Sociologie samenvatting tot eind oktober

Sociologie, Hoorcollege 1
“De Theorie van de 1 of 2” (Ish Ait Hamou, 2023) => gastles (!)
“Strijd en metamorfose van een vrouw” (Edouard Louis, 2021)

HOOFDSTUK 1: SOCIOLOGISCHE VERBEELDING

Wat is sociologie?

 Goede vragen stellen over sociale realiteit
 Niet juiste antwoorden of de waarheid geven

Vb. Huurmarkt => Iemand met een andere etniciteit moet langer wachten op een
huurwoning dan anderen

1.1 Sociologie is relatief recente wetenschap

Zit er logica in de ontwikkeling van de wetenschap?

 Bestuderen van iets op afstand is gemakkelijker => objectiever kunnen zijn
 Sociologie laatst => moeilijk om gedrag van anderen te bestuderen => je bent zelf
onderdeel.
 Verbeelding: vragen stellen
o Vb. Hoe komt het dat we bepaalde sociale interacties aanvoelen en uitvoeren?
 Vb. begroeting




Bekijk: ‘American Journal of sociology’ en mechanisering van het wereldbeeld’

1.2. Sociologische verbeelding ontstaat in crisistijden

- natuurlijke distantie
o Bestaat niet tussen individuele mens en maatschappij
 Menselijk lichaam / honger

- Sociologie ontmaskert en is subversief
o “Sociologische waarheid is zo krachtig dat het kwetst” – Du Bois

, - Du Bois
o schrijft in zijn grondleggende studie in het domein van sociologie en
ongelijkheid en racisme dat hij zich in een levensituatie bevind waarin je
tegelijk binnen én buiten de samenleving staat.



- Sociologisch bewustzijn geprikkeld door crisis
o Maatschappij dat voordien zo vertrouwd was veranderde voorgoed
o Socioloog op ontdekking => begin van sociologisch bewustzijn
 Ieder tijdperk sleuteltijdperk?
 Uniek: technologie & wetenschap, industriele revolutie
- The Great Transformation (Karl Polanyi)
o Historische drempeloverschrijdingen
 1. Beheersing van vuur -> Jagers-verzamelaars
 2. Neolitische revolutie (agrarisering) -> landbouwmaatschappij
 3. Industriële revolutie + politieke omwentelingen -> Industriële
maatschappij
 4. Digitale revolutie -> netwerkmaatschappij
o => Deze transformaties veranderen menselijk samenleven fundamenteel
o Check bijkomende afbeeldingen
o Sociologische verbeelding => besef dat maatschappij bestaat en verandert,
enkel te verklaren door eigenschappen van menselijk samenleven



1.3 Sociaal probleem als bron van sociologische verbeelding
- Sociaal probleem = uitkomst van sociale definiëring door individuen en groepen
(VERWONDEREN)
o Vb. durgsgebruik >< autorijden
o Opgedeeld in aspecten
 Objectief aspect (een feit)
 Subjectief aspect (feit wordt als problematisch gezien)
 Collectief aspect (groepen erkennen het probleem)
 Oplosbaarheid (er kan iets aan gedaan worden)
 Positionaliteit (socioloog is medespeler)
 Vbn. Schoonheidsidealen, klimaat, migratie, …
1.4 C. Wright Mills – Sociologische verbeelding
- Belangrijk onderscheid
o Persoonlijke ‘troubles’ (=> individuele klachten, bv. Tandpijn)
o Public ‘issues’ (=> maatschappelijke problemen, bv. Werkloosheid)
- Sociologie legt verband tussen individueel en collectief
- Vb. zelfdoding

, 1.5 Auguste Comte en Herbert Spencer
- Auguste Comte = grondlegger van de sociologie en positivisme

-> Sociologie = positieve wetenschap der mensheid

o Eigen domein en methode
o Sociale verandering als vooruitgang der rede
o
o Wet der drie stadia
 Theologische fase (= verklaring via goden)
 Fetishisme / ANIMISME
o mensen vereren objecten of natuurverschijnselen
alsof ze een ziel of macht bezitten.
 Polytheisme
o geloof in meerdere goden die elk een bepaald
domein beheersen (zoals in de Griekse of Romeinse
religie).
 Monotheisme: Geloof in één enkele god die alles beheerst.
 Metafysische fase (abstracte begrippen)
 Verklaringen worden gezocht in abstracte begrippen of
krachten (zoals “natuur” of “rede”), niet langer in goden.
 Positieve fase (wetenschappelijk)
 De mens zoekt verklaringen via waarneming, logica en
wetenschap.
 Doel: begrijpen hoe verschijnselen gebeuren, niet waarom
ze bestaan.
o Sociale orde via universele consensus (=> opgesteld uit theologische fase)

- Herbert Spencer = ingenieur, evolutiedenker en liberaal
o Ziet sociologie als wetenschap van sociale evolutie
 Van ongedifferentieerd → gedifferentieerd.
 In het begin is een samenleving eenvoudig en
ongedifferentieerd: iedereen doet ongeveer hetzelfde, er
zijn weinig verschillende functies of instellingen.
Naarmate ze evolueert, wordt ze gedifferentieerd: er
ontstaan verschillende groepen, instellingen en functies
(zoals familie, onderwijs, economie, politiek …).