Samenvatting deel 1: strafrecht (heel strafrecht samengevat)

Samenvatting: Recht
1) Inleiding
Wetgeving die met mondjesmaat in werking treedt:
- Basiswet gevangeniswezen 2005
- Wet op strafuitvoeringsrechtbanken
- Wet externe rechtspositie veroordelen tot een vrijheidsstraf

Vanaf 2014 is elektronisch toezicht een alternatief voor voorlopige hechtenis

Autonome straffen:
- Elektronisch toezicht
- Gevangenisstraf
- Werkstraf
- Geldboete

Grootste hervorming: 2016: Justitieminster Koen Geens
= Potpourri 2 wet
 Veralgemeende mogelijkheid van correctionalisering (vernietigd)
 Aanpassing van de verjaringstermijnen
 De verdubbeling van de beroepstermijn
 De beperking van de cassatiemogelijkheden
 Wijzigingen in het onderzoek en de voorlopige hechtenis
 De mogelijkheid ‘guilty plea’
 !! Afschaffing van het hof van assisen
 De belangrijkste misdaden blijven tot de exclusieve bevoegdheid van hof van assisen behoren
 inbreuk op rechtswaarborgen ongedaan gemaakt

6de staatshervorming
- Justitiehuizen bevoegdheid van Vlaamse gemeenschap
- Vlaams decreet “justitiehuizen en juridische eerstelijnsbijstand)

1.1. Waarom moet men straffen?
Verkeersfouten  meer met verzekering geregeld
 zoeken naar meer herstelrechtelijke benadering? (voor slachtoffer of samenleving)

1.2 Hoe moet men straffen?
Afhankelijk wat men wil bereiken  andere sanctiemiddelen
- Repressief of preventief?
- Individualiseren of generaliseren?
- Invloed van strafrecht op misdadig gedrag?

2) Het misdrijf
2.1 Indeling van de misdrijven

3 soorten misdrijven
1) Overtredingen (politiestraf): gevangenisstraf 1-7 dagen, onder elektronisch toezicht,
autonome probatiestraf van max 1 jaar, een werkstraf en/of geldboete van 1 tot 25 euro
2) Wanbedrijven (correctionele straf): gevangenisstraf 8 dagen tot 5 jaar, onder elektronisch
toezicht, autonome probatiestraf van max 2 jaar, een werkstraf en/of geldboete van 26 euro
en meer
3) Misdaden (criminele straf): gevangenisstraf van minstens 5 jaar tot levenslange opsluiting

,Strafboek bestaat uit 2 delen
1) Reeks algemene regels die bij bestraffen van misdrijven moeten in acht genomen worden
2) Behandelt de misdrijven zelf met de toepasselijke straffen

2.2 De kwalificatie
Artikel uit strafwetboek: beschrijving van het misdrijf en de aanduiding van de straf

Invervolgingstelling:
1) OM die vervolging instelt en strafbaar feit vergelijkt met de in het strafwetboek voorziene
omschrijving van het misdrijf.
2) Gevorderd voor bevoegde rechtbank
 wettelijke opdeling niet soepel te hanteren !
Maar mechanisme van correctionalisering en contraventionalisering

- Alle misdrijven zijn vervolgbaar (OM beslist autonoom)
- Uitzondering: Klachtmisdrijf  vervolg na een voorafgaandelijke klacht van het slachtoffer


2.3 De bestanddelen van het misdrijf
Om van een misdrijf te kunnen spreken:
1) Materieel bestanddeel: uitwendige waarneembare menselijke gedraging , die oorzaak is van
het wederrechtelijke gevolg
2) Zedelijk bestanddeel: de dader moet het misdrijf hebben gewild. Moet schuld hebben aan
het misdrijf
3) Strafwaardig: de wetgever moet het misdrijf strafbaar willen stellen
 1 niet aanwezig = geen misdrijf

2.3.1 Rechtvaardigingsgronden
Wettelijk voorschrift of bevel van de overheid
Een bepaalde handeling kan geen misdrijf zijn als ze gesteld wordt in de uitvoering van een wettelijke
bepaling
- Bevel van overheid voor ondergeschikte uitvoerders

Wettelijke zelfverdediging
Wanneer misdaad, wanbedrijf, doodslag, verwondingen en slagen geboden zijn door ogenblikkelijke
noodzaak van wettelijke verdediging van zichzelf of van een ander
 verdediging van een persoon tegen een wederrechtelijke aanranding

Noodtoestand
Ontwikkeld door de rechtspraak
 toestand bij rampen, ieder redt wat er te redden valt
 grotere waarde dan opgeofferd belang
= nood breekt wet

Toestemming van het slachtoffer
Theoretisch = onmogelijk
 burger kan niet vrij beschikken over eigen fysieke integriteit
 aantastingen van integriteit bij heelkundig ingrijpen heeft een wettelijke grondslag
 euthanasie onder voorwaarden enkel toelaatbaar
2.3.2 Ontoerekenbaarheidsgronden

, Geestesstoornis
Geen misdrijf als de beklaagde op tijdstip van feiten leed aan geestesstoornis die zijn
oordeelsvermogen of controle over zijn daden heeft tenietgedaan
- Wil om misdrijf te plegen is afwezig = geen misdrijf
- Maatregel ter beveiliging van samenleving (internering)

Overmacht
Wanneer hij gedwongen werd door een macht die hij niet heeft kunnen weerstaan
= een dwang die vreemd is aan de persoon van de dader, die van buitenaf op hem inwerk
- Moeilijk in te roepen
Voorwaarden =
 Dwang moet onweerstaanbaar zijn: wilsvrijheid uitgeschakeld
 Moet bestaan op ogenblik v/h misdrijf
 Vreemd zijn aan de wil van de dader: passies uitgesloten

Dwaling
Onderscheid:
1) Feitelijke dwaling: onwetendheid over een essentieel element v/h misdrijf. Vergissing over
constitutief element  niet fout van beklaagde en elke redelijke persoon zou hetzelfde doen
in die situatie
2) Rechtsdwaling: onmogelijk want moeten de wet kennen

Minderjarigheid
Jongeren beneden 18 jaar niet gestraft
Vanaf 2019: jeugddelingquentierecht

2.4 De strafbare poging en strafbare deelneming
Strafbare poging
= Wanneer het voornemen om een misdaad/wanbedrijf te plegen, zich heeft geopenbaard door
uitwendige daden die het begin van de uitvoering van de misdaad uitmaken zijn gestaakt

Wanbedrijven  eventuele strafbaarheid uitdrukkelijk aangegeven
Misdaden  gestraft met straf graad net onder die van voltooide misdrijf

Strafbare deelneming
= verschillende personen bij het misdrijf betrokken
= medeplichtige, mededader

Medeplichtige
- Geen noodzakelijke hulp
- Onderrichtingen gegeven (wapens, werktuigen of andere middelen)
- Onderdak lenen
- Straf graad lager dan die van de dader

Mededader
- Rechtstreeks aan misdrijf meegewerkt
- Noodzakelijke hulp verleend
- Zelfde straf als dader


3) De straf