroepen gestemd worden en dat zorgt vaak voor moeilijkheden
, Waarom is de lijst van artikelen die voor herziening vatbaar verklaard zijn kleiner dan de lijst
die door de kamer is aangenomen? Omdat de lijst door zowel de kamer, senaat als de
federale regering moet goedgekeurd worden en enkel de artikelen die in alle drie hun lijsten
voorkwamen zijn voor herziening vatbaar.
Door welke soort norm kan de materie geregeld worden?
Krachtens een wet zowel formele wet als materiële wet
Door de wet/ bij de wet moet geregeld worden door een formele wet
Meerderheid bepaalt in artikel 4 bijzondere wet dus formele bijzondere meerderheidswet
‘Bij’ of ‘door’ de wet op federale niveau, delegeren aan koning (verticale
bevoegdheidsverdeling)
- Uitsluitend WM bevoegd, niet opdragen aan de koning (tenzij aan 3 cumulatieve
voorwaarden is voldaan: I uitzonderlijke omstandigheden, II de machtiging moet
uitdrukkelijke en ondubbelzinnig zijn, III de door de koning genomen maatregelen
moeten worden bekrachtigd bij wet en dit binnen en – in de machtigingswet
vastgestelde – relatief korte termijn, behalve bij versterkt wettigheidsbeginsel)
‘Krachtens’ de wet op federaal niveau:
- Federaal niveau mag delegeren aan koning die moet handelen binnen het kader van
die wet
Delegatie van het federale niveau aan de deelstaten (horizontale bevoegdheidsverdeling)
Telkens in een grondwetsbepaling van na de Staatshervorming de term ‘wet’ wordt gebruikt
ongeacht de woorden ‘bij’, ‘krachtens’ of ‘wet’ gaat het om door de Grondwet aan de
federale wetgever voorbehouden aangelegenheden.
‘Bij’ of ‘door’ het wetgevend orgaan op gemeenschaps- of gewestelijk niveau:
- De essentiële elementen moeten in beginsel door het wetgevend orgaan van de
gemeenschappen en de gewesten moeten geregeld
‘Krachtens’ het wetgevend orgaan:
- De regeling van de aangelegenheid kan opgedragen worden aan een uitvoerend
orgaan dat moet handelen binnen de door het wetgevend orgaan bepaalde grenzen
Formele wet: rechtsregel tot stand gekomen in een parlement
Materiële wet: elke algemeen verbindende rechtsregel ongeacht van welk orgaan die uitgaat
Wet in louter formele zin: een wet die in een parlement is goedgekeurd maar geen
algemene rechtsregel bevat (naturalisatie, begroting)
Wet in louter materiële zin: bevat wel een regel maar is geen wet in formele zin (KB, MB,
gemeentelijk besluit)
De meeste wetten in formele zin zijn ook een wet in materiële zin
Belang van het onderscheid tussen materiële en formele wet:
- Heeft invloed op de bevoegdheid van het Hof van Cassatie, alleen de beroepen
wegens schending van een wet in materiële zin zijn ontvankelijk
OG 1: introductie tot de grondwet en tot de grondwettelijke rechtspraak
Het Grondwettelijk Hof mag enkel uitspraken doen over formele wetten, als bijvoorbeeld
een koninklijk besluit niet wettelijk bekrachtigd is, behoort hij niet tot de bevoegdheid van
het Hof. Wanneer het koninklijk besluit het voorwerp uitmaakt van een wettelijke
bekrachtiging is het een wetskrachtige norm.
Toetst formele wetten aan de Grondwet
Hof van Cassatie
Als een zaak voor een tweede maal bij het Hof van Cassatie voorkomt kan het hof opdragen
wat het Hof van Beroep moet beslissen. In art 1110 4de lid Ger. W. vinden we de injunctie
(=opdracht) die het Hof kan geven aan het rechtscollege naar waar het verwijst.
Raad van State
Is de enige die kan toetsen aan administratieve besluiten
Er kunnen geen prejudiciële vragen gesteld worden aan de RVS als dit toch gebeurt zullen
die mogelijks doorverwezen worden naar het Hof van Justitie
Wat is het moeilijkst te wijzigen? Bijzondere meerderheidswet of Grondwet
Art 195 wijzigen GW
Artikel 4 derde lid GW dubbele meerderheid vereist: enerzijds meerderheid van de
stemmen in elke taalgroep, anderzijds 2/3 meerderheid van het totaal aantal stemmen +
meerderheid van elke taalgroep aanwezig wijzigen bijzondere meerderheidswet
In de hiërarchie der rechtsnormen staat de grondwet hoger maar in de praktijk moet
er door beide taalgroepen gestemd worden en dat zorgt vaak voor moeilijkheden
, Waarom is de lijst van artikelen die voor herziening vatbaar verklaard zijn kleiner dan de lijst
die door de kamer is aangenomen? Omdat de lijst door zowel de kamer, senaat als de
federale regering moet goedgekeurd worden en enkel de artikelen die in alle drie hun lijsten
voorkwamen zijn voor herziening vatbaar.
Door welke soort norm kan de materie geregeld worden?
Krachtens een wet zowel formele wet als materiële wet
Door de wet/ bij de wet moet geregeld worden door een formele wet
Meerderheid bepaalt in artikel 4 bijzondere wet dus formele bijzondere meerderheidswet
‘Bij’ of ‘door’ de wet op federale niveau, delegeren aan koning (verticale
bevoegdheidsverdeling)
- Uitsluitend WM bevoegd, niet opdragen aan de koning (tenzij aan 3 cumulatieve
voorwaarden is voldaan: I uitzonderlijke omstandigheden, II de machtiging moet
uitdrukkelijke en ondubbelzinnig zijn, III de door de koning genomen maatregelen
moeten worden bekrachtigd bij wet en dit binnen en – in de machtigingswet
vastgestelde – relatief korte termijn, behalve bij versterkt wettigheidsbeginsel)
‘Krachtens’ de wet op federaal niveau:
- Federaal niveau mag delegeren aan koning die moet handelen binnen het kader van
die wet
Delegatie van het federale niveau aan de deelstaten (horizontale bevoegdheidsverdeling)
Telkens in een grondwetsbepaling van na de Staatshervorming de term ‘wet’ wordt gebruikt
ongeacht de woorden ‘bij’, ‘krachtens’ of ‘wet’ gaat het om door de Grondwet aan de
federale wetgever voorbehouden aangelegenheden.
‘Bij’ of ‘door’ het wetgevend orgaan op gemeenschaps- of gewestelijk niveau:
- De essentiële elementen moeten in beginsel door het wetgevend orgaan van de
gemeenschappen en de gewesten moeten geregeld
‘Krachtens’ het wetgevend orgaan:
- De regeling van de aangelegenheid kan opgedragen worden aan een uitvoerend
orgaan dat moet handelen binnen de door het wetgevend orgaan bepaalde grenzen
Formele wet: rechtsregel tot stand gekomen in een parlement
Materiële wet: elke algemeen verbindende rechtsregel ongeacht van welk orgaan die uitgaat
Wet in louter formele zin: een wet die in een parlement is goedgekeurd maar geen
algemene rechtsregel bevat (naturalisatie, begroting)
Wet in louter materiële zin: bevat wel een regel maar is geen wet in formele zin (KB, MB,
gemeentelijk besluit)
De meeste wetten in formele zin zijn ook een wet in materiële zin
Belang van het onderscheid tussen materiële en formele wet:
- Heeft invloed op de bevoegdheid van het Hof van Cassatie, alleen de beroepen
wegens schending van een wet in materiële zin zijn ontvankelijk
