1 Inhoudsopgave
1 Module 1: handelsverrichtingen .............................................................................................................. 3
1.1 Waarom handel? (H1) ........................................................................................................................... 3
1.1.1 Arbeidsverdeling en specialisatie .................................................................................................. 3
1.2 Betalingstechnieken (H4) ....................................................................................................................... 4
Connossement ................................................................................................................................................ 4
1.2.1 Documentair incasso ..................................................................................................................... 4
1.2.2 Documentair krediet ..................................................................................................................... 4
1.3 Financieringstechnieken (H5) ................................................................................................................. 5
1.3.1 Vormen van leningen voor handelstransacties: ............................................................................ 5
1.3.1.1 Discontokrediet ........................................................................................................................ 5
1.3.1.1.1 Soorten discontokredieten: ............................................................................................... 5
1.3.1.1.1.1 Cedentendiscontokrediet = cliëntendiscontokrediet ................................................. 5
1.3.1.1.1.2 Leveranciersdiscontokrediet ...................................................................................... 6
1.3.1.2 Factoring ................................................................................................................................... 6
1.3.1.2.1 2 varianten: ........................................................................................................................ 6
1.3.1.2.1.1 Factoring zonder verhaal = factor heeft geen verhaal t.o.v. leverancier bij
wanbetaling koper, dus factor draagt zelf risico faling koper ............................................................ 6
1.3.1.2.1.2 Factoring met verhaal = factor kan het geld wel terugvorderen bij de leverancier
indien de koper niet betaalt .............................................................................................................. 6
1.4 Technieken van risico-indekking (H6) ..................................................................................................... 7
1.4.1 Delta valuta ................................................................................................................................... 7
1.4.1.1 2 indekkingstechnieken: beschermen tegen het risico ............................................................. 7
1.4.1.1.1 Termijncontract .................................................................................................................. 7
1.4.1.1.2 Optie .................................................................................................................................. 9
1.4.1.1.2.1 Calloptie ..................................................................................................................... 9
1.4.1.1.2.2 Putoptie .................................................................................................................... 10
2 Module 2: financiële verrichtingen (belangrijker dan module 1) ............................................................ 12
2.1 Financiële markten .............................................................................................................................. 12
2.1.1 Algemeen .................................................................................................................................... 12
2.1.2 Soorten (pt 3 in HB, pt 2 ook te kennen (minder belangrijk) ...................................................... 13
2.1.3 Euronext Brussel ......................................................................................................................... 14
2.2 Obligaties (H2) ..................................................................................................................................... 15
2.2.1 Definitie....................................................................................................................................... 15
2.2.2 Kenmerken .................................................................................................................................. 15
2.2.3 Standaard obligatie en de varianten ........................................................................................... 16
2.2.3.1 Vaste en positieve rente ......................................................................................................... 16
2.2.3.1.1 Nul-coupon obligatie (variant 1) ...................................................................................... 16
2.2.3.1.2 Variabele-rente obligatie (variant 2) ................................................................................ 16
2.2.3.1.3 Geïndexeerde obligatie (variant 3) .................................................................................. 16
2.2.3.2 Binnenlandse obligatie ........................................................................................................... 16
2.2.3.2.1 Buitenlande obligatie (variant 1) ..................................................................................... 16
2.2.3.2.2 Euro-obligatie (variant 2) ................................................................................................. 16
2.2.3.3 Niet achtergesteld of bevoorrecht .......................................................................................... 17
2.2.3.4 Niet converteerbaar of met warrant ...................................................................................... 19
2.2.3.4.1 Converteerbare obligatie ................................................................................................. 19
2.2.3.4.2 Obligatie met warrant ...................................................................................................... 21
2.2.4 Primaire markt ............................................................................................................................ 22
2.2.5 Secundaire markt ........................................................................................................................ 22
1
, 2.2.6 Rendement: berekening .............................................................................................................. 24
2.2.6.1 Lopend rendement ................................................................................................................. 24
2.2.6.1.1 Berekening; ...................................................................................................................... 24
2.2.6.1.2 Nadeel lopend rendement ............................................................................................... 24
2.2.6.2 Actuarieel rendement............................................................................................................. 24
2.2.6.2.1 Berekening voor volledige jaren ...................................................................................... 24
2.2.6.2.2 Berekening voor onvolledige jaren .................................................................................. 25
2.2.7 Rendement: determinanten ....................................................................................................... 26
2.2.7.1 Impact marktrente op rendement .......................................................................................... 26
2.2.7.2 Impact kredietwaardigheid vd emittent op rendement ......................................................... 26
2.2.8 Duration ...................................................................................................................................... 28
2.3 Aandelen .............................................................................................................................................. 32
2.3.1 Definitie....................................................................................................................................... 32
2.3.2 Kapitaalverhoging ....................................................................................................................... 32
2.3.2.1 Beursintroductie (niet kennen) ............................................................................................... 32
2.3.2.2 Wat is een kapitaalverhoging?................................................................................................ 32
2.3.3 Bepaling prijs aandeel ................................................................................................................. 33
2.3.3.1 Bijzondere orders: niet kennen............................................................................................... 36
2.3.4 Determinanten prijs aandeel ...................................................................................................... 37
2.3.4.1 Efficiënte-markthypothese versus behavioral finance hypothese .......................................... 37
2.3.4.1.1 Efficiënte-markthypothese .............................................................................................. 37
2.3.4.1.2 Behavioral financie hypothese ......................................................................................... 38
2.3.4.2 Prijsdeterminanten ................................................................................................................. 39
2.3.4.2.1 Macro-economische factoren .......................................................................................... 39
2.3.4.2.1.1 Economische groei ................................................................................................... 39
2.3.4.2.1.2 Marktrente ............................................................................................................... 39
2.3.4.2.2 Ondernemingsspecifieke factoren ................................................................................... 39
2.3.4.2.2.1 Rendabiliteit ............................................................................................................. 39
2.3.4.2.2.2 Pay-outratio .............................................................................................................. 40
2.3.4.2.2.3 Kans op overname .................................................................................................... 40
2.3.4.2.3 Psychologische stemmingen ............................................................................................ 40
2.3.4.3 Beursgolven ............................................................................................................................ 41
2.3.4.3.1 Langetermijngolven ......................................................................................................... 41
2.3.4.3.2 Conjunctuurgolven .......................................................................................................... 41
2.3.4.3.3 Seizoensgolven ................................................................................................................ 42
2.3.5 Beursindexen .............................................................................................................................. 43
2.3.6 Waardering van aandelen ........................................................................................................... 46
2.3.6.1 4 indicatoren om te bepalen of aandelen duur of goedkoop zijn: ......................................... 46
2.3.6.1.1 Dividendrendement ......................................................................................................... 46
2.3.6.1.2 Koers/winst ...................................................................................................................... 46
2.3.6.1.3 Koers/boekwaarde ........................................................................................................... 46
2.3.6.1.4 Actuarieel rendement ...................................................................................................... 46
2.3.7 Risicoaversie en risicobeperking ................................................................................................. 48
2.3.7.1 Rendement en risico ............................................................................................................... 48
2.3.7.2 Risicoaversie ........................................................................................................................... 49
2.3.7.3 Risicobeperking ...................................................................................................................... 50
2.3.7.3.1 Diversificatie .................................................................................................................... 50
2.3.7.3.2 Lange termijn ................................................................................................................... 50
2
,Handels- en financiële verrichtingen
Les 1 27/09/2024
1 Module 1: handelsverrichtingen
Verrichtingen van een onderneming als ze handel voert (meestal buitenlands)
1.1 Waarom handel? (H1)
Elke maatschappij kent de tegenstelling tussen de oneindigheid van de behoeften enerzijds en de
eindigheid van middelen anderzijds:
Behoeften:
- Voedsel - Medicijnen
- Kleding - Tanks
- Woningen - Computers…
- Auto’s
Middelen:
- ±7milj arbeiders in BE
- Machines
- Grondstoffen
➔ Middelen zijn beperkt dus we moeten behoeften kiezen
Doel van een maatschappij: maximale hoeveelheid goederen produceren -> dan kunnen we zoveel
mogelijk behoeften invullen
Hoe?
- Meer productiemiddelen (immigratie?)
- Technologische vooruitgang (betere machines)
- Arbeidsorganisatie wijzigen -> arbeidsverdeling en specialisatie
1.1.1 Arbeidsverdeling en specialisatie
= iedereen bekommert zich om 1 welbepaalde taak (bakker, beenhouwer…)
<-> autarkie (maatschappij waarbij ied in eigen behoeften voorziet; middeleeuwen)
Arbeidsverdeling en specialisatie op basis van talenten en interesses
Arbeidsverdeling leidt tot productie van meer goederen…
BEWIJS:
- Vb. 1 - Vb. 2
3
, Niet kennen in HB: H2, van H3 enkel ‘1 Connossement kennen
1.2 Betalingstechnieken (H4)
= technieken inzake betaling bij handel
➔ Nodig omwille van tijdsverloop tss de verzending en aankomst goederen
Doel verkoper: snelle en correcte betaling: voorafbetaling (in nadeel van koper)
Doel koper: levering conform aan de bestelling: achterafbetaling (in nadeel verkoper)
➔ Volgt uit gebrek aan vertrouwen (vooral bij internationale handel)
➔ Heeft impact op verzuchting inzake tijdstip betaling
Oplossing: virtuele levering via documenten (moeten koper geruststellen zodat hij betaalt) (vb.
connossement…)
Connossement
Gebruikt bij vervoer over zee, ondertekend door kapitein waarin deze verklaart de in het document
beschreven goederen te hebben ontvangen en zich verbindt om de goederen te vervoeren naar een
overeengekomen haven
➔ Geeft koper de zekerheid dat de vermelde goederen onderweg zijn
1.2.1 Documentair incasso
= betalingstechniek dmv levering documenten
Betrokken partijen:
- Exporteur (verkoper)
- Importeur (koper)
- Bank exporteur
- Bank importeur
- Kapitein
Voordeel voor de verkoper: hij gaat maar in stap 11 zijn goederen
leveren en krijgt al geld in stap 7 -> eerst geld dan goederen leveren
Voordeel voor de koper: krijgt eerst inzage in de documenten en moet daarna pas betalen
Nadeel voor de verkoper: loopt het risico dat de koper uiteindelijk toch niet betaalt maar de
goederen zijn al onderweg bij de kapitein
➔ Oplossing: documentair krediet (geeft meer garantie voor de verkoper)
1.2.2 Documentair krediet
= bank van de koper garandeert dat de verkoper zal betaald worden als hij kan aantonen dat hij al zijn
verplichtingen is nagekomen. Dit bewijs wordt geleverd door de documenten
➔ Betalingsbelofte vd bank vd koper
➔ Bank koper is meer betrouwbaar dan de koper zelf door regulering en toezicht op
banken
Voordeel verkoper: eerste bevestiging van betaling
In stap 10 neemt de bank een risico want hij betaalt
In stap 12 moet importeur betalen maar wat als hij dit niet doet?
➔ Bank verliest geld
➔ Bank doet dit enkel bij voldoende vertrouwen
Nadeel documentair krediet: duurder dan documentair incasso
4
1 Module 1: handelsverrichtingen .............................................................................................................. 3
1.1 Waarom handel? (H1) ........................................................................................................................... 3
1.1.1 Arbeidsverdeling en specialisatie .................................................................................................. 3
1.2 Betalingstechnieken (H4) ....................................................................................................................... 4
Connossement ................................................................................................................................................ 4
1.2.1 Documentair incasso ..................................................................................................................... 4
1.2.2 Documentair krediet ..................................................................................................................... 4
1.3 Financieringstechnieken (H5) ................................................................................................................. 5
1.3.1 Vormen van leningen voor handelstransacties: ............................................................................ 5
1.3.1.1 Discontokrediet ........................................................................................................................ 5
1.3.1.1.1 Soorten discontokredieten: ............................................................................................... 5
1.3.1.1.1.1 Cedentendiscontokrediet = cliëntendiscontokrediet ................................................. 5
1.3.1.1.1.2 Leveranciersdiscontokrediet ...................................................................................... 6
1.3.1.2 Factoring ................................................................................................................................... 6
1.3.1.2.1 2 varianten: ........................................................................................................................ 6
1.3.1.2.1.1 Factoring zonder verhaal = factor heeft geen verhaal t.o.v. leverancier bij
wanbetaling koper, dus factor draagt zelf risico faling koper ............................................................ 6
1.3.1.2.1.2 Factoring met verhaal = factor kan het geld wel terugvorderen bij de leverancier
indien de koper niet betaalt .............................................................................................................. 6
1.4 Technieken van risico-indekking (H6) ..................................................................................................... 7
1.4.1 Delta valuta ................................................................................................................................... 7
1.4.1.1 2 indekkingstechnieken: beschermen tegen het risico ............................................................. 7
1.4.1.1.1 Termijncontract .................................................................................................................. 7
1.4.1.1.2 Optie .................................................................................................................................. 9
1.4.1.1.2.1 Calloptie ..................................................................................................................... 9
1.4.1.1.2.2 Putoptie .................................................................................................................... 10
2 Module 2: financiële verrichtingen (belangrijker dan module 1) ............................................................ 12
2.1 Financiële markten .............................................................................................................................. 12
2.1.1 Algemeen .................................................................................................................................... 12
2.1.2 Soorten (pt 3 in HB, pt 2 ook te kennen (minder belangrijk) ...................................................... 13
2.1.3 Euronext Brussel ......................................................................................................................... 14
2.2 Obligaties (H2) ..................................................................................................................................... 15
2.2.1 Definitie....................................................................................................................................... 15
2.2.2 Kenmerken .................................................................................................................................. 15
2.2.3 Standaard obligatie en de varianten ........................................................................................... 16
2.2.3.1 Vaste en positieve rente ......................................................................................................... 16
2.2.3.1.1 Nul-coupon obligatie (variant 1) ...................................................................................... 16
2.2.3.1.2 Variabele-rente obligatie (variant 2) ................................................................................ 16
2.2.3.1.3 Geïndexeerde obligatie (variant 3) .................................................................................. 16
2.2.3.2 Binnenlandse obligatie ........................................................................................................... 16
2.2.3.2.1 Buitenlande obligatie (variant 1) ..................................................................................... 16
2.2.3.2.2 Euro-obligatie (variant 2) ................................................................................................. 16
2.2.3.3 Niet achtergesteld of bevoorrecht .......................................................................................... 17
2.2.3.4 Niet converteerbaar of met warrant ...................................................................................... 19
2.2.3.4.1 Converteerbare obligatie ................................................................................................. 19
2.2.3.4.2 Obligatie met warrant ...................................................................................................... 21
2.2.4 Primaire markt ............................................................................................................................ 22
2.2.5 Secundaire markt ........................................................................................................................ 22
1
, 2.2.6 Rendement: berekening .............................................................................................................. 24
2.2.6.1 Lopend rendement ................................................................................................................. 24
2.2.6.1.1 Berekening; ...................................................................................................................... 24
2.2.6.1.2 Nadeel lopend rendement ............................................................................................... 24
2.2.6.2 Actuarieel rendement............................................................................................................. 24
2.2.6.2.1 Berekening voor volledige jaren ...................................................................................... 24
2.2.6.2.2 Berekening voor onvolledige jaren .................................................................................. 25
2.2.7 Rendement: determinanten ....................................................................................................... 26
2.2.7.1 Impact marktrente op rendement .......................................................................................... 26
2.2.7.2 Impact kredietwaardigheid vd emittent op rendement ......................................................... 26
2.2.8 Duration ...................................................................................................................................... 28
2.3 Aandelen .............................................................................................................................................. 32
2.3.1 Definitie....................................................................................................................................... 32
2.3.2 Kapitaalverhoging ....................................................................................................................... 32
2.3.2.1 Beursintroductie (niet kennen) ............................................................................................... 32
2.3.2.2 Wat is een kapitaalverhoging?................................................................................................ 32
2.3.3 Bepaling prijs aandeel ................................................................................................................. 33
2.3.3.1 Bijzondere orders: niet kennen............................................................................................... 36
2.3.4 Determinanten prijs aandeel ...................................................................................................... 37
2.3.4.1 Efficiënte-markthypothese versus behavioral finance hypothese .......................................... 37
2.3.4.1.1 Efficiënte-markthypothese .............................................................................................. 37
2.3.4.1.2 Behavioral financie hypothese ......................................................................................... 38
2.3.4.2 Prijsdeterminanten ................................................................................................................. 39
2.3.4.2.1 Macro-economische factoren .......................................................................................... 39
2.3.4.2.1.1 Economische groei ................................................................................................... 39
2.3.4.2.1.2 Marktrente ............................................................................................................... 39
2.3.4.2.2 Ondernemingsspecifieke factoren ................................................................................... 39
2.3.4.2.2.1 Rendabiliteit ............................................................................................................. 39
2.3.4.2.2.2 Pay-outratio .............................................................................................................. 40
2.3.4.2.2.3 Kans op overname .................................................................................................... 40
2.3.4.2.3 Psychologische stemmingen ............................................................................................ 40
2.3.4.3 Beursgolven ............................................................................................................................ 41
2.3.4.3.1 Langetermijngolven ......................................................................................................... 41
2.3.4.3.2 Conjunctuurgolven .......................................................................................................... 41
2.3.4.3.3 Seizoensgolven ................................................................................................................ 42
2.3.5 Beursindexen .............................................................................................................................. 43
2.3.6 Waardering van aandelen ........................................................................................................... 46
2.3.6.1 4 indicatoren om te bepalen of aandelen duur of goedkoop zijn: ......................................... 46
2.3.6.1.1 Dividendrendement ......................................................................................................... 46
2.3.6.1.2 Koers/winst ...................................................................................................................... 46
2.3.6.1.3 Koers/boekwaarde ........................................................................................................... 46
2.3.6.1.4 Actuarieel rendement ...................................................................................................... 46
2.3.7 Risicoaversie en risicobeperking ................................................................................................. 48
2.3.7.1 Rendement en risico ............................................................................................................... 48
2.3.7.2 Risicoaversie ........................................................................................................................... 49
2.3.7.3 Risicobeperking ...................................................................................................................... 50
2.3.7.3.1 Diversificatie .................................................................................................................... 50
2.3.7.3.2 Lange termijn ................................................................................................................... 50
2
,Handels- en financiële verrichtingen
Les 1 27/09/2024
1 Module 1: handelsverrichtingen
Verrichtingen van een onderneming als ze handel voert (meestal buitenlands)
1.1 Waarom handel? (H1)
Elke maatschappij kent de tegenstelling tussen de oneindigheid van de behoeften enerzijds en de
eindigheid van middelen anderzijds:
Behoeften:
- Voedsel - Medicijnen
- Kleding - Tanks
- Woningen - Computers…
- Auto’s
Middelen:
- ±7milj arbeiders in BE
- Machines
- Grondstoffen
➔ Middelen zijn beperkt dus we moeten behoeften kiezen
Doel van een maatschappij: maximale hoeveelheid goederen produceren -> dan kunnen we zoveel
mogelijk behoeften invullen
Hoe?
- Meer productiemiddelen (immigratie?)
- Technologische vooruitgang (betere machines)
- Arbeidsorganisatie wijzigen -> arbeidsverdeling en specialisatie
1.1.1 Arbeidsverdeling en specialisatie
= iedereen bekommert zich om 1 welbepaalde taak (bakker, beenhouwer…)
<-> autarkie (maatschappij waarbij ied in eigen behoeften voorziet; middeleeuwen)
Arbeidsverdeling en specialisatie op basis van talenten en interesses
Arbeidsverdeling leidt tot productie van meer goederen…
BEWIJS:
- Vb. 1 - Vb. 2
3
, Niet kennen in HB: H2, van H3 enkel ‘1 Connossement kennen
1.2 Betalingstechnieken (H4)
= technieken inzake betaling bij handel
➔ Nodig omwille van tijdsverloop tss de verzending en aankomst goederen
Doel verkoper: snelle en correcte betaling: voorafbetaling (in nadeel van koper)
Doel koper: levering conform aan de bestelling: achterafbetaling (in nadeel verkoper)
➔ Volgt uit gebrek aan vertrouwen (vooral bij internationale handel)
➔ Heeft impact op verzuchting inzake tijdstip betaling
Oplossing: virtuele levering via documenten (moeten koper geruststellen zodat hij betaalt) (vb.
connossement…)
Connossement
Gebruikt bij vervoer over zee, ondertekend door kapitein waarin deze verklaart de in het document
beschreven goederen te hebben ontvangen en zich verbindt om de goederen te vervoeren naar een
overeengekomen haven
➔ Geeft koper de zekerheid dat de vermelde goederen onderweg zijn
1.2.1 Documentair incasso
= betalingstechniek dmv levering documenten
Betrokken partijen:
- Exporteur (verkoper)
- Importeur (koper)
- Bank exporteur
- Bank importeur
- Kapitein
Voordeel voor de verkoper: hij gaat maar in stap 11 zijn goederen
leveren en krijgt al geld in stap 7 -> eerst geld dan goederen leveren
Voordeel voor de koper: krijgt eerst inzage in de documenten en moet daarna pas betalen
Nadeel voor de verkoper: loopt het risico dat de koper uiteindelijk toch niet betaalt maar de
goederen zijn al onderweg bij de kapitein
➔ Oplossing: documentair krediet (geeft meer garantie voor de verkoper)
1.2.2 Documentair krediet
= bank van de koper garandeert dat de verkoper zal betaald worden als hij kan aantonen dat hij al zijn
verplichtingen is nagekomen. Dit bewijs wordt geleverd door de documenten
➔ Betalingsbelofte vd bank vd koper
➔ Bank koper is meer betrouwbaar dan de koper zelf door regulering en toezicht op
banken
Voordeel verkoper: eerste bevestiging van betaling
In stap 10 neemt de bank een risico want hij betaalt
In stap 12 moet importeur betalen maar wat als hij dit niet doet?
➔ Bank verliest geld
➔ Bank doet dit enkel bij voldoende vertrouwen
Nadeel documentair krediet: duurder dan documentair incasso
4
