Samenvatting - Onderzoeksvaardigheden

Onderzoeksvaardigheden
HOOFDSTUK 1

Fundamenteel/ theoriegericht onderzoek

Doel: nieuwe algemene kennis verwerven = kennisvermeerdering

Bv. Daderprofielen, criminaliteitsfenomenen, ziektebeelden,…

 Gericht op beschrijven, begrijpen, verklaren en voorspellen van verschijnselen
 Belang van theoretische inzichten (= basis van praktijkgericht onderzoek)
 Geen direct maatschappelijk nut (kan wel het geval zijn)

Toegepast/ praktijkgericht onderzoek

Doel: verkrijgen van kennis om verschijnselen in de werkelijkheid te beïnvloeden en te
veranderen.
Vraag komt vanuit praktijk bv. Organisatie, overheid,…

Bv. Behandelingsprogramma evalueren van hoe ga je om met personen met een
posttraumatische stressstoornis

 Toepassing theoretische kennis (verkregen uit fund amenteel/ theoriegericht
onderzoek
 Actieonderzoek

Beide types moeten op wetenschappelijk verantwoorde wijze uitgevoerd te worden

Wetenschappelijke kennis =/ alledaagse kennis

Wetenschappelijke onderzoekers:

- Voldoende theoretische inzichten zijn om vaststellingen te interpreteren.
- Opbouw van onderzoek volgt logisch en transparant stappenplan (onderzoeksproces)
- Moeten zich houden aan strikte regels om kwaliteit (betrouwbaarheid en geldigheid)
van onderzoek te waarborgen.

,Soorten onderzoeken:

- Kwantitatief vs. Kwalitatief
- Cross-sectioneel vs. Longitudinaal
- (Longitudinaal:) trendonderzoek vs. Panelonderzoek
- Retrospectief vs. Prospectief

Wetenschappelijke eisen onderzoek:

- Empirisch
- Onafhankelijk
- Betrouwbaar
- Valide (geldig)

Empirisch:

- Controleerbaar en toetsbaar (falsifieerbaar)
Bv. ‘God bestaat’ vs. ‘mensen zijn geloviger dan vroeger’
- Empirische cyclus
o Samenspel inductie en deductie
o Verbindingen tussen theorieën (ideeën) en empirische werkelijkheid (data).
o Deductief redeneren: algemene theorie -> specifieke gegevens
o Inductief: specifieke gegevens (waarneming) -> algemene theoretische
afspraken (verklaring waarneming/ hypothese)
o Cyclisch: inductie en deductie wisselen elkaar af




Deze wetmatigheden zijn in sociale wetenschappen probabilistisch

= waarschijnlijk, de kans is groot dat het fenomeen zich voordoet, geen absolute zekerheid
(geen deterministische wetmatigheid)

,Onafhankelijkheid en objectief:

- Onafhankelijkheid van opdrachtgever
- Onafhankelijk van onderzoeker
o Onderzoek niet in bepaalde richting sturen, opletten voor suggestieve vragen,
resultaten niet in bepaalde richting sturen
o Geen persoonlijke voordelen/ belangvermenging

Bv. Onderzoek naar statiegeld op PMD

Betrouwbaarheid (exactheid):

- Exactheid= dezelfde of gelijkaardige resultaten bij herhaling
- Herhalen onderzoek
o Jij of andere onderzoeker
o Bij dezelfde/ gelijkaardige doelgroep
- Afwezigheid van toevallige fouten -> betrouwbare resultaten zijn resultaten die niet
toevallig zijn
- Hoe meer toevallige fouten, hoe onbetrouwbaarder
- Hoe meer eenheden, hoe betrouwbaarder -> omvang
- In alle fasen kan betrouwbaarheid op helling staan`
- Vooral belangrijk in kwantitatief onderzoek
- Aldus nauwkeurigheid!

Validiteit/ geldigheid:

- Meet onderzoek wat het zou moeten meten?
- Vermijden van systematische fouten -> vertekening (bias)
Bv. Sociaal wenselijke antwoorden
- Herverwerking onderzoeksontwerp nodig om fouten te vermijden
- Interne (OZ zelf, methodologisch) versus externe validiteit (veralgemeenbaar)

, Ethische eisen:

- Recht op informatie (soms pas achteraf, soms misleiding)
- Vrijwilligheid
- Anonimiteit en vertrouwelijkheid

Praktische eisen:

- Efficiënt en budgetvriendelijk
- Resultaten bruikbaar, zeker bij praktijkgericht onderzoek

Onderzoeksproces: fasen in een onderzoek

Onderzoeksplan (literatuurstudie/ themaverkenning):

1. Probleemstelling
2. Onderzoeksontwerp

3. dataverzameling

4. data-analyse

5. rapportage

Dan weer opnieuw beginnen

 Op wetenschappelijke verantwoorde wijze

HOOFDSTUK 2




Probleemstelling: