~ H7: De adolescentie ~
Scharnierpunt: noch kind noch volwassene. Sterke veranderingen op
cognitief, emotioneel & lichamelijk vlak. Periode van conflicten, emotioneel
woelige periode, identiteitsontwikkeling, meer centrale plaats voor
leeftijdsgenoten, seksualiteit.
Afgebakende periode : 11-13j tot 22j. Start SO + lichamelijke
veranderingen. Stop: zelfverantwoordelijke zelfbepaling + autonome
positie in maatschappij, sterke individuele verschillen. Opdeling: vroege
adolescentie / pubertijd 11/12 – 14/15j, midden adolescentie 14/15-
18j, late adolescentie 18-22j.
Cultureel bepaald: overgangsceremonieën: kind naar volwassene,
Generatiebepaald: adolescentie pas na WOII: eigen normen & waarden,
Interimstatus: tussen primaire en afgeleide status: volwassenen:
primaire status (leven via werk & inspanning), kinderen afgeleide status
(status vn ouders over nemen).
7.1. Lichamelijke ontwikkeling
Pubertijd: lichamelijke veranderingen & groeispurt spieren, adolescentie:
psychisch zoeken identiteit & positie, lichamelijke veranderingen: hypofyse
actiever => toename groeihormoon & geslachtshormonen oestrogeen +
progesteron stijgt (meisjes)-testosteron stijgt (jongens) => seksuele
rijping.
7.1.1. De groeispurt
Meisjes groter dn jongens eind lagere school. Pubertaire groeispurt:
meisjes 11j: 9cm/jaar & jongens 13j: 10 cm/jaar. Start 2j vroeger bij
meisjes & stopt vroeger. Lengte- en gewichtstoename => slungelachtig
uitzicht. Ongelijkmatige groei vn lichaamsdelen: eerst ledematen & lengte
(strekkingsfase), daarna romp (vullingsfase) = vulling jongens =
spiertoename, vulling meisjes = vet toename.
7.1.2. Seksuele rijping
SEKSUELE RIJPING MEISJES
Rond 9 à 14j: borstgroei, heupen breder, lichaamshaar, Menarche tss 10 -
15j = vruchtbaar
SEKSUELE RIJPING JONGENS
Gem 1 à 2j later dn meisjes, ten vroegste 11-12j. Eerst versnelde
ontwikkeling primaire geslachtskenmerken (penis, prostaat – meisjes:
baarmoeder-eierstokken); daarna secundaire geslachtskenmerken
(haargroei, stem – borsten). Door seksuele rijping adolescent: aanrakingen
niet meer onschuldig, ervaart seksuele lusten, ontdekt seksuele voorkeur.
, 7.1.3. Psychologische reacties van de adolescent op die
lichaamsveranderingen
Lichamelijke veranderingen => grote impact zelfbeeld, identiteitsvorming,
sociaal gebied. Bewust van lichamelijke veranderingen => zelfvertrouwen
of afschuw. Menstruatie => psychologische gevolgen +/-, adolescent =
sensitief voor oordeel vn ander.
Versnelde rijping: + jongens: appreciatie, als gelijk behandeld, +
zelfbeeld - meisjes: bespot, ongemakkelijk, minder populair
leeftijdsgenoten, populair oudere jongens, sociaal-emotioneel nog niet rijp.
Vertraagde rijping: - zelfconcept = inferioriteit, ouder meer
zelfvertrouwen & minder emotionele problemen.
Zelfvertrouwen groeit door meer mogelijkheden, grotere spierkracht,
lichaamslengte, onzekerheid en angst door niet thuis voelen in eigen
lichaam, verwarring door emoties & hormonale invloed.
Groeiend probleem van sexting & dickpics, grooming (kieszak cc met
minderjarigen) & sextortion (afpersing) bij kinderen & jongeren.
Schaamte over jeugdpuisten, seksuele ontwikkeling, vergelijking met
anderen, groeiend probleem vn bodyshaming.
DE INVLOED VAN MEDIA FIGUREN EN INFLUENCERS
Populariteit TikTok, insta, snap bij jongeren al vn in lagere school, tonen
vertekend beeld: selectieve selfies & bewerkt. Gevaar van snapchat
dysmorphia.
EETSTROORNISSEN
Ideaalbeeld bestaat bij mannen & vrouwen, eetstoornissen (anorexie &
boulimie) bij <1% vd bevolking vooral vrouwen. Gevaar uitputting,
ondervoeding, groeivertraging, onvruchtbaarheid & orgaanschade tot
overlijden. Oorzaken: invloed modellen, mediafiguren of sociale omgeving
vooral jongeren laag zelfbeeld, angststoornissen,… soms angst volwassen
of seksueel rijpt te worden.
7.1.4. Het acceleratieverschijnsel en de seculaire groeiverschuiving
Steeds vroegere start pubertijd. Zowel bij groei als seksuele rijping
verloopt ontwikkeling vndg sneller dn generaties geleden. =
acceleratieverschijnsel
Seculaire trend: menarche nu 3j eerder dn begin 20e eeuw, in 1800
menarche op 17j. seculaire groeiverschuiving: volwassenen nu 15cm
groter dn vorige eeuw. Oorzaken: betere welvaart, voeding & gezondheid,
in ontwikkelingslanden latere menarche, socio-culturele invloeden:
seksuele prikkels, seksuele gedachten, invloed op geslachtshormonen.
Scharnierpunt: noch kind noch volwassene. Sterke veranderingen op
cognitief, emotioneel & lichamelijk vlak. Periode van conflicten, emotioneel
woelige periode, identiteitsontwikkeling, meer centrale plaats voor
leeftijdsgenoten, seksualiteit.
Afgebakende periode : 11-13j tot 22j. Start SO + lichamelijke
veranderingen. Stop: zelfverantwoordelijke zelfbepaling + autonome
positie in maatschappij, sterke individuele verschillen. Opdeling: vroege
adolescentie / pubertijd 11/12 – 14/15j, midden adolescentie 14/15-
18j, late adolescentie 18-22j.
Cultureel bepaald: overgangsceremonieën: kind naar volwassene,
Generatiebepaald: adolescentie pas na WOII: eigen normen & waarden,
Interimstatus: tussen primaire en afgeleide status: volwassenen:
primaire status (leven via werk & inspanning), kinderen afgeleide status
(status vn ouders over nemen).
7.1. Lichamelijke ontwikkeling
Pubertijd: lichamelijke veranderingen & groeispurt spieren, adolescentie:
psychisch zoeken identiteit & positie, lichamelijke veranderingen: hypofyse
actiever => toename groeihormoon & geslachtshormonen oestrogeen +
progesteron stijgt (meisjes)-testosteron stijgt (jongens) => seksuele
rijping.
7.1.1. De groeispurt
Meisjes groter dn jongens eind lagere school. Pubertaire groeispurt:
meisjes 11j: 9cm/jaar & jongens 13j: 10 cm/jaar. Start 2j vroeger bij
meisjes & stopt vroeger. Lengte- en gewichtstoename => slungelachtig
uitzicht. Ongelijkmatige groei vn lichaamsdelen: eerst ledematen & lengte
(strekkingsfase), daarna romp (vullingsfase) = vulling jongens =
spiertoename, vulling meisjes = vet toename.
7.1.2. Seksuele rijping
SEKSUELE RIJPING MEISJES
Rond 9 à 14j: borstgroei, heupen breder, lichaamshaar, Menarche tss 10 -
15j = vruchtbaar
SEKSUELE RIJPING JONGENS
Gem 1 à 2j later dn meisjes, ten vroegste 11-12j. Eerst versnelde
ontwikkeling primaire geslachtskenmerken (penis, prostaat – meisjes:
baarmoeder-eierstokken); daarna secundaire geslachtskenmerken
(haargroei, stem – borsten). Door seksuele rijping adolescent: aanrakingen
niet meer onschuldig, ervaart seksuele lusten, ontdekt seksuele voorkeur.
, 7.1.3. Psychologische reacties van de adolescent op die
lichaamsveranderingen
Lichamelijke veranderingen => grote impact zelfbeeld, identiteitsvorming,
sociaal gebied. Bewust van lichamelijke veranderingen => zelfvertrouwen
of afschuw. Menstruatie => psychologische gevolgen +/-, adolescent =
sensitief voor oordeel vn ander.
Versnelde rijping: + jongens: appreciatie, als gelijk behandeld, +
zelfbeeld - meisjes: bespot, ongemakkelijk, minder populair
leeftijdsgenoten, populair oudere jongens, sociaal-emotioneel nog niet rijp.
Vertraagde rijping: - zelfconcept = inferioriteit, ouder meer
zelfvertrouwen & minder emotionele problemen.
Zelfvertrouwen groeit door meer mogelijkheden, grotere spierkracht,
lichaamslengte, onzekerheid en angst door niet thuis voelen in eigen
lichaam, verwarring door emoties & hormonale invloed.
Groeiend probleem van sexting & dickpics, grooming (kieszak cc met
minderjarigen) & sextortion (afpersing) bij kinderen & jongeren.
Schaamte over jeugdpuisten, seksuele ontwikkeling, vergelijking met
anderen, groeiend probleem vn bodyshaming.
DE INVLOED VAN MEDIA FIGUREN EN INFLUENCERS
Populariteit TikTok, insta, snap bij jongeren al vn in lagere school, tonen
vertekend beeld: selectieve selfies & bewerkt. Gevaar van snapchat
dysmorphia.
EETSTROORNISSEN
Ideaalbeeld bestaat bij mannen & vrouwen, eetstoornissen (anorexie &
boulimie) bij <1% vd bevolking vooral vrouwen. Gevaar uitputting,
ondervoeding, groeivertraging, onvruchtbaarheid & orgaanschade tot
overlijden. Oorzaken: invloed modellen, mediafiguren of sociale omgeving
vooral jongeren laag zelfbeeld, angststoornissen,… soms angst volwassen
of seksueel rijpt te worden.
7.1.4. Het acceleratieverschijnsel en de seculaire groeiverschuiving
Steeds vroegere start pubertijd. Zowel bij groei als seksuele rijping
verloopt ontwikkeling vndg sneller dn generaties geleden. =
acceleratieverschijnsel
Seculaire trend: menarche nu 3j eerder dn begin 20e eeuw, in 1800
menarche op 17j. seculaire groeiverschuiving: volwassenen nu 15cm
groter dn vorige eeuw. Oorzaken: betere welvaart, voeding & gezondheid,
in ontwikkelingslanden latere menarche, socio-culturele invloeden:
seksuele prikkels, seksuele gedachten, invloed op geslachtshormonen.
