Onderzoeksvaardigheden 1 - Volledige samenvatting

Inhoudsopgave

1 BASISBEGRIPPEN .................................................................................................................................... 6

1.1 Wetenschappelijk verantwoord onderzoek ....................................................................................................................6

1.2 Soorten onderzoek..........................................................................................................................................................6
1.2.1 Verschillende doelen: fundamenteel en praktijkgericht onderzoek ..............................................................................6
1.2.1.1 Fundamenteel onderzoek....................................................................................................................................6
1.2.1.2 Praktijkgericht onderzoek....................................................................................................................................6
1.2.2 Verschillende grondvormen: kwantitatief en kwalitatief ..............................................................................................7
1.2.2.1 Kwantitatief onderzoek .......................................................................................................................................7
1.2.2.2 Kwalitatief onderzoek .........................................................................................................................................7
1.2.3 Verschillende tijdsperspectieven..................................................................................................................................7

1.3 Eisen aan onderzoek .......................................................................................................................................................8
1.3.1 Wetenschappelijke eisen .............................................................................................................................................8
1.3.1.1 Empirisch ............................................................................................................................................................8
1.3.1.2 Onafhankelijk ......................................................................................................................................................8
1.3.1.3 Betrouwbaar .......................................................................................................................................................8
1.3.1.4 Valide..................................................................................................................................................................8
1.3.2 Ethische eisen..............................................................................................................................................................8
1.3.2.1 Recht op informatie ............................................................................................................................................8
1.3.2.2 Vrijwilligheid .......................................................................................................................................................8
1.3.2.3 Anonimiteit en vertrouwelijkheid ........................................................................................................................8
1.3.3 Praktische eisen...........................................................................................................................................................8

1.4 Het onderzoeksproces: fasen in een onderzoek ..............................................................................................................9


2 HET ONDERZOEKSPLAN .......................................................................................................................... 9

2.1 De probleemstelling ........................................................................................................................................................9
2.1.1 De aanleiding...............................................................................................................................................................9
2.1.2 De doelstelling........................................................................................................................................................... 10
2.1.3 De afbakening van het onderwerp en de doelgroep ................................................................................................... 10
2.1.4 De onderzoeksvragen ................................................................................................................................................ 10
2.1.4.1 De centrale onderzoeksvraag en de deelvragen ................................................................................................. 10
2.1.4.2 Eisen aan de formulering van onderzoeksvragen ............................................................................................... 10
2.1.4.3 Beschrijvende en verklarende onderzoeksvragen .............................................................................................. 10
2.1.4.4 De visuele voorstelling van verklarende onderzoeksvragen................................................................................ 11

2.2 Bepalen van de grondvorm: de keuze voor kwantitatief of kwalitatief onderzoek ........................................................14
2.2.1 De keuze bij verklarende onderzoeksvragen .............................................................................................................. 14
2.2.2 De keuze bij beschrijvende onderzoeksvragen ........................................................................................................... 14

2.3 Het onderzoeksontwerp ...............................................................................................................................................14
2.3.1 Wat waarnemen? ...................................................................................................................................................... 14
2.3.2 Wie waarnemen? ...................................................................................................................................................... 15
2.3.3 Hoe waarnemen? ...................................................................................................................................................... 15


3 STEEKPROEFTREKKING .......................................................................................................................... 16

3.1 Aselecte steekproeven ..................................................................................................................................................16
3.1.1 Principes ................................................................................................................................................................... 16
3.1.1.1 De steekproefomvang ....................................................................................................................................... 16

, 3.1.1.2 Representativiteit.............................................................................................................................................. 17
3.1.2 Types......................................................................................................................................................................... 17
3.1.2.1 Enkelvoudige Aselecte Steekproef (EAS) ............................................................................................................ 17
3.1.2.2 Systematisch Aselecte Steekproef ..................................................................................................................... 17
3.1.2.3 Clustersteekproef.............................................................................................................................................. 18
3.1.2.4 Gestratificeerde steekproef ............................................................................................................................... 18
3.1.3 Externe validiteit ....................................................................................................................................................... 18
3.1.3.1 Fouten verbonden aan het steekproefkader ...................................................................................................... 18
3.1.3.1.1 Inadequaat steekproefkader ........................................................................................................................ 18
3.1.3.1.2 Onvolledig steekproefkader ......................................................................................................................... 18
3.1.3.1.3 Opgenomen eenheden die niet tot de populatie behoren............................................................................. 19
3.1.3.2 Fouten bij de selectie van eenheden.................................................................................................................. 19
3.1.3.2.1 Niet-representatief samengestelde steekproef ............................................................................................. 19
3.1.3.2.2 Gebruik van enkel niet-theoretische selecte steekproeven .......................................................................... 19
3.1.3.3 Uitval van steekproefeenheden ......................................................................................................................... 19
3.1.4 Responsmaximalisatie ............................................................................................................................................... 19

3.2 Niet-theoretische selecte steekproeven ........................................................................................................................19
3.2.1 Types......................................................................................................................................................................... 19
3.2.1.1 Quotasteekproef ............................................................................................................................................... 19
3.2.1.2 Vrijwillige steekproef o.b.v. zelfselectie ............................................................................................................. 20
3.2.1.3 Willekeurige steekproef .................................................................................................................................... 20
3.2.1.4 Gemakssteekproef ............................................................................................................................................ 20
3.2.2 Externe validiteit ....................................................................................................................................................... 20

3.3 Theoretisch selecte steekproeven .................................................................................................................................20
3.3.1 Principes ................................................................................................................................................................... 20
3.3.1.1 Diversiteit ......................................................................................................................................................... 20
3.3.1.2 Representativiteit.............................................................................................................................................. 20
3.3.1.3 Omvang ............................................................................................................................................................ 21
3.3.2 Types......................................................................................................................................................................... 21
3.3.2.1 Sneeuwbalsteekproef........................................................................................................................................ 21
3.3.2.2 Doelgerichte steekproef .................................................................................................................................... 21
3.3.3 Externe validiteit ....................................................................................................................................................... 21


4 KWANTITATIEF ONDERZOEK VIA ENQUÊTES .......................................................................................... 22

4.1 Kwantitatieve onderzoeksmethoden ............................................................................................................................22
4.1.1 Korte omschrijving van de 5 methoden ...................................................................................................................... 22
4.1.2 De keuze tussen de methoden ................................................................................................................................... 22
4.1.2.1 De respons ........................................................................................................................................................ 22
4.1.2.2 De tijdsduur ...................................................................................................................................................... 22
4.1.2.3 De kostprijs ....................................................................................................................................................... 22
4.1.2.4 De invloed van de omgeving .............................................................................................................................. 22
4.1.2.5 Interviewereffecten .......................................................................................................................................... 22
4.1.2.6 Sociale wenselijkheid ........................................................................................................................................ 22
4.1.2.7 Non-verbaal gedrag........................................................................................................................................... 23
4.1.2.8 Controle op het respecteren van de volgorde .................................................................................................... 23
4.1.2.9 Controle op de volledigheid............................................................................................................................... 23
4.1.2.10 Kennis testen .................................................................................................................................................... 23
4.1.2.11 Complexiteit inbouwen ..................................................................................................................................... 23

4.2 Operationaliseren van kenmerken: van onderzoeksvraag naar enquête .......................................................................23
4.2.1 STAP 1: Bepaal de variabelen in de onderzoeksvragen of hypothese .......................................................................... 23
4.2.2 STAP 2: definieer de variabelen ................................................................................................................................. 24
4.2.3 STAP 3: Bepaal welke componenten van de variabele je wilt onderzoeken ................................................................. 24
4.2.4 STAP 4: Zet kenmerken of componenten om naar indicatoren ................................................................................... 24

, 4.2.5 STAP 5: Zet indicatoren om naar vragen en antwoordmogelijkheden in een vragenlijst .............................................. 25

4.3 Een enquête opstellen ..................................................................................................................................................25
4.3.1 Soorten enquêtevragen ............................................................................................................................................. 25
4.3.1.1 Gesloten vragen ................................................................................................................................................ 25
4.3.1.2 Open vragen ..................................................................................................................................................... 25
4.3.1.3 Halfopen vragen................................................................................................................................................ 25
4.3.1.4 Enkelvoudige vragen ......................................................................................................................................... 25
4.3.1.5 Meervoudige vragen ......................................................................................................................................... 25
4.3.1.6 Rangschikkingsvragen ....................................................................................................................................... 25
4.3.1.7 Dichotome vragen ............................................................................................................................................. 26
4.3.1.8 Schaalvragen..................................................................................................................................................... 26
4.3.1.9 Likertschalen ..................................................................................................................................................... 26
4.3.2 Vragen opstellen ....................................................................................................................................................... 26
4.3.3 Antwoordmogelijkheden formuleren ......................................................................................................................... 26
4.3.4 Opbouw vragenlijst.................................................................................................................................................... 26

4.4 Betrouwbaarheid en validiteit van het dataverzamelingsinstrument ............................................................................26
4.4.1 Betrouwbaarheid....................................................................................................................................................... 26
4.4.1.1 Test-hertestmethode ........................................................................................................................................ 26
4.4.1.2 Homogeniteit testen ......................................................................................................................................... 27
4.4.1.3 Paraleltest......................................................................................................................................................... 27
4.4.1.4 Split-halfmethode ............................................................................................................................................. 27
4.4.2 Validiteit.................................................................................................................................................................... 27
4.4.2.1 Begrips- of constructvaliditeit ............................................................................................................................ 27
4.4.2.2 Predictieve validiteit.......................................................................................................................................... 27

4.5 Afname van de enquêtes ..............................................................................................................................................27


5 DATA-ANALYSE IN KWANTITATIEF ONDERZOEK ..................................................................................... 27

5.1 Voorbereiding van de data-analyse...............................................................................................................................27
5.1.1 Codering van blanco enquêtes ................................................................................................................................... 28
5.1.2 Een codeboek opstellen ............................................................................................................................................. 28
5.1.3 Een datamatrix opstellen ........................................................................................................................................... 28
5.1.4 Variabelen en hun meetniveaus................................................................................................................................. 28

5.2 Beschrijving van afzonderlijke variabelen .....................................................................................................................28
5.2.1 Frequentietabellen (pag. 72)...................................................................................................................................... 29
5.2.2 Grafieken .................................................................................................................................................................. 29
5.2.3 Centrum en spreidingswaarden ................................................................................................................................. 29
5.2.3.1 Centrummaten.................................................................................................................................................. 29
5.2.3.1.1 De modus .................................................................................................................................................... 29
5.2.3.1.2 De mediaan.................................................................................................................................................. 29
5.2.3.1.3 Het gemiddelde ........................................................................................................................................... 29
5.2.3.2 Spreidingsmaten ............................................................................................................................................... 30
5.2.3.2.1 De spreidingsbreedte ................................................................................................................................... 30
5.2.3.2.2 Interkwartielafstand..................................................................................................................................... 30
5.2.3.2.3 De standaardafwijking (standaarddeviatie) ................................................................................................... 30

5.3 Beschrijving van een combinatie van variabelen ...........................................................................................................30
5.3.1 Kruistabellen ............................................................................................................................................................. 30
5.3.1.1 Wat zijn kruistabellen? ...................................................................................................................................... 30
5.3.1.2 Complexe beschrijvende onderzoeksvragen beantwoorden aan de hand van kruistabellen................................ 30
5.3.1.3 Verklarende onderzoeksvragen beantwoorden aan de hand van kruistabellen .................................................. 30
5.3.1.4 Significantie bij kruistabellen ............................................................................................................................. 30
5.3.2 Correlatietabellen...................................................................................................................................................... 30
5.3.2.1 Wat zijn correlatietabellen ................................................................................................................................ 30

, 5.3.2.2 Onderzoeksvragen beantwoorden aan de hand van correlatietabellen .............................................................. 31
5.3.2.3 Significantie bij correlatietabellen...................................................................................................................... 31
5.3.2.4 Meetniveaus en het gebruik van correlatietabellen ........................................................................................... 31
5.3.3 Grafieken .................................................................................................................................................................. 31


6 KWALITATIEF ONDERZOEK VIA INTERVIEW EN FOCUSGROEPEN ............................................................. 31

6.1 Het onderzoeksproces in kwalitatief onderzoek ...........................................................................................................31
6.1.1 Wie?.......................................................................................................................................................................... 32
6.1.2 Wat? ......................................................................................................................................................................... 32
6.1.3 Hoe? ......................................................................................................................................................................... 32
6.1.4 Het onderzoeksproces ............................................................................................................................................... 32

6.2 Kwalitatieve onderzoeksmethoden...............................................................................................................................32
6.2.1 Een korte omschrijving van enkele methoden ............................................................................................................ 32
6.2.1.1 Interviews ......................................................................................................................................................... 32
6.2.1.2 Focusgroepen ................................................................................................................................................... 32
6.2.1.3 Observaties ....................................................................................................................................................... 32
6.2.1.4 Casestudy’s ....................................................................................................................................................... 33
6.2.2 De keuze tussen de methoden ................................................................................................................................... 33

6.3 Interviews .....................................................................................................................................................................33
6.3.1 Soorten interviews .................................................................................................................................................... 33
6.3.1.1 Het interviewschema en de topiclijst ................................................................................................................. 33
6.3.1.2 Open interviews ................................................................................................................................................ 34
6.3.1.3 Semigestructureerde interviews ........................................................................................................................ 34
6.3.2 Interviews voorbereiden ............................................................................................................................................ 34
6.3.2.1 Van onderzoeksvraag naar interviewschema ..................................................................................................... 34
6.3.2.2 Een interviewschema opstellen ......................................................................................................................... 34
6.3.2.2.1 De inleiding .................................................................................................................................................. 34
6.3.2.2.2 De kern ........................................................................................................................................................ 35
6.3.2.2.3 Het slot ........................................................................................................................................................ 35
6.3.2.3 Voorbereiding op je rol als interviewer .............................................................................................................. 35
6.3.2.4 De context ........................................................................................................................................................ 36
6.3.2.4.1 Locatie ......................................................................................................................................................... 36
6.3.2.4.2 Gespreksruimte ........................................................................................................................................... 36
6.3.2.4.3 Tijd .............................................................................................................................................................. 36
6.3.2.4.4 Randvoorwaarden........................................................................................................................................ 36
6.3.2.5 De registratie .................................................................................................................................................... 36
6.3.2.6 Proefinterviews ................................................................................................................................................. 36
6.3.2.7 De eerste contacten .......................................................................................................................................... 36
6.3.3 Interviews afnemen ................................................................................................................................................... 37
6.3.3.1 Presentatie ....................................................................................................................................................... 37
6.3.3.2 Benodigdheden ................................................................................................................................................. 37
6.3.3.3 De eerste momenten ........................................................................................................................................ 37
6.3.3.4 Het interview .................................................................................................................................................... 37
6.3.3.5 Na het interview ............................................................................................................................................... 38

6.4 Focusgroepen................................................................................................................................................................38
6.4.1 Focusgroepen voorbereiden ...................................................................................................................................... 38
6.4.1.1 Focusgroepen samenstellen .............................................................................................................................. 38
6.4.1.1.1 De groepssamenstelling ............................................................................................................................... 38
6.4.1.1.2 De groepsgrootte ......................................................................................................................................... 38
6.4.1.1.3 Aantal focusgroepen .................................................................................................................................... 39
6.4.1.2 Een interviewschema opstellen ......................................................................................................................... 39
6.4.1.2.1 De inleiding .................................................................................................................................................. 39
6.4.1.2.2 De kern ........................................................................................................................................................ 39

, 6.4.1.2.3 Het slot ........................................................................................................................................................ 39
6.4.1.3 Voorbereiding op je rol als moderator ............................................................................................................... 39
6.4.1.4 De context ........................................................................................................................................................ 40
6.4.1.4.1 Locatie ......................................................................................................................................................... 40
6.4.1.4.2 Gespreksruimte ........................................................................................................................................... 40
6.4.1.4.3 Tijdstip ......................................................................................................................................................... 40
6.4.1.4.4 Tijdsduur...................................................................................................................................................... 40
6.4.1.4.5 Randvoorwaarden........................................................................................................................................ 40
6.4.1.5 De registratie .................................................................................................................................................... 40
6.4.1.6 Proefafname ..................................................................................................................................................... 40
6.4.1.7 De eerste contacten .......................................................................................................................................... 40
6.4.2 Dataverzameling via focusgroepen ............................................................................................................................ 40
6.4.2.1 Presentatie ....................................................................................................................................................... 40
6.4.2.2 Benodigdheden ................................................................................................................................................. 40
6.4.2.3 De eerste momenten ........................................................................................................................................ 40
6.4.2.4 Het verloop van de focusgroep .......................................................................................................................... 40
6.4.2.5 Fasen in een focusgesprek ................................................................................................................................. 41
6.4.2.6 Na de focusgroep .............................................................................................................................................. 41

,Onderzoeksvaardigheden
1 Basisbegrippen
1.1 Wetenschappelijk verantwoord onderzoek
Centraal: vraag en antwoord
Onderzoekers wenden bestaande kennis aan om inzicht te krijgen in hun bevindingen of om met behulp van die
bevindingen nieuwe kennis te ontwikkelen.

Wat – Wie – Hoe

Literatuurstudie vooraf  theoretische onderbouw van het onderzoek

Definitie onderzoek:
Doelgericht proces waarbij men op een systematische manier o.b.v. een onderzoeksontwerp, data verzamelt en
analyseert, om op een betrouwbare en valide wijze onderzoeksvragen te beantwoorden die deel uitmaken van een
probleemstelling.
- Doelgericht  OV over een bepaald onderwerp beantwoorden, het onderwerp is afgebakend door en
probleemstelling te hebben opgesteld
- Systematisch  onderscheidt onderzoek van bv. Dagdagelijkse observaties of gesprekken
- Onderzoeksontwerp  vooraf vastgesteld, pas na zorgvuldige uitwerking ervan, volgt dataverzameling en -
analyse
- Validiteit en betrouwbaarheid  basisvereisten, moet in elke fase nagegaan worden

1.2 Soorten onderzoek
Indeling naargelang doel, grondvorm, tijdsperspectieven.

1.2.1 Verschillende doelen: fundamenteel en praktijkgericht onderzoek
1.2.1.1 Fundamenteel onderzoek
Kennisvermeerdering, algemeen geldende kennis ontwikkelen  theoretische relevantie.

De vragen die beantwoord worden hebben geen onmiddellijke meerwaarde voor de praktijk.

Opdrachtgevers: universiteiten of onderzoeksinstellingen
Resultaten: wetenschappelijk congres of wetenschappelijk artikel

1.2.1.2 Praktijkgericht onderzoek
Vragen uit praktijk worden beantwoord  levert kennis op die mensen in staat stelt om maatschappelijke
verschijnselen in de werkelijkheid te analyseren en eventueel ook te beïnvloeden en te veranderen.

Opdrachtgevers: organisaties, bedrijven of federale/regionale/lokale overheden
Resultaten: toepassing in praktijk

Actiezoeker = wanneer een onderzoeker zelf mee wordt betrokken in de uitvoering van zijn aanbevelingen
(ontwerp, uitvoering, evaluatie en bijsturing van een interventie).


Actieonderzoek

Vorm van praktijkgericht onderzoek waarbij onderzoekers, eventueel in samenwerking met mensen uit het werkveld,
systematisch praktijksituaties en/of -handelingen onderzoeken.
Centraal: kennis ontwikkelen in een specifieke praktijk- of werkveldcontext om de situatie en/of dat handelen aan te
pakken, evalueren en bij te sturen.

,1.2.2 Verschillende grondvormen: kwantitatief en kwalitatief
Beide zijn gelijkwaardig en kunnen complementair worden beschouwd, ze vullen elkaar aan.

1.2.2.1 Kwantitatief onderzoek
Onderwerp wordt in de breedte onderzocht  er wordt veel verschillende informatie over het onderwerp verzamelt
zonder er echt dieper op in te gaan.

Verschillende manieren: Bedoeling:
Ideeën, attitudes, gedragingen van de bevraagde
- enquêtes
mensen beschrijven en de samenhang ervan nagaan
- experimenten
of het verband met verschillende kenmerken
- kwantitatieve vormen van observaties
onderzoeken.



Alles wordt omgezet in cijfermateriaal en de verwerking gebeurt via statistische analyses.  conclusies die gelden
voor de ruimere populatie. De steekproeven moeten dus zo groot en representatief mogelijk zijn.

1.2.2.2 Kwalitatief onderzoek
Onderwerp wordt in de diepte onderzocht  er wordt gezocht naar de beleving van mensen en betekenissen die
bepaalde gedragingen, gebeurtenissen,… voor ze hebben.

Verschillende manieren:

- interviews
- focusgroepen
- observaties

Geen cijfermateriaal maar ‘taal’ (spreektaal, lichaamstaal) en de verweking gebeurt via inhoudsanalyses  conlusies
gelden voor kleinere groep. Steekproeven streven naar diversiteit in de doelgroep en rijkdom aan informatie bij de
onderzochte doelgroep.

1.2.3 Verschillende tijdsperspectieven
Cross-sectioneel onderzoek
Veel mensen worden éénmaal, op een bepaald tijdstip, onderzocht.
Bv: onderzoeker neemt vandaag een enquête af over pestgedrag in een bepaalde klas.
Longitudinaal onderzoek
Loopt langer doorheen de tijd, er worden meerdere onderzoeksmomenten ingelast.
Bv: onderzoeker neemt een schooljaar lang om de 2 maanden een enquête over pestgedrag af, al dan niet bij dezelfde
groep.

o Trendonderzoek
Er wordt op regelmatige tijdstippen onderzoek gedaan maar niet bij dezelfde doelgroep.
o Panelonderzoek
Er wordt op regelmatige tijdstippen onderzoek gedaan maar wel bij dezelfde doelgroep.

Retrospectief onderzoek
Blikt terug in de tijd. Gerapporteerde ideeën, attitudes of gedragingen in het heden worden verbonden met
gebeurtenissen uit het verleden van de respondenten.
Bv: onderzoeker peilt naar bij 100 volwassenen naar hun zelfwaardering, er wordt ook gevraagd of ze in hun
kindertijd gepest werden op school.

Prospectief onderzoek
Kijkt vooruit in de tijd. Er vinden meerdere onderzoeken op verschillende tijdstippen plaats. Men probeert de
resultaten van de verschillende onderzoeken te verbinden met elkaar.
Bv: onderzoeker ondervraagt 200 jongeren over pesten, 10 jaar later ondervraagt hij de groep opnieuw en peilt naar
hun zelfwaardering.

,1.3 Eisen aan onderzoek
1.3.1 Wetenschappelijke eisen
1.3.1.1 Empirisch
Gericht op onderwerpen die zintuiglijk waarneembaar zijn. Een onderwerp, vraag of veronderstelling moet
waarneembaar en af te toetsen zijn.
Sommige studies beschrijven fenomenen uit de werkelijkheid, andere gaan na of veronderstellingen in de
werkelijkheid kloppen.
1) formuleren hypothesen (= veronderstellingen of verwachtingen)
2) nagaan of hypothesen in realiteit kloppen (toetsen)  veronderstellingen moeten hiervoor falsifieerbaar of
weerlegbaar zijn (= hypothese moet d.m.v. goed onderzoek worden bevestigd of weerlegd)

1.3.1.2 Onafhankelijk
Onafhankelijkheid van de opdrachtgevers als van de onderzoeker, anders zou men (bewust of onbewust) kunnen
proberen de resultaten van een onderzoek in positieve zin te beïnvloeden. Het is de bedoeling dat de werkelijke
situatie aan het licht komt om zo met effectieve oplossingen te komen en eventuele problemen aan te pakken.

De onderzoeker mag zijn persoonlijke mening zo min mogelijk een rol laten spelen. Bij actieonderzoek is dit
belangrijk omdat ze de resultaten niet mogen sturen. Ze mogen wel o.b.v. de resultaten hun eigen visie weergeven
en acties opzetten.

1.3.1.3 Betrouwbaar
Verwijst naar de exactheid van een onderzoek  wanneer een onderzoek bij herhaaldelijke uitvoeringen telkens
dezelfde of heel gelijkaardige resultaten oplevert. De resultaten moeten onafhankelijk van het toeval zijn.

Exactheid komt in gevaar door toevalsfouten. Hoe exacter/ nauwkeuriger het onderzoek wordt gepland en
uitgevoerd, hoe kleiner de kans op toevalsfouten.

1.3.1.4 Valide
Staat voor de geldigheid van het resultaat. Meet het onderzoek wat het zou moeten meten of meet het iets anders?

Systematische fouten kunnen de resultaten in een bepaalde richting sturen en op die manier voor vertekening van
de resultaten zorgen.

1.3.2 Ethische eisen
1.3.2.1 Recht op informatie
Deelnemers aan een onderzoek hebben recht op correcte informatie over de studie waaraan ze deelnemen. Ze
moeten weten wie de opdrachtgever en de onderzoeker zijn.
Niet te veel info  deelnemers zullen sociaal wenselijk antwoorden  systematische fouten

1.3.2.2 Vrijwilligheid
Men heeft het recht om niet deel te nemen of om de deelname op eender welk moment stop te zetten.
Onderzoekers mogen motiveren en stimuleren maar niet dwingen.

1.3.2.3 Anonimiteit en vertrouwelijkheid
Namen en identiteitsgegevens worden niet gevraagd. Na dataverzameling mag je niet kunnen achterhalen wie wat
heeft ingevuld. Deelnemers mogen niet herkenbaar worden weergegeven in de verwerking en rapportage van een
onderzoek.
Er moet garantie zijn om dat de antwoorden bij de onderzoeker blijven en niet zullen worden doorgegeven aan
derden. De verwerkte gegevens mogen wel worden verspreid.

1.3.3 Praktische eisen
- Efficiënt en budgetvriendelijk binnen een vooraf bepaalde periode
- Resultaten moeten bruikbaar zijn, moeten een antwoord bieden op vraag/probleem
- Onderzoekscompetenties en -expertise van de onderzoeker

,1.4 Het onderzoeksproces: fasen in een onderzoek


Probleemstelling
Onderzoeksplan
Bepalen grondvorm
Onderzoeksontwerp

Dataverzameling



Data-analyse


Interpretatie van
onderzoeksresultaten


Rapportage




2 Het onderzoeksplan

Aanleiding


Onderwerp & Doelgroep Doelstelling



Onderzoeksvragen




ONDERZOEKSONTWERP
wat - wie - hoe



2.1 De probleemstelling
- De te onderzoeken situatie, wat wilt men te weten komen
- Moet duidelijk zijn vooraleer het onderzoek kan worden ontworpen
- Componenten: aanleiding, DS, afbakening van onderwerp en DG, OV

2.1.1 De aanleiding
- De reden waarom
- Verwijst naar de manier waarop de onderzoeker of opdrachtgever ertoe is gekomen om een bepaald onderzoek
uit te (laten) voeren
- Vaak een specifiek probleem
- Ook (wetenschappelijke) nieuwsgierigheid

, 2.1.2 De doelstelling
- Waarom
- Wat is de meerwaarde van het onderzoek? Wat wilt men ermee bereiken?
- DS van de opdrachtgever VS DS van de onderzoeker (die van de opdrachtgever reikt verder dan die van het
onderzoek)
- Voor wie zijn de resultaten relevant

2.1.3 De afbakening van het onderwerp en de doelgroep
- Hoe complexer het onderwerp, hoe meer nood aan afbakening
- Baseren op vakliteratuur over het centrale onderzoeksonderwerp en de doelgroep, gerichte literatuurstudie
- Rekening houden met doelstelling, tijd en middelen

2.1.4 De onderzoeksvragen
2.1.4.1 De centrale onderzoeksvraag en de deelvragen
Centrale OV: algemene vraag
Deelonderzoeksvragen: specificatie van de algemene OV, staan ermee in relatie
De afbakening van het onderwerp bepaalt welke deelvragen zullen beantwoord worden in een onderzoek.

2.1.4.2 Eisen aan de formulering van onderzoeksvragen
1) Centrale vraag moet voldoende breed geformuleerd worden  alles aspecten die je wilt onderzoeken
moeten eronder vallen
2) Centrale vraag wordt vertaalt in meerdere deelvragen doe ingeperkt en concreet zijn. Deelvragen moeten
inhoudelijk gegroepeerd zijn en zo een deelaspect vormen van centrale OV
3) Formulering van deelvragen moet volledig zijn
4) Worden als vraag gesteld of in de vorm van een hypothese die weerlegd kan worden
5) Doelgericht
6) Moeten door onderzoek te beantwoorden zijn (geen normatieve vragen)
7) Sturend opgesteld  duidelijk naar welke soort informatie men opzoek is
8) Helder  duidelijke, begrijpbare en eenduidige begrippen (die voor iedereen hetzelfde betekenen) = geen
verwarring in de loop van het onderzoek
9) Geen waarom of waardoor-vragen  moeilijk te onderzoeken omdat niet alle aspecten in kaart te brengen
zijn
10) Niet o.b.v. onbewezen voorkennis

2.1.4.3 Beschrijvende en verklarende onderzoeksvragen

Beschrijvende OV

Proberen situatie, fenomeen, gebeurtenis, gedrag,… zo volledig en gedetailleerd mogelijk in kaart te brengen.
 Wie - wat - waar - wanneer
 hoeveel - hoe vaak - hoe groot (frequentievragen)
Bv: Wie vertoont agressief gedrag tijdens activiteiten georganiseerd door de juegddienst?

Verklarende OV

Proberen situatie, fenomeen, gebeurtenis, gedrag,… te verklaren.
 Zoeken naar een verband tussen kenmerken (bv. geslacht), begeleidingsstijl en rationele agressie
 Vragen naar invloeden en effecten (veronderstelling dat het ene kenmerk het andere voorafgaat)
 Bij kwantitatief onderzoek gaat het om hypothesen  antwoord wordt verondersteld
Bv: Komt er meer relationele agressie voor bij jongens dan bij meisjes?