POLITIEK HC: Belgische politiek
Inhoudstafel
1. Bevoegdheden
Ook na de zesde staatshervorming heeft de federale overheid nog belangrijke
bevoegdheden.
Bv. Financiën, het leger, buitenlandse zaken, monetair beleid, sociale
zekerheid,overheidsbedrijven,...
MAAR tegelijk zien we dat door de laatste staatshervorming de deelstaten meer en meer
beginnen te knabbelen aan de federale materie.
bv. Ze nemen kinderbijslag over uit de sociale zekerheid, strafuitvoering en jeugdsanctie.
We evolueren dus steeds meer naar een federale staat die bijna al haar bevoegdheden
moet delen met deelstaten.
Een federale staat…
‘Federaal’ : holding together federalism
● Samenblijven in één staat
● Door steeds meer bevoegdheden te splitsen
Positie: tussen het zich versterkende
● Supranationale niveau (Europa)
● En het regionale niveau (gewesten en gemeenschappen).
Evolutie tussen
● Een zesde staatshervorming
● En verder?
Minder, maar belangrijke bevoegdheden
Voor wat is het federale nog bevoegd?
● Financiën
= Belangrijk.
= Hierin zitten de belastingen,...
● Monetaire zaken
= Zit in hoofdzaak onder Europa. (bv. we hebben geen eigen munt meer)
● Buitenlandse zaken
, = Deze is ook belangrijk.
● Binnenlandse zaken
● Defensie
= Federaal
● Justitie
= Voor een groot stuk federaal maar niet alles.
bv. elektronisch toezicht is een vlaamse bevoegdheid
bv. gevangenissen zijn federaal
● Overheidsbedrijven
● Sociale zekerheid (gezinsbijslag is verhuisd!)
= Dit is ook zeer verspreid.
● Gezondheidszorg (deels)
(Deelstaten nemen onder andere kwaliteitsnormen voor ziekenhuizen over)
● Werk, economie, consumentenzaken (deels)
● …
2. De Koning
Federaal heeft iets wat Vlaanderen niet heeft… een koning!!
Het heeft niet veel gescheeld in 1830 of we hadden er geen gehad.
○ Geboorterecht
Koning worden is niet zo moeilijk je moet gewoon:
- Op de juiste moment
- In de juiste familie
geboren zijn.
○ Unieke positie in Grondwet
Je hebt een heel speciale positie als je koning bent.
(Heeft een eigen statuut)
○ Onschendbaar - Je kan geen proces tegen de koning voeren.
Bv. De koning mag iemand door het hoofd schieten en hier niet
voor vervolgd worden.
○ (Politiek) Onverantwoordelijk
Hij kan door de regering of het parlement niet worden afgezet en kan niet ter
verantwoording worden geroepen.
→ De koning is niet verantwoordelijk voor de handelingen die hij stelt.
Alles wat de koning doet wordt door iemand gedekt.
Alles wordt mede ondertekend door een minister.
, Bv. Elke toespraak dat de koning doet wordt nagelezen en goedgekeurd door
iemand (meestal iemand uit de regering).
Bv. Elke brief die de koning schrijft is ook ondertekend door iemand anders
(meestal iemand uit het parlement).
(geschreven akten, handelingen met politieke weerslag)
De grondwet kent de koning dus geen persoonlijke macht toe.
Toch heeft de koning meer taken dan louter de ceremoniële functie…
○ Ceremoniële functie,
(Zijn hoofd ergens laten zien, lintjes doorknippen, filmpjes maken voor
promotiecampagne,...)
MAAR DUS OOK:
○ Behoeder grondwet,
○ Gratie gedetineerden,
⇒ Dit kan de koning wel doen.
⇒ Elk jaar gebeurt dit een aantal keer, vaak bij
mensen die al een groot deel van hun straf
hebben uitgezeten.
⇒ Gedetineerden kunnen een brief sturen naar de koning als ze in de
gevangenis zitten met de vraag of de koning hen kan vrijlaten.
Dit is niet hetzelfde als vervroegd vrijkomen want dan hang je nog vast aan
de strafuitvoeringsrechtbank. Als de koning je gratie verleent dan is het
gedaan, je word niet meer opgevolgd.
○ Invloed op buitenlandse en militaire politiek,
(Is hoofd van het leger maar kan niet de oorlog verklaren)
Doordat koningen lang in hun functie zitten kunnen ze een groot netwerk
uitbouwen met belangrijke mensen en hierdoor kennen ze deze personen
veel beter.
○ Authentificatie? (36:55 – 44:25)
Naast de handtekening van de minister authenticeert de koning ook de
besluiten van de federale regering door zijn handtekening.
○ “Moreel gezag” het blijft de koning. Als hij iets zegt wordt er misschien toch
nog ergens iets meer geluisterd. Hij heeft dus een informele invloed. Zo kan
hij politici advies geven, waarschuwen of aanmoedigen.
De koning gaat ook de wetten ondertekenen.
Ooit wou Boudewijn is een wet niet tekenen = een probleem want als die
handtekening daar niet staan dan is het juridisch niet oké. Het ging hier over
de eerste abortuswet.
, ⇒ Oplossing was op zijn Belgisch. Er was 1 dag waarop we even een
republiek waren en waar we de koning hebben geacht dat die niet kon
regeren en zo hebben de minister en die andere minister getekend.
Op dit moment hebben ze 1 wet laten tekenen waar de handtekening van de minister
en de eerste minister op staat. (En dus niet van de koning omdat die voor een paar
uur niet in staat was om te regeren = regentschap/regressie?)
Macht?
⇒ Zijn macht bestaat veel uit sociale druk.
Hij heeft eigenlijk niet veel macht.
○ Weinig formele macht, dus belang van informele invloed.
○ Audiënties
○ Specifieke macht: moreel gezag bij
het vormen van federale regering
(vanaf 3’).
Entourage - kanselarij:
Bij de entourage van de koning wordt er
steeds voor een evenwicht gezocht op de
assen:
- katholie - vrijzinnig
- Franstalig - nederlandstalig
⇒ De koning heeft ook een kabinet.
De koning krijgt ook geld:
- Dit door Dotaties
- Staatseigendommen
( Er zijn eigendommen van de staat waar de koning gratis gebruik van kan maken
Bv. koninklijk paleis in brussel, dit is zijn offivieke amtswoning. Hij kan ook
bijvoorbeeld gratis gebruik maken van het het vliegtuig van het leger)
(Maar er zijn ook paleizen van de koninklijke familie zelf hiervoor moeten ze wel zelf
hun tuinman, verwarming,... betalen)
Hoe zijn de middelen verdeeld over het hele gezin?
Vroeger kreeg iedereen van de familie geld.
Dit is nu niet meer zo.
Nu krijgt alleen de koning en de troonopvolger geld (dus Filip en Elisabeth).
De broers en zussen krijgen geen geld.
Je kan als koning zeggen dat je wil stoppen (zoals albert die zichzelf te oud begon te
vinden). Je kan ook het koningschap weigeren.
De federale regering wil de dotatie voor 2018 van prins Laurent met vijftien procent
verlagen als straf. De advocaat van prins Laurent, Laurent Arnauts, noemt de
Inhoudstafel
1. Bevoegdheden
Ook na de zesde staatshervorming heeft de federale overheid nog belangrijke
bevoegdheden.
Bv. Financiën, het leger, buitenlandse zaken, monetair beleid, sociale
zekerheid,overheidsbedrijven,...
MAAR tegelijk zien we dat door de laatste staatshervorming de deelstaten meer en meer
beginnen te knabbelen aan de federale materie.
bv. Ze nemen kinderbijslag over uit de sociale zekerheid, strafuitvoering en jeugdsanctie.
We evolueren dus steeds meer naar een federale staat die bijna al haar bevoegdheden
moet delen met deelstaten.
Een federale staat…
‘Federaal’ : holding together federalism
● Samenblijven in één staat
● Door steeds meer bevoegdheden te splitsen
Positie: tussen het zich versterkende
● Supranationale niveau (Europa)
● En het regionale niveau (gewesten en gemeenschappen).
Evolutie tussen
● Een zesde staatshervorming
● En verder?
Minder, maar belangrijke bevoegdheden
Voor wat is het federale nog bevoegd?
● Financiën
= Belangrijk.
= Hierin zitten de belastingen,...
● Monetaire zaken
= Zit in hoofdzaak onder Europa. (bv. we hebben geen eigen munt meer)
● Buitenlandse zaken
, = Deze is ook belangrijk.
● Binnenlandse zaken
● Defensie
= Federaal
● Justitie
= Voor een groot stuk federaal maar niet alles.
bv. elektronisch toezicht is een vlaamse bevoegdheid
bv. gevangenissen zijn federaal
● Overheidsbedrijven
● Sociale zekerheid (gezinsbijslag is verhuisd!)
= Dit is ook zeer verspreid.
● Gezondheidszorg (deels)
(Deelstaten nemen onder andere kwaliteitsnormen voor ziekenhuizen over)
● Werk, economie, consumentenzaken (deels)
● …
2. De Koning
Federaal heeft iets wat Vlaanderen niet heeft… een koning!!
Het heeft niet veel gescheeld in 1830 of we hadden er geen gehad.
○ Geboorterecht
Koning worden is niet zo moeilijk je moet gewoon:
- Op de juiste moment
- In de juiste familie
geboren zijn.
○ Unieke positie in Grondwet
Je hebt een heel speciale positie als je koning bent.
(Heeft een eigen statuut)
○ Onschendbaar - Je kan geen proces tegen de koning voeren.
Bv. De koning mag iemand door het hoofd schieten en hier niet
voor vervolgd worden.
○ (Politiek) Onverantwoordelijk
Hij kan door de regering of het parlement niet worden afgezet en kan niet ter
verantwoording worden geroepen.
→ De koning is niet verantwoordelijk voor de handelingen die hij stelt.
Alles wat de koning doet wordt door iemand gedekt.
Alles wordt mede ondertekend door een minister.
, Bv. Elke toespraak dat de koning doet wordt nagelezen en goedgekeurd door
iemand (meestal iemand uit de regering).
Bv. Elke brief die de koning schrijft is ook ondertekend door iemand anders
(meestal iemand uit het parlement).
(geschreven akten, handelingen met politieke weerslag)
De grondwet kent de koning dus geen persoonlijke macht toe.
Toch heeft de koning meer taken dan louter de ceremoniële functie…
○ Ceremoniële functie,
(Zijn hoofd ergens laten zien, lintjes doorknippen, filmpjes maken voor
promotiecampagne,...)
MAAR DUS OOK:
○ Behoeder grondwet,
○ Gratie gedetineerden,
⇒ Dit kan de koning wel doen.
⇒ Elk jaar gebeurt dit een aantal keer, vaak bij
mensen die al een groot deel van hun straf
hebben uitgezeten.
⇒ Gedetineerden kunnen een brief sturen naar de koning als ze in de
gevangenis zitten met de vraag of de koning hen kan vrijlaten.
Dit is niet hetzelfde als vervroegd vrijkomen want dan hang je nog vast aan
de strafuitvoeringsrechtbank. Als de koning je gratie verleent dan is het
gedaan, je word niet meer opgevolgd.
○ Invloed op buitenlandse en militaire politiek,
(Is hoofd van het leger maar kan niet de oorlog verklaren)
Doordat koningen lang in hun functie zitten kunnen ze een groot netwerk
uitbouwen met belangrijke mensen en hierdoor kennen ze deze personen
veel beter.
○ Authentificatie? (36:55 – 44:25)
Naast de handtekening van de minister authenticeert de koning ook de
besluiten van de federale regering door zijn handtekening.
○ “Moreel gezag” het blijft de koning. Als hij iets zegt wordt er misschien toch
nog ergens iets meer geluisterd. Hij heeft dus een informele invloed. Zo kan
hij politici advies geven, waarschuwen of aanmoedigen.
De koning gaat ook de wetten ondertekenen.
Ooit wou Boudewijn is een wet niet tekenen = een probleem want als die
handtekening daar niet staan dan is het juridisch niet oké. Het ging hier over
de eerste abortuswet.
, ⇒ Oplossing was op zijn Belgisch. Er was 1 dag waarop we even een
republiek waren en waar we de koning hebben geacht dat die niet kon
regeren en zo hebben de minister en die andere minister getekend.
Op dit moment hebben ze 1 wet laten tekenen waar de handtekening van de minister
en de eerste minister op staat. (En dus niet van de koning omdat die voor een paar
uur niet in staat was om te regeren = regentschap/regressie?)
Macht?
⇒ Zijn macht bestaat veel uit sociale druk.
Hij heeft eigenlijk niet veel macht.
○ Weinig formele macht, dus belang van informele invloed.
○ Audiënties
○ Specifieke macht: moreel gezag bij
het vormen van federale regering
(vanaf 3’).
Entourage - kanselarij:
Bij de entourage van de koning wordt er
steeds voor een evenwicht gezocht op de
assen:
- katholie - vrijzinnig
- Franstalig - nederlandstalig
⇒ De koning heeft ook een kabinet.
De koning krijgt ook geld:
- Dit door Dotaties
- Staatseigendommen
( Er zijn eigendommen van de staat waar de koning gratis gebruik van kan maken
Bv. koninklijk paleis in brussel, dit is zijn offivieke amtswoning. Hij kan ook
bijvoorbeeld gratis gebruik maken van het het vliegtuig van het leger)
(Maar er zijn ook paleizen van de koninklijke familie zelf hiervoor moeten ze wel zelf
hun tuinman, verwarming,... betalen)
Hoe zijn de middelen verdeeld over het hele gezin?
Vroeger kreeg iedereen van de familie geld.
Dit is nu niet meer zo.
Nu krijgt alleen de koning en de troonopvolger geld (dus Filip en Elisabeth).
De broers en zussen krijgen geen geld.
Je kan als koning zeggen dat je wil stoppen (zoals albert die zichzelf te oud begon te
vinden). Je kan ook het koningschap weigeren.
De federale regering wil de dotatie voor 2018 van prins Laurent met vijftien procent
verlagen als straf. De advocaat van prins Laurent, Laurent Arnauts, noemt de
