Samenvatting ZORG EN ONTWIKKELING - verzorging en opvolging van de ontwikkeling van het kind deel 1

ZORG EN ONTWIKKELING KIND
VERZORGING EN OPVOLGING VAN DE ONTWIKKELING VAN HET KIND

Inhoudsopgave
leerdoelen..........................................................................................3
1ste zorgen en observaties 1ste 24u..................................................................3
hygiënische zorgen en tandhygiëne....................................................................6
staalafname........................................................................................................ 8
opvoeding........................................................................................................... 9
Observaties latere neonatale en zuigelingenperiode........................................11
detectie en preventie........................................................................................ 13
stimuleren van hechting....................................................................................14
Ontwikkelingsonderzoek Van Wiechen..............................................................15

eerste zorgen pasgeborene...............................................................17
Algemene principes eerste zorgen....................................................................18
Basisprincipes................................................................................................. 18
overzicht van de observaties..........................................................................18
Voorbereiding materiaal & omgeving.............................................................19
Indicaties voor aanwezigheid van pediater.....................................................19
Eerste evaluatie bij geboorte............................................................................19
apgarscore: vragen?....................................................................................... 19
Eerste handelingen na geboorte.......................................................................21
Skin-to-skin..................................................................................................... 21
Aandachtspunten bij geboorte........................................................................21
Afklemmen navelstreng................................................................................. 21
Aspiratie:........................................................................................................ 21
Navelzorg.......................................................................................................... 23
Cordring:......................................................................................................... 23
Navelklem....................................................................................................... 23
Controle bloedvaten in navelstreng................................................................24
Observaties....................................................................................................... 24
hoofd & gelaat................................................................................................ 24
Thorax & hals.................................................................................................. 25
Abdomen & rug............................................................................................... 25
Extremiteiten.................................................................................................. 26
Genitaliën....................................................................................................... 26

1

, Anus................................................................................................................ 26
Huid................................................................................................................ 26
Neurologisch onderzoek................................................................................. 27
Overige eerste zorgen....................................................................................... 27
Bepalen geboortegewicht............................................................................... 27
Kledij aandoen................................................................................................ 27
Navelstompverzorging.................................................................................... 27
Controle lichaamstemperatuur & luier aandoen.............................................27
Vitamine K......................................................................................................... 27
Doel & belang................................................................................................. 28
Toedieningsvormen........................................................................................ 28
combineren met borst/kunstvoeding..............................................................29
Metingen en identificatie...................................................................................29
Lichaamslengte meten................................................................................... 29
Schedelomtrek meten..................................................................................... 29
Identificatie baby............................................................................................ 30
Oogindruppeling (Crédé-methode).................................................................30
Nazorg en rapportage....................................................................................... 31

observatie pasgeborene eerste 24u...................................................31
Observatie door de kinderarts...........................................................................31
Algemeen OZ.................................................................................................. 31
Neurologische onderzoek............................................................................... 35
Observatie door de vroedvrouw........................................................................38
NSS................................................................................................................. 38
AH................................................................................................................... 39
Braken............................................................................................................ 41
Spijsvertering.................................................................................................. 42
gewicht........................................................................................................... 42
ontlasting........................................................................................................ 42
Urine............................................................................................................... 42
Lichaamstemperatuur..................................................................................... 43
Huidskleur....................................................................................................... 43
Gedrag/activiteit............................................................................................. 43
Hartslag.......................................................................................................... 43
Oedeemvorming – dehydratatie.....................................................................43
Houding en beweging..................................................................................... 44

hygiënische zorgen en tandhygiëne...................................................44
HYGIËNISCHE ZORGEN – NEONATUS.................................................................44
ALGEMENE REGELS......................................................................................... 44
Beginsituatie................................................................................................... 45
Actieplan bij ochtendverzorging D1................................................................45
Actie – voorbereiding...................................................................................... 45
Materiaal en omgeving................................................................................... 46

2

, Actie – Uitvoering............................................................................................ 46
Actie - nazorg ................................................................................................. 46
Evaluatie......................................................................................................... 47
hoe het ook kan.............................................................................................. 47
Aandachtspunten............................................................................................ 47
HYGIËNISCHE ZORGEN – ZUIGELING.................................................................48
Beginsituatie................................................................................................... 48
Actieplan......................................................................................................... 49
Actie – wat is anders?..................................................................................... 49
Evaluatie......................................................................................................... 49
Aandachtspunten............................................................................................ 49
HYGIËNISCHE ZORGEN– KIND zit rechtop..........................................................50
Beginsituatie................................................................................................... 50
Actieplan......................................................................................................... 50
Actie............................................................................................................... 50
Evaluatie......................................................................................................... 50
Aandachtspunten............................................................................................ 51

LEERDOELEN

 Cursus 1VRK 10 - DEEL 3 - Verzorging en opvolging van de
ontwikkeling van het kind (hfdst 1: 1ste zorgen en observaties
1ste 24u)

 Cursus 1VRK 10 - DEEL 3 - Verzorging en opvolging van de
ontwikkeling van het kind (hfdst 3.1)`

 Cursus 1VRK 10 - DEEL 3 - Verzorging en opvolging van de
ontwikkeling van het kind (hfdst 3.2)

 Cursus 1VRK 10 - DEEL 3 - Verzorging en opvolging van de
ontwikkeling van het kind (hfdst 5: opvoeding)

 Cursus 1VRK 10 - DEEL 3 - Verzorging en opvolging van de
ontwikkeling van het kind (hfdst 2: observaties latere neonatale
en zuigelingenperiode)

 Cursus 1VRK 10 - DEEL 3 - Verzorging en opvolging van de
ontwikkeling van het kind (hfdst 7: kind en gezin / opgroeien)


1STE ZORGEN EN OBSERVATIES 1STE 24U

1. Voorbereiding van de eerste zorgen aan de neonatus

 Materiaal klaarleggen: warm onthaaldoek, mutsje, thermometer,
stethoscoop, aspiratiemateriaal (gummipeer, sonde), identificatiebandjes,
luier, babybadje, weegschaal, meetlint, handschoenen,
navelzorgmateriaal, thermometer.

3

,  Warmte garanderen: kamer moet ± 23–25°C zijn, stralingswarmtebron
inschakelen.
 Identificatielabels klaar voor bevestiging na controle.

2. Opvang en eerste zorgen aan de pasgeborene

 Droogwrijven onder warmtelamp (voorkomt afkoeling, stimuleert
ademhaling).
 Observatie van ademhaling, kleur, tonus, reflexen.
 Apgarscore bepalen op 1, 5 en indien nodig 10 minuten.
 Vrijmaken van de luchtweg indien nodig (mond vóór neus).
 Lichaamstemperatuur meten.
 Wegen, meten en identificeren.
 Vitamine K en evt. vaccinaties toedienen.
 Huid-op-huidcontact met ouder zo snel mogelijk bevorderen.




3. Observatie tijdens de eerste zorgen

Let op volgende parameters:

 Kleur: roze, acrocyanose normaal; bleek of blauw = alarmsignaal.
 Ademhaling: regelmatig, 30–60/min, zonder intrekkingen of kreunen.
 Hartfrequentie: 110–160/min.
 Tonus: actieve bewegingen, goede flexie.
 Reflexen: grijpreflex, zuigreflex, Moro-reflex aanwezig.
 Temperatuur: normaal tussen 36,5–37,5°C.
 Mictie en meconium: observeren of dit spontaan gebeurt binnen 24u.

4. Rol van de vroedvrouw bij de eerste zorgen

 Verantwoordelijk voor de volledige observatie en eerste
beoordeling van de pasgeborene.
 Signaleren van afwijkingen en tijdige verwittiging van kinderarts.
 Ondersteuning bieden aan ouders (info, geruststelling, betrokkenheid
stimuleren).
 Voorbeeldfunctie bij het correct en veilig hanteren van de baby.
 Zorg op maat bieden met aandacht voor comfort en hechting.

5. Multidisciplinaire samenwerking

 Vroedvrouw: voert eerste zorgen uit en observeert.
 Kinderarts: evalueert indien afwijkende observaties of risico's (bv.
prematuriteit).
 Pediatrisch verpleegkundige: indien opname op neonatologie.

4