Week 5
Te bestuderen literatuur:
- H10, 15 BSR
- Awb tijdperk 21.2, 21.4, 21.5
Hoorcollege 5: Besturen door publiek- of privaatrecht en
schadeveroorzakend bestuur
01 Privaatrechtelijke instrumenten bestuur
Art. 2:1 BW – overheden als rechtspersoon
Art. 2:5 BW – rechtspersoon staat wat vermogensrecht betreft gelijk met
natuurlijk persoon
- Kunnen dus eigenaar (5:1), partij overeenkomst (6:213) of eiser (6:162)
zijn
- Let op: verschil overheidsrechtspersonen en bestuursorganen o.g.v. art.
1:1 lid 4 Awb
Welke publiekrechtelijke normen gelden er als het bestuur privaatrechtelijke
normen inzet?
- Gemene rechtsleer: BW exclusief bepalend
- Gemengde rechtsleer: civiele en publiekrechtelijke normen zijn van
toepassing, publiekrecht bepaalt grenzen
- Invullende rechtsleer: vanwege legaliteitsbeginsel is publiekrecht exclusief
bepalend
- Gemeenschappelijke rechtsleer: algemene rechtsbron waar publiek en
privaat uit putten
Gemengde rechtsleer huidig positief recht
HR Windmill 1990 – verbod doorkruising publiekrecht (bevoegdheid)
A. Als verbod gebruik expliciet (BSR: ook impliciet) volgt uit
publiekrechtelijke regeling, of bij gebreke aan een dergelijk verbod:
B. Indien gebruik privaatrecht onaanvaardbare doorkruising
publiekrechtelijke regeling oplevert hetgeen blijkt uit:
- Inhoud en strekking (geschiedenis): publiekrechtelijke mogelijkheid
exclusief bedoeld of bewust geen mogelijkheid?
- Wijze en mate bescherming burgers: beter in het publiekrecht?
- Vergelijkbaar resultaat: zelfde of beter met publiekrecht?
HR Kunst & Antiekstudio 1991 – ruimte privaatrecht/geen principiële keuze
publiekrecht
Publiekrechtelijke en privaatrechtelijke normen direct van toepassing op
privaatrechtelijk handelen overheid
HR Amsterdam/Ikon 1987 – a.b.b.b.
o HR Didam 2021 – overheid mag o.g.v. gelijkheidsbeginsel grond in
beginsel niet zonder aan te besteden verkopen/verhuren etc (gelijke
kansen)
, HR Rasi Rostelli 1996 – ook als verhuurder is gemeente gebonden aan
grondrechten
Art. 3:1 lid 2 Awb jo. art. 3:14 BW
Gemeenschappelijke rechtsleer?
Soorten overheidsovereenkomsten
- Gewone overeenkomsten: aankoop materiaal, aanneming/opdracht,
verkoop grond
- Beleidsovereenkomsten
o Vermogensrecht om beleidsdoel te bereiken (bijv. eigendom:
verhuur/verkoop)
o Partijen: overheidsrechtspersoon particulier en/of
overheidsrechtspersoon
o Geoorloofd? HR Windmill 1990 en HR Kunst en Antiekstudio
- Gebruiksbeperking: mag wel v.g.l. criteria
doorkruisingsverbod
- Bevoegdhedenovereenkomsten
o Object: wijze gebruik publiekrechtelijke bevoegdheid (ratio:
afstemming en tegenprestatie)
o Partijen: bestuursorgaan – particulier en/of bestuursorgaan
o Geoorloofd? HR Alkemade/Hornkamp 1998 & HR Nunspeet/Mulder
2003
o Mengvormen: pps/samenwerkingsovereenkomsten
Uitvoering overheidsovereenkomst
Geschil: zo nodig in beginsel actie uit wanprestatie bij burgerlijke rechter
Daarbij nakoming vorderen niet altijd mogelijk (i.v.m. bestuursrechtelijk traject en
derdenbelangen), maar wel schadevergoeding HR 8 juli 2011 Etam/Zoetermeer
E.v.t. in plaats van nakoming ook schadevergoeding indien ‘onvoorziene
omstandigheden’ HR GCN/Nieuwegein II, art. 6:258 BW
Naast privaatrecht ook publiekrecht (a.b.b.b etc. van toepassing)
Andere inzet privaatrecht door overheid
- Onrechtmatige daad: ontruiming gebouwen HR Staat/Kabayel 1994 – inzet
o.d. door Staat t.b.v. ontruiming toegestaan
- Kostenverhaal: ovk, od, zaakwaarneming, ongerechtvaardigde verrijking
HR Vlissingse brandweerkosten 1992 (v.g.l. doorkruisingscriteria)
02 Schadeveroorzakend bestuur (rechtmatige overheidsdaad,
nadeelcompensatie)
Onrechtmatige overheidsdaad
- Kan de burger schadevergoeding krijgen als de overheid rechtmatig
handelt?
VB: besluit wordt door bestuursrechter vernietigd, daardoor schade
Bijzondere toepassing eisen 6:162 BW
Te bestuderen literatuur:
- H10, 15 BSR
- Awb tijdperk 21.2, 21.4, 21.5
Hoorcollege 5: Besturen door publiek- of privaatrecht en
schadeveroorzakend bestuur
01 Privaatrechtelijke instrumenten bestuur
Art. 2:1 BW – overheden als rechtspersoon
Art. 2:5 BW – rechtspersoon staat wat vermogensrecht betreft gelijk met
natuurlijk persoon
- Kunnen dus eigenaar (5:1), partij overeenkomst (6:213) of eiser (6:162)
zijn
- Let op: verschil overheidsrechtspersonen en bestuursorganen o.g.v. art.
1:1 lid 4 Awb
Welke publiekrechtelijke normen gelden er als het bestuur privaatrechtelijke
normen inzet?
- Gemene rechtsleer: BW exclusief bepalend
- Gemengde rechtsleer: civiele en publiekrechtelijke normen zijn van
toepassing, publiekrecht bepaalt grenzen
- Invullende rechtsleer: vanwege legaliteitsbeginsel is publiekrecht exclusief
bepalend
- Gemeenschappelijke rechtsleer: algemene rechtsbron waar publiek en
privaat uit putten
Gemengde rechtsleer huidig positief recht
HR Windmill 1990 – verbod doorkruising publiekrecht (bevoegdheid)
A. Als verbod gebruik expliciet (BSR: ook impliciet) volgt uit
publiekrechtelijke regeling, of bij gebreke aan een dergelijk verbod:
B. Indien gebruik privaatrecht onaanvaardbare doorkruising
publiekrechtelijke regeling oplevert hetgeen blijkt uit:
- Inhoud en strekking (geschiedenis): publiekrechtelijke mogelijkheid
exclusief bedoeld of bewust geen mogelijkheid?
- Wijze en mate bescherming burgers: beter in het publiekrecht?
- Vergelijkbaar resultaat: zelfde of beter met publiekrecht?
HR Kunst & Antiekstudio 1991 – ruimte privaatrecht/geen principiële keuze
publiekrecht
Publiekrechtelijke en privaatrechtelijke normen direct van toepassing op
privaatrechtelijk handelen overheid
HR Amsterdam/Ikon 1987 – a.b.b.b.
o HR Didam 2021 – overheid mag o.g.v. gelijkheidsbeginsel grond in
beginsel niet zonder aan te besteden verkopen/verhuren etc (gelijke
kansen)
, HR Rasi Rostelli 1996 – ook als verhuurder is gemeente gebonden aan
grondrechten
Art. 3:1 lid 2 Awb jo. art. 3:14 BW
Gemeenschappelijke rechtsleer?
Soorten overheidsovereenkomsten
- Gewone overeenkomsten: aankoop materiaal, aanneming/opdracht,
verkoop grond
- Beleidsovereenkomsten
o Vermogensrecht om beleidsdoel te bereiken (bijv. eigendom:
verhuur/verkoop)
o Partijen: overheidsrechtspersoon particulier en/of
overheidsrechtspersoon
o Geoorloofd? HR Windmill 1990 en HR Kunst en Antiekstudio
- Gebruiksbeperking: mag wel v.g.l. criteria
doorkruisingsverbod
- Bevoegdhedenovereenkomsten
o Object: wijze gebruik publiekrechtelijke bevoegdheid (ratio:
afstemming en tegenprestatie)
o Partijen: bestuursorgaan – particulier en/of bestuursorgaan
o Geoorloofd? HR Alkemade/Hornkamp 1998 & HR Nunspeet/Mulder
2003
o Mengvormen: pps/samenwerkingsovereenkomsten
Uitvoering overheidsovereenkomst
Geschil: zo nodig in beginsel actie uit wanprestatie bij burgerlijke rechter
Daarbij nakoming vorderen niet altijd mogelijk (i.v.m. bestuursrechtelijk traject en
derdenbelangen), maar wel schadevergoeding HR 8 juli 2011 Etam/Zoetermeer
E.v.t. in plaats van nakoming ook schadevergoeding indien ‘onvoorziene
omstandigheden’ HR GCN/Nieuwegein II, art. 6:258 BW
Naast privaatrecht ook publiekrecht (a.b.b.b etc. van toepassing)
Andere inzet privaatrecht door overheid
- Onrechtmatige daad: ontruiming gebouwen HR Staat/Kabayel 1994 – inzet
o.d. door Staat t.b.v. ontruiming toegestaan
- Kostenverhaal: ovk, od, zaakwaarneming, ongerechtvaardigde verrijking
HR Vlissingse brandweerkosten 1992 (v.g.l. doorkruisingscriteria)
02 Schadeveroorzakend bestuur (rechtmatige overheidsdaad,
nadeelcompensatie)
Onrechtmatige overheidsdaad
- Kan de burger schadevergoeding krijgen als de overheid rechtmatig
handelt?
VB: besluit wordt door bestuursrechter vernietigd, daardoor schade
Bijzondere toepassing eisen 6:162 BW
