Inge Van Den Bergh Kinderen & Jongeren
Minderjarigheid
Minderjarigen onder de hoede van meerderjarigen
Wettelijke meerderjarigheid: 18 jaar
“bekwaam tot alle handelingen van het burgerlijk leven”
= handelingsbekwaam, kan rechtshandelingen doen
• Meerderjarigheid wettelijk vastgesteld op de leeftijd van 18 jaar.
• Handelingsbekwaam (= handelen van burgerlijker leven) aanschouwd
• Rechtshandelingen gaan doen zoals: stemmen, contracten ondertekenen,…
• Mogen in huwelijk treden
• Aansprakelijk voor daden t.o.v. anderen/maatschappij (juridisch)
• Na 18de verjaardag blijven jongeren vaak nog afhankelijk van de ouders omwille van studie
• Seksuele ‘meerderjarigheid” : 14 jaar.
Meerderjarige of ‘wettelijke vertegenwoordiger (ouder/voogd):
• recht en plicht om op te voeden
• recht op persoonlijk contact met kind (na echtscheiding)
• plicht om te voorzien in levensonderhoud
• tot na de 18e verjaardag
➔ Seksuele meerderjarigheid: 16 jaar
Opmerking: indien het leeftijdsverschil niet te groot is, verlaagd naar 14 jaar
enkel strafbaar i.v.m. misbruik (geen toestemming/intrekking toestemming)
tussen 14 en 16 indien leeftijdsverschil niet meer dan 3 jaar niet strafbaar
geen toestemming bij voyeurisme, verkrachting of seksuele afpersing
Minderjarigen onder de hoede van meerderjarigen
Minderjarigen = personen die leeftijd van de meerderjarigheid nog niet hebben bereikt
(geen stemrecht, geen proces opstarten, niet zelf verblijfplaats kiezen, leerplicht)
Minderjarige aanhankelijke positie van meerderjarige:
= huis, opleiding, opvoeding, verzorging, …
• Afhankelijke positie van volwassenen
• O.a. huisvestiging, levensonderhoud, opleiding, opvoeding, nemen
van belangrijk beslissingen, verzorging, toezicht
• Plicht om te zorgen voor én te vertegenwoordigen
• Recht op persoonlijke contact met kind (ook na echtscheiding/ ook grootouders)
• Niet verplichting in voorzien in zakgeld
• Juridisch niet sterk
• Geen stemrecht
• Geen proces opstarten
• Niet zelf verblijfplaats kiezen (wel bij één van de ouders)
• Leerplicht
• Volwassenen voeden kinderen op
!!! Volwassenen voeden kinderen op !!!!
1
,Inge Van Den Bergh Kinderen & Jongeren
Voogdijschap:
Een voogd wordt door de vrederechter aangesteld.
Voogd wordt aangesteld wanneer beide ouders:
• Gestorven zijn
• Wettelijk onbekend zijn (bv. gestorven moeder + onbekende vader)
• Zich in de ‘voortdurende onmogelijkheid’ bevinden om het ouderlijk gezag uit
te oefenen (bv. verslavingen, zware psychische/lichamelijke problematiek van
lange duur, juridisch)
Bv: Ouders die geen ouders kunnen zijn. Voortdurende onmogelijkheid in
langdurige tijd bv gevangenis, ziekte, ..
Verschilpunten van een voogd:
• Heeft geen onderhoudsplicht
• Is niet burgerrechtelijk aansprakelijk voor evt. schade die kind aanricht
Tot na 18de verjaardag
• Tot voltooiing opleiding ‘normaal verloop’
• Geen verplichting in niet-noodzakelijke meeruitgaven
Ouders hebben rechten en plichten:
• Recht op persoonlijk contact met hun kind
• Recht om hun kind op te voeden + plicht om dit te doen: dit gaat over het verzorgen van
het kind, maar ook over het nemen van een aantal belangrijke beslissingen (o.a. school,
godsdienst, vrijetijdsbesteding,…)
• Levensonderhoud
Besluit
Minderjarigen zijn juridisch afhankelijk en niet handelingsbekwaam tot hun 18e verjaardag. Ouders
of voogden hebben de plicht tot opvoeding, verzorging en vertegenwoordiging.
Seksuele meerderjarigheid geldt vanaf 16 jaar, uitzonderlijk vanaf 14 jaar bij wederzijdse
toestemming en beperkt leeftijdsverschil, met uitzonderingen.
Een voogd wordt aangesteld bij afwezigheid of onbekwaamheid van ouders en heeft geen
onderhoudsplicht.
Minderjarigen hebben beperkte rechten en blijven vaak na hun 18e nog deels afhankelijk.
Het Kinderrechtenverdrag benadrukt de rechten van het kind via voorzieningsrechten,
beschermingsrechten en participatierechten. Ouders, overheid en kinderen zelf dragen
verantwoordelijkheden om deze rechten te waarborgen.
2
,Inge Van Den Bergh Kinderen & Jongeren
Het Kinderrechtenverdrag
Begin 20ste eeuw (van 1901 tot 2000): Na WOI 1959 1979
Kinderbeschermingsweten Internationale optekening Goedkeuring Verklaring Internationaal jaar
‘aparte categorie waar we speciale ‘Verklaring van Genève’ voor de Rechten van het Kind van het kind
aandacht voor dienen te besteden’ (VN) Startschot bindend karakter
1989 1992 Laatste decennia
Verdrag voor de Rechten van het Kind Ratificatie: Verdrag rechten v.h. kind Aandacht voor rechten van kinderen toegenomen
(VN) in België (Kinderrechtencommissariaat (Werking Jongerentelefoon/Awel,
waakt over toepassingen en kinderrechtswinkel,
uitvoering)
Voorzieningsrechten (provisie): Participatierechten Beschermingsrechten (protectie)
• Zaken/diensten die kinderen 1 Verwijzen naar voorwaarden die • verwijzen naar voorwaarden die
nodig hebben om op te groeien in regelen dat kinderen voor zichzelf kinderen beschermen tegen
optimale omstandigheden kunnen opkomen schadelijke factoren voor
• Bv. recht op gehoord te worden, 2 Bv. recht om gehoord te worden, ontwikkeling/welzijn
veilige leef- en speelplek, recht op recht op vrije meningsuiting, recht • Bv. recht op bescherming tegen
gezondheidszorg, recht op op toegang tot informatie uit mishandeling/kinderarbeid
educatie verschillende bronnen
Bevat ook plichten
• Ouders
• Zorgen voor voeding, kleding en onderdak
• Regeringsleiders
• Zorgen voor dat voorwaarden er zijn zodat ouders plichten kunnen nakomen, degelijk onderwijs en uitgebouwd rechtssysteem
• Zodat ouders plichten t.o.v. kinderen kunnen waarmaken
• Kinderen
• Leerplicht
4
3
, Inge Van Den Bergh Kinderen & Jongeren
Minderjarigen in de jeugdhulp: DRM
DRM: Decreet Rechtspositie van de Minderjarigen in de jeugdhulp
(volledig: decreet betreffende de rechtspositie van de minderjarige in de integrale jeugdhulp
en binnen het kader van het decreet betreffende het jeugddelinquentierecht)
DRM: Decreet rechtspositie van de minderjarigen in de jeugdhulp
Decreet = wet van gemeenschap (Vlaams/Waals)
➔ Decreet tracht eenduidigheid te verkrijgen
➔ Decreet tracht de rechtspositie van de minderjarigen te versterken
Waarom: Statuut van minderjarigen (en meerderjarigen) in de jeugdhulp vertoonde
intersectorale verschillen
Doel: eenduidigheid verkrijgen + rechtspositie minderjarigen versterken
o 30 artikels (ook voor meerderjarige kinderen in de jeugdhulp)
o Hulp van meerderjarige nodig om rechten af te dwingen
o Hulpverleners zijn best op de hoogte krijtlijnen
Krijtlijnen DRM
Belang minderjarige steeds voorop bij keuzes HV
Kinderrechtenverdrag referentiekader voor decreet, andere keuze -> HV zet verantwoording
in dossier minderjarige
• Recht op dossier, bijgestaan worden
• Recht op respect voor het gezinsleven
• Recht op inspraak en participatie (mee vergaderen)
o Neemt hulpverlener beslissingen die ingaat tegen mening minderjarige,
moet hij dat verantwoorden
• Inzagerecht in dossier + klachtrecht
• Recht op hulp indien beschikbaar
o Hv zelf niet geschikt: doorverwijzing gepaste hulp
o Recht op hulp impliceert niet opzij zetten van andere
rechten (vrijetijdsbesteding, school)
• Recht op bijstand
o Iemand naar keuze die het kind in vertrouwen neemt
(leerkracht, iemand met beroepsgeheim of HV, maar niet betrokken bij dossier)
• Recht op duidelijke informatie:
• Leeftijdsadequaat, spontaan (niet op vraag)
• Aard en duur van de hulp, afspraken rechten en plichten
• HV kan oordelen dat kind niet alles moet weten (wel bijstandspersoon)
Ik krijg uitleg. Respect voor mijn
gezin, Ik word goed behandeld. Ik
heb recht op privacy. Ik heb een
eigen dossier
Ik krijg hulp. Ik mag meepraten. Ik
ben niet tevreden. Ik beslis mee of
ik hulp wil. Ik heb recht op zakgeld.
Ik heb een bijstandspersoon
Doel = continuïteit garanderen (één gezin, één plan)
4
Minderjarigheid
Minderjarigen onder de hoede van meerderjarigen
Wettelijke meerderjarigheid: 18 jaar
“bekwaam tot alle handelingen van het burgerlijk leven”
= handelingsbekwaam, kan rechtshandelingen doen
• Meerderjarigheid wettelijk vastgesteld op de leeftijd van 18 jaar.
• Handelingsbekwaam (= handelen van burgerlijker leven) aanschouwd
• Rechtshandelingen gaan doen zoals: stemmen, contracten ondertekenen,…
• Mogen in huwelijk treden
• Aansprakelijk voor daden t.o.v. anderen/maatschappij (juridisch)
• Na 18de verjaardag blijven jongeren vaak nog afhankelijk van de ouders omwille van studie
• Seksuele ‘meerderjarigheid” : 14 jaar.
Meerderjarige of ‘wettelijke vertegenwoordiger (ouder/voogd):
• recht en plicht om op te voeden
• recht op persoonlijk contact met kind (na echtscheiding)
• plicht om te voorzien in levensonderhoud
• tot na de 18e verjaardag
➔ Seksuele meerderjarigheid: 16 jaar
Opmerking: indien het leeftijdsverschil niet te groot is, verlaagd naar 14 jaar
enkel strafbaar i.v.m. misbruik (geen toestemming/intrekking toestemming)
tussen 14 en 16 indien leeftijdsverschil niet meer dan 3 jaar niet strafbaar
geen toestemming bij voyeurisme, verkrachting of seksuele afpersing
Minderjarigen onder de hoede van meerderjarigen
Minderjarigen = personen die leeftijd van de meerderjarigheid nog niet hebben bereikt
(geen stemrecht, geen proces opstarten, niet zelf verblijfplaats kiezen, leerplicht)
Minderjarige aanhankelijke positie van meerderjarige:
= huis, opleiding, opvoeding, verzorging, …
• Afhankelijke positie van volwassenen
• O.a. huisvestiging, levensonderhoud, opleiding, opvoeding, nemen
van belangrijk beslissingen, verzorging, toezicht
• Plicht om te zorgen voor én te vertegenwoordigen
• Recht op persoonlijke contact met kind (ook na echtscheiding/ ook grootouders)
• Niet verplichting in voorzien in zakgeld
• Juridisch niet sterk
• Geen stemrecht
• Geen proces opstarten
• Niet zelf verblijfplaats kiezen (wel bij één van de ouders)
• Leerplicht
• Volwassenen voeden kinderen op
!!! Volwassenen voeden kinderen op !!!!
1
,Inge Van Den Bergh Kinderen & Jongeren
Voogdijschap:
Een voogd wordt door de vrederechter aangesteld.
Voogd wordt aangesteld wanneer beide ouders:
• Gestorven zijn
• Wettelijk onbekend zijn (bv. gestorven moeder + onbekende vader)
• Zich in de ‘voortdurende onmogelijkheid’ bevinden om het ouderlijk gezag uit
te oefenen (bv. verslavingen, zware psychische/lichamelijke problematiek van
lange duur, juridisch)
Bv: Ouders die geen ouders kunnen zijn. Voortdurende onmogelijkheid in
langdurige tijd bv gevangenis, ziekte, ..
Verschilpunten van een voogd:
• Heeft geen onderhoudsplicht
• Is niet burgerrechtelijk aansprakelijk voor evt. schade die kind aanricht
Tot na 18de verjaardag
• Tot voltooiing opleiding ‘normaal verloop’
• Geen verplichting in niet-noodzakelijke meeruitgaven
Ouders hebben rechten en plichten:
• Recht op persoonlijk contact met hun kind
• Recht om hun kind op te voeden + plicht om dit te doen: dit gaat over het verzorgen van
het kind, maar ook over het nemen van een aantal belangrijke beslissingen (o.a. school,
godsdienst, vrijetijdsbesteding,…)
• Levensonderhoud
Besluit
Minderjarigen zijn juridisch afhankelijk en niet handelingsbekwaam tot hun 18e verjaardag. Ouders
of voogden hebben de plicht tot opvoeding, verzorging en vertegenwoordiging.
Seksuele meerderjarigheid geldt vanaf 16 jaar, uitzonderlijk vanaf 14 jaar bij wederzijdse
toestemming en beperkt leeftijdsverschil, met uitzonderingen.
Een voogd wordt aangesteld bij afwezigheid of onbekwaamheid van ouders en heeft geen
onderhoudsplicht.
Minderjarigen hebben beperkte rechten en blijven vaak na hun 18e nog deels afhankelijk.
Het Kinderrechtenverdrag benadrukt de rechten van het kind via voorzieningsrechten,
beschermingsrechten en participatierechten. Ouders, overheid en kinderen zelf dragen
verantwoordelijkheden om deze rechten te waarborgen.
2
,Inge Van Den Bergh Kinderen & Jongeren
Het Kinderrechtenverdrag
Begin 20ste eeuw (van 1901 tot 2000): Na WOI 1959 1979
Kinderbeschermingsweten Internationale optekening Goedkeuring Verklaring Internationaal jaar
‘aparte categorie waar we speciale ‘Verklaring van Genève’ voor de Rechten van het Kind van het kind
aandacht voor dienen te besteden’ (VN) Startschot bindend karakter
1989 1992 Laatste decennia
Verdrag voor de Rechten van het Kind Ratificatie: Verdrag rechten v.h. kind Aandacht voor rechten van kinderen toegenomen
(VN) in België (Kinderrechtencommissariaat (Werking Jongerentelefoon/Awel,
waakt over toepassingen en kinderrechtswinkel,
uitvoering)
Voorzieningsrechten (provisie): Participatierechten Beschermingsrechten (protectie)
• Zaken/diensten die kinderen 1 Verwijzen naar voorwaarden die • verwijzen naar voorwaarden die
nodig hebben om op te groeien in regelen dat kinderen voor zichzelf kinderen beschermen tegen
optimale omstandigheden kunnen opkomen schadelijke factoren voor
• Bv. recht op gehoord te worden, 2 Bv. recht om gehoord te worden, ontwikkeling/welzijn
veilige leef- en speelplek, recht op recht op vrije meningsuiting, recht • Bv. recht op bescherming tegen
gezondheidszorg, recht op op toegang tot informatie uit mishandeling/kinderarbeid
educatie verschillende bronnen
Bevat ook plichten
• Ouders
• Zorgen voor voeding, kleding en onderdak
• Regeringsleiders
• Zorgen voor dat voorwaarden er zijn zodat ouders plichten kunnen nakomen, degelijk onderwijs en uitgebouwd rechtssysteem
• Zodat ouders plichten t.o.v. kinderen kunnen waarmaken
• Kinderen
• Leerplicht
4
3
, Inge Van Den Bergh Kinderen & Jongeren
Minderjarigen in de jeugdhulp: DRM
DRM: Decreet Rechtspositie van de Minderjarigen in de jeugdhulp
(volledig: decreet betreffende de rechtspositie van de minderjarige in de integrale jeugdhulp
en binnen het kader van het decreet betreffende het jeugddelinquentierecht)
DRM: Decreet rechtspositie van de minderjarigen in de jeugdhulp
Decreet = wet van gemeenschap (Vlaams/Waals)
➔ Decreet tracht eenduidigheid te verkrijgen
➔ Decreet tracht de rechtspositie van de minderjarigen te versterken
Waarom: Statuut van minderjarigen (en meerderjarigen) in de jeugdhulp vertoonde
intersectorale verschillen
Doel: eenduidigheid verkrijgen + rechtspositie minderjarigen versterken
o 30 artikels (ook voor meerderjarige kinderen in de jeugdhulp)
o Hulp van meerderjarige nodig om rechten af te dwingen
o Hulpverleners zijn best op de hoogte krijtlijnen
Krijtlijnen DRM
Belang minderjarige steeds voorop bij keuzes HV
Kinderrechtenverdrag referentiekader voor decreet, andere keuze -> HV zet verantwoording
in dossier minderjarige
• Recht op dossier, bijgestaan worden
• Recht op respect voor het gezinsleven
• Recht op inspraak en participatie (mee vergaderen)
o Neemt hulpverlener beslissingen die ingaat tegen mening minderjarige,
moet hij dat verantwoorden
• Inzagerecht in dossier + klachtrecht
• Recht op hulp indien beschikbaar
o Hv zelf niet geschikt: doorverwijzing gepaste hulp
o Recht op hulp impliceert niet opzij zetten van andere
rechten (vrijetijdsbesteding, school)
• Recht op bijstand
o Iemand naar keuze die het kind in vertrouwen neemt
(leerkracht, iemand met beroepsgeheim of HV, maar niet betrokken bij dossier)
• Recht op duidelijke informatie:
• Leeftijdsadequaat, spontaan (niet op vraag)
• Aard en duur van de hulp, afspraken rechten en plichten
• HV kan oordelen dat kind niet alles moet weten (wel bijstandspersoon)
Ik krijg uitleg. Respect voor mijn
gezin, Ik word goed behandeld. Ik
heb recht op privacy. Ik heb een
eigen dossier
Ik krijg hulp. Ik mag meepraten. Ik
ben niet tevreden. Ik beslis mee of
ik hulp wil. Ik heb recht op zakgeld.
Ik heb een bijstandspersoon
Doel = continuïteit garanderen (één gezin, één plan)
4
