Samenvatting chronische zorgen in de pediatrie

PSYCHOLOGISCHE EN CRONISCHE
ZORGEN
DEEL 1: PSYCHOLOGISCHE/ PSYCHIATRISCHE ZORGEN

WAT IS AFWIJKEND GEDRAG?
- Gedrag = afwijkend wanneer de normale ontwikkeling belemmerd wordt. (Cognitief, sociaal &
emotioneel)
- DC 0-5= classificatiesysteem voor psychische stoornissen en ontwikkelingsstoornissen in de baby
en de vroege kindertijd.
- DSM-5 = classificatiesysteem voor psychiatrische aandoeningen.

1. GEHECHTHEID

WAT IS GEHECHTHEID?

- Langdurige emotionele band tussen kind en opvoeder.
- Wisselwerking tussen
o Gedrag van opvoeder
o Gedrag van het kind
- Gehechtheidsrelaties ontstaan tijdens dagdagelijkse
omgang tussen opvoeder en kind.




BASISVOORWAARDEN OPVOEDER VOOR VEILIGE
GEHCHTHEID

- Emotioneel beschikbaar
o Sensitief reageren op gedrag
o Sensitiviteit (waarnemen van signalen) en responsiviteit (reactie op signaal)
- Mentaliseren  Inleven in het kind
o Een opvoeder die goed mentaliseert, kan zich goed verplaatsen in het kind, en zich
goed voorstellen wat een kind voelt, denkt of kan (cfr. Werkcollege)
o Een opvoeder die goed mentaliseert begrijpt waarom een kind bepaald gedrag stelt
én reageert doorgaans ook beter op dat gedrag.
- Aanwezigheid en voorspelbaar (continuïteit)
o Stabiliteit is belangrijke voorwaarde voor een veilige gehechtheidsrelatie.
 Jarenlang dezelfde opvoeders
o Opvoeders die steeds hetzelfde reageren
o Wisselt een kind vaak van gezin, instelling, Dan
 Moeten ze steeds opnieuw gehechtheidsrelaties opbouwen.
 Nieuwe opvoeder reageert vaak anders op het kind dan eerdere opvoeders
 VERWARREND!



LUKT HET ALTIJD OM BASISVOORWAARDEN TE VOLDOEN
- Neen, geen enkele opvoeder is perfect.
- Opvoeding moet goed genoeg zijn.
- Herstel is belangrijk!
- Bij hechtingsstoornissen gaat het om zeer extreme patronen!!

,4 GEHECHTHEID STRATEGIEËN
Veilige gehechtheid
- Het kind speelt, ontdekt de wereld.
- Het kind schrikt, bezeert zich, is bang, …
- Opvoeder is emotioneel beschikbaar, begrijpt wat er in het kind omgaat en wat het nodig heeft. Hij/
zij probeert hulp te bieden.
- Kind voelt zich begrepen/geholpen/ getroost/., ...

Onveilig vermijden gehechtheid
- Het kind speelt, ontdekt de wereld.
- Het kind schrikt, bezeert zich, is bang, …
- Opvoeder is emotioneel NIET beschikbaar, begrijpt NIET wat er in het kind omgaat en wat het nodig
heeft. Hij/ zij biedt GEEN hulp.
- Kind voelt zich NIET begrepen/geholpen/ getroost/.,. Het kind toont zijn emoties minder en zoekt op
de lange duur minder contact voor hulp, bevestiging of troost. Het kind lijkt vooral gericht op
zichzelf.

Onveilig ambivalente gehechtheid
- Het kind speelt, ontdekt de wereld.
- Het kind schrikt, bezeert zich, is bang, …
- Opvoeder is emotioneel NIET beschikbaar, begrijpt NIET wat er in het kind omgaat en wat het nodig
heeft. Hij/ zij biedt GEEN hulp.
- Kind voelt zich NIET begrepen/geholpen/ getroost/.,. Als reactie probeert het kind duidelijk te
maken dat het de opvoeder nodig heeft. Hij gaat aantrekken/ afstoten. Het kind is vooral bezig met
graag gezien, gewaardeerd en begrepen te worden.

Onveilig gedesorganiseerde gehechtheid
- Het kind speelt, ontdekt de wereld.
- Het kind schrikt, bezeert zich, is bang, …
- Het kind zoekt de opvoeder (voorzichtig) op. De opvoeder is onvoorspelbaar in de reactie.
- Het kind zit in een onbewuste tweestrijd. Het kind ervaart voortdurend stress. Stress systemen
worden geactiveerd. Het kind laat vreemd gedrag zien.



ONVEILIGE GEHECHTHEID: SCHULD MISPLAATST WOORD
Niet voldoen aan de basisvoorwaarden, kan meervoudige oorzaken hebben…

- Lichamelijke en geestelijke gezondheid van de baby/kind
o bijv. baby dat veelvuldig huilt  enorme aanslag op de sensitieve responsiviteit van de
moeder
- Fysieke toegankelijkheid van de ouder/ opvoeder
o Bijv. kinderen die langdurig verblijven in een revalidatiecentrum
- Psychische toegankelijkheid van de ouder
o Moeder met postpartumdepressie/ post partum psychose
- Stabiele omgeving
o Te veel wisselende opvoeders: is nefast en verwarrend voor jonge kinderen.
- Veilige gehechtheid van de ouder zelf



ONVEILIGE HECHTINGSSTIJL ≠ DOODVONNIS
- Hoeft niet te betekenen dat het kind voor altijd onveilig gehecht is of psychopathologie ontwikkeld.
- Door veranderingen in de opvoedsituatie of veranderingen in het gedrag van de opvoeders kan een
kind zijn strategie leren aanpassen.
- Het kind kan daardoor leren dat anderen te vertrouwen zijn.

, - Gehechtheid ligt niet vast Het is steeds in beweging!


OMGAAN MET KIND MET HECHTINGSPROBLEMEN

- Probeer tegmoet te komen aan de basisvoorwaarden voor een veilige gehechtheid.
- Woedeaanval
o Reactie is vaak overlevingsmechanisme
o 3 stappen volgens Bruce Perry
 Kalmeren (regulatie)  help het kind te kalmeren
 Contact maken (relatie)  is het kind gekalmeerd? Maak dan contact met het kind
en laat zien dat je er bent
 Erover praten (reason)  is het kind gekalmeerd en heb je laten zien dat je er bent
voor kind? Dan is het tijd om te praten
o Cfr: WC: emotiecoaching



2. AUTISME

WAT IS AUTISME? => DYADE
Moeilijkheden in de sociale communicatie en interactie
o Kwalitatief probleem: niet afgestemd, éénrichtingsverkeer,
o Moeite met non-verbaal gedrag te begrijpen/ interpreteren
o Moeilijkheden met aangaan, onderhouden en begrijpen van relaties.

Beperkte, repetitieve gedragspatronen, beperkte interesses en activiteiten
o Stereotiepe gedragingen, bewegingen, gesproken taal
o Vasthouden aan routines en rituelen
o Beperkte interesses of fixaties
o Hypo of hyperreactiviteit op zintuigelijke prikkels



NADEEL DSM V

- Focus wordt gelegd op de tekortkomingen/ beperkingen
- Neurodiversiteitsbeweging bezig!!
o Idee dat menen met ASS niet per definitie gestoord zijn, maar veeleer verschillend bedraad
zijn
o Acceptatie van diversiteit



ASS = NEUROBIOLOGISCHE ONTWIKKELINGSSTOORNIS

- Neurobiologische ontwikkelingsstoornis:
o Verbindingen tussen de neuronen verlopen anders (in vergelijking met mensen zonder
autisme)
o De verbindingen zijn te aanwezig of te afwezig, te actief of te weinig actief.
o ASS is van bij de geboorte aanwezig. Je kan geen autisme krijgen of je kan niet genezen van
autisme.
- Atypische werking van het brein
o Eerste symptomen vanaf de vroegste kinderjaren.
o Kenmerken hoeven niet altijd onderkend te worden op deze jonge leeftijd.
- Autisme ‘geneest’ niet
o Leren zichzelf allerlei trucjes aan om minder op te vallen, om minder last te hebben van de
moeilijkheden die ze ervaren.


HOE VAAK KOMT AUTISME VOOR?