Samenvatting Algemene medische zorg: Leerpad B- dieetleer

LP B: dieetleer: voeding bij nierfunctiestoornissen
Mc examen
Inleiding
- Hoofdfuncties nieren: 3
o Uitscheidingsfunctie: handhaven water- en zoutbalans (Na)
o Zuiveringsfunctie: eliminatie van afvalstoffen
o Productie van hormonen
 Renine: voor handhaving bloeddruk
 EPO: aanmaak rode bloedcellen
 Actief vitamine D: nodig voor calcium-, fosfaat-, en bothuishouding
- Door nierinsufficiëntie kunnen deze 3 hoofdfuncties wegvallen waardoor er
ziekteverschijnselen ontstaan
- Wegvallen van hoofdfuncties nieren:
o Uitscheiding: water-Na retentie  oedemen en/of hypertensie
o Zuiveringsfunctie:
 Opstapeling afvalstoffen  uremische klachten
 Opstapeling mineralen  bv. hyperkaliëmie
o Productie van hormonen
 Renine stijgt, bloeddruk zal stijgen
 Epo daalt  bloedarmoede
 Actief vitamine D daalt  osteoperose
- Verschil acute en chronise NI
o Acute: ziekteverschijnselen ontstaan plosteling
o Chronische: nierfunctie neemt geleidelijk af

Dieetbehandeling bij nierinsufficiëntie
- Dieet bij NI zonder niervervangende therapie  predialyse
o Gericht op verminderde functies
o Complex dieet: beperking van:
 Eiwitten: lichte eiwitbeperking
 Afbraakproducten eiwitvertering (ureum) onvoldoende
uitgescheiden, leidt tot klachten
o Vervroegde eiwitbeperking kan achteruitgang van nieren
positief beïnvloeden
 Wees alert voor ondervoeding  katabole toestand (= vetten
afbreken, te weinig energie wat zorgt voor spierafbraak) 
afvalstoffen zijn verhoogd
 Voldoende energie (kcal) voorzien adhv vetten en
koolhydraten
 De hoeveelheid eiwitten in het dieet wordt door een arts of
diëtist bepaald, is meestal tussen 0,6 en 1g eiwit per kg
lichaamsgewicht.
o Hoeveelheid eiwitten is afhankelijk van:
 Leeftijd en lichaamsgewicht
 Ernst van uremie
 Resterende nierfunctie (creatinineklaring/
glomerulaire filtratiesnelheid)

 Welke voedingsmiddelen zijn eiwitrijk en dienen beperkt te
worden?
o Licht eiwitbeperkt dieet, zoals bij predialyse: beperken
van:
1

,  Eiwitrijke producten zoals vlees en vleeswaren
 Melk en melkproducten
 Vis en ei
 Welke voedingsstoffen komen hierdoor in het gedrang?
o Essentiële aminozuren
 Welke alternatieven kunnen aangeboden worden? Welke
voedingsproblemen kunnen optreden?
o Hoeveelheid eiwitten moet voldoende zijn om niet te
vermageren en in ondervoeding te komen, zo komen
meer afvalstoffen vrij
 De vrijgekomen afvalstoffen zorgen voor meer
problemen
 Vanaf ondervoeding wordt lichte eiwitverrijking
aangeraden: 1,5g eiwit per kg lichaamsgewicht
 Beste keuze voedingsmiddelen: eiwitten met hoog biologische
waarde= dierlijke producten
o Soja, dus natuurlijk eiwit, heeft meestal laag biologische
waarde en bevat dus minder essentiële aminozuren
 Er kunnen tekorten optreden van voedingsstoffen, dan is
suppletie noodzakelijk

 Vochtbeperking
 Dagelijkse toegestane inname is afhankelijk van diurese
(urineproductie) en transpiratie
 Soms verhoogde behoefte (koorts, diarree, braken, …)
 Wat moet vooral beperkt worden?
o Water, koffie, thee, melkproducten, soep, vruchtensap,
pap, vla
 Welke voedingsproblemen kunnen optreden?
o Erg belastend voor meeste hulpvragers
o Tips: klein koffietasje of bekerde gebruiken
 Hoe kan het dorstgevoel opgevangen worden
o Geen producten gebruiken die erg zout, zout of scherp
gekruid zijn
o Kauwgom kan dorstgevoel onderdrukken
o Te overwegen: ijsblokjes om op te zuigen (minder vocht
dan glas water), mond spoelen, wattenstaafjes met
citroen om mond en lippen te bevochtigen

 Kaliumbeperking
 Hyperkaliëmie  hartritmestoornissen
 Kaliumrijke voedingsmiddelen verminderen
 Aanpassen bereidingswijze  kaliumuitloging verhogen
 Welke voedingsmiddelen zijn kaliumrijk en dienen beperkt te
worden? Welke (volwaardige) alternatieven kunnen
aangeboden worden?
o Aardappelen  alternatief: rijst of deegwaren
o De hoeveelheid groenten  alternatief: groenten in
kleine stukjes snijden en in veel water koken (platkoken)
o Blikgroenten bevatten veel minder kalium dan verse
groenten (zijn wel rijk aan Na)

2