Basisbegrippen van de psychologie – 2021/2022
Hoofdstuk 1: Wat is psychologie?
1.1. Definitie van psychologie
Psychologie: wetenschap waarbij gedrag bestudeerd wordt waarbij die
gedragsevidentie gebruikt wordt om interne processen te begrijpen die aan dat
gedrag ten grondslag liggen
• Definitie van psychologie heeft veel overeenkomsten met definitie van andere wetenschappen
• “Observeerbaar” binnen wetenschap is relatief begrip: wat op bepaald moment niet
waarneembaar is, kan later wel worden
psychologie boekt voortdurend vooruitgang (o.a. betere technieken, methoden)
• Hermann Ebbinghaus
o Pionier vd psychologie
o “Über das gedächtenis”, 1885 “van het oudste onderwerp zullen wij de nieuwste
wetenschap maken
o Oude Grieken dachten al na over geest/gedrag
1.2. Ontwikkelingen die psychologie mogelijk gemaakt
hebben
Rede, intuïtie en geloof
• Filosofie in het Oude Griekenland
o Stelden vragen over universum & plaats vd mens erin
o Plato (428 – 347 vC)
Onderscheid: ware, onzichtbare wereld van onveranderlijke, ideale vormen ↔
zichtbare, veranderlijke wereld die onvolmaakte afspiegeling is van ware wereld
Menselijke ziel is deel van ware, ideale wereld
Ziel had kennis van ideale wereld
Observatie minder belangrijk
Wiskunde: meest geavanceerde wijsheid die dichtst de ideale wereld benaderde
o Aristoteles (384 – 322 vC)
Observatie leidt niet tot ware kennis
Kennis: redeneren vanuit axioma’s ( = onwrikbare uitgangspunten), die worden
gezien als zelfevident dit herkennen noemt hij ‘demonstraties’
( = uiteindelijke doel)
Vb. demonstratie: aarde en water willen spontaan naar centrum vd wereld, lucht
en vuur streven naar de maandag
Wiskunde: ideale wetenschap, vooral meetkunde
,Basisbegrippen van de psychologie – 2021/2022
,Basisbegrippen van de psychologie – 2021/2022
o Kerk
Plato en Aristoteles’ ideeën stemden overeen met kerk
Mensheid had veel kennis verloren mens moet opzoek gaan naar oude
geschriften
Ware kennis gebaseerd op nadenken, intuïtie
Wetenschappelijke revolutie
• Nieuwe manier van denken
o Europa, 16 – 17de eeuw
o Ware kennis is gebaseerd op systematische observatie en actief ingrijpen in de wereld
= Wetenschappelijke revolutie
o Factoren die rol speelden (verandering id maatschappij)lei
Verminderde macht van rooms-katholieke kerk (reformatie)
Herwaardering van handel en handenarbeid
Uitvinding boekdrukkunst (informatie vlugger verspreid)
Ontdekkingsreizen en confrontatie van westerse wereld met islamitsiche en
Chinese beschaving
Oprichting universiteit
Periode van relatieve welvaart
• Copernicaanse revolutie
o Invoeren van huidige gregoriaanse jaarkalender in 1582 (ipv juliaanse kalender)
o Nicolaus Copernicus: “Aarde draait rond de zon” aarde niet langer centrum vh heelal
Galileo Galilei verdedigde hem later (16de eeuw)
Later bevestigd door Isaac Newton (17de eeuw)
• Nieuwe kennis komt door observatie en experimenten
o Niet door bestuderen van oude meesters
o Leidde tot industriële revolutie + grote welvaart
Groeiende macht van de wetenschappen en het ontstaan van 2
culturen
• Wetenschap & macht
• 2 culturen: humanistische cultuur & nieuwe, natuurwetenschappelijke cultuur wedijveren met
elkaar
o Volgens Snow (1959)
Wetenschappelijke methode
Wetenschap hangt af van goede observatie, maar: “Wat is observatie?”
Mogelijkheden & beperkingen van menselijke waarneming in vraag stellen
Eerste natuurwetenschappelijke studies over menselijke functioneren
• Menselijke fout
o Verschillen tussen astronomen was standaard
, Basisbegrippen van de psychologie – 2021/2022
Hoofdstuk 1: Wat is psychologie?
1.1. Definitie van psychologie
Psychologie: wetenschap waarbij gedrag bestudeerd wordt waarbij die
gedragsevidentie gebruikt wordt om interne processen te begrijpen die aan dat
gedrag ten grondslag liggen
• Definitie van psychologie heeft veel overeenkomsten met definitie van andere wetenschappen
• “Observeerbaar” binnen wetenschap is relatief begrip: wat op bepaald moment niet
waarneembaar is, kan later wel worden
psychologie boekt voortdurend vooruitgang (o.a. betere technieken, methoden)
• Hermann Ebbinghaus
o Pionier vd psychologie
o “Über das gedächtenis”, 1885 “van het oudste onderwerp zullen wij de nieuwste
wetenschap maken
o Oude Grieken dachten al na over geest/gedrag
1.2. Ontwikkelingen die psychologie mogelijk gemaakt
hebben
Rede, intuïtie en geloof
• Filosofie in het Oude Griekenland
o Stelden vragen over universum & plaats vd mens erin
o Plato (428 – 347 vC)
Onderscheid: ware, onzichtbare wereld van onveranderlijke, ideale vormen ↔
zichtbare, veranderlijke wereld die onvolmaakte afspiegeling is van ware wereld
Menselijke ziel is deel van ware, ideale wereld
Ziel had kennis van ideale wereld
Observatie minder belangrijk
Wiskunde: meest geavanceerde wijsheid die dichtst de ideale wereld benaderde
o Aristoteles (384 – 322 vC)
Observatie leidt niet tot ware kennis
Kennis: redeneren vanuit axioma’s ( = onwrikbare uitgangspunten), die worden
gezien als zelfevident dit herkennen noemt hij ‘demonstraties’
( = uiteindelijke doel)
Vb. demonstratie: aarde en water willen spontaan naar centrum vd wereld, lucht
en vuur streven naar de maandag
Wiskunde: ideale wetenschap, vooral meetkunde
,Basisbegrippen van de psychologie – 2021/2022
,Basisbegrippen van de psychologie – 2021/2022
o Kerk
Plato en Aristoteles’ ideeën stemden overeen met kerk
Mensheid had veel kennis verloren mens moet opzoek gaan naar oude
geschriften
Ware kennis gebaseerd op nadenken, intuïtie
Wetenschappelijke revolutie
• Nieuwe manier van denken
o Europa, 16 – 17de eeuw
o Ware kennis is gebaseerd op systematische observatie en actief ingrijpen in de wereld
= Wetenschappelijke revolutie
o Factoren die rol speelden (verandering id maatschappij)lei
Verminderde macht van rooms-katholieke kerk (reformatie)
Herwaardering van handel en handenarbeid
Uitvinding boekdrukkunst (informatie vlugger verspreid)
Ontdekkingsreizen en confrontatie van westerse wereld met islamitsiche en
Chinese beschaving
Oprichting universiteit
Periode van relatieve welvaart
• Copernicaanse revolutie
o Invoeren van huidige gregoriaanse jaarkalender in 1582 (ipv juliaanse kalender)
o Nicolaus Copernicus: “Aarde draait rond de zon” aarde niet langer centrum vh heelal
Galileo Galilei verdedigde hem later (16de eeuw)
Later bevestigd door Isaac Newton (17de eeuw)
• Nieuwe kennis komt door observatie en experimenten
o Niet door bestuderen van oude meesters
o Leidde tot industriële revolutie + grote welvaart
Groeiende macht van de wetenschappen en het ontstaan van 2
culturen
• Wetenschap & macht
• 2 culturen: humanistische cultuur & nieuwe, natuurwetenschappelijke cultuur wedijveren met
elkaar
o Volgens Snow (1959)
Wetenschappelijke methode
Wetenschap hangt af van goede observatie, maar: “Wat is observatie?”
Mogelijkheden & beperkingen van menselijke waarneming in vraag stellen
Eerste natuurwetenschappelijke studies over menselijke functioneren
• Menselijke fout
o Verschillen tussen astronomen was standaard
, Basisbegrippen van de psychologie – 2021/2022
