Samenvatting Burgerlijk recht

HOOFDSTUK 1 PERSONENRECHT
HET BEGRIP PERSOON
Natuurlijke persoon en rechtspersonen.

De natuurlijke personen, m.a.w. de personen van vlees en bloed. De kenmerken en het
juridisch statuut van de rechtspersonen vormen het voorwerp van het
vennootschapsrecht.

Levende wezens zijn alleen natuurlijke personen. Dieren hebben dus geen persoonlijkheid
in ons recht. Zij krijgen in het goederenrecht wel een bijzonder statuut, en ook bij
koopovereenkomsten gelden bijzondere regels voor dieren. Enkel levende mensen zijn
personen. Voor lijken geldt wel een zekere bescherming. En lijk kan dus niet zomaar
beschouwd worden als een zaak.

De persoonlijkheid neemt een opvang bij de geboorte en eindigt op het moment van
overlijden. Een nog niet geboren kind, maar wel verwekt, geniet van een zekere
bescherming en kan reeds een aantal rechten laten gelden.

STAAT VAN DE PERSOON
Het geheel van hoedanigheden van een persoon die zijn juridische plaats in de
maatschappij en de familie bepalen. Zij laten als het ware toe hem te situeren op ‘de
landkaart’ van de maatschappij.

De materie van de staat van de persoon raakt de openbare orde. Dit heeft als gevolg dat
iemand een aspect van zijn niet zomaar kan wijzigen. De materie is niet vatbaar voor
‘verjaring’.

 Iemand kan niet zomaar van naam veranderen.

NAAM

De naam heeft als doel bepaalde personen te onderscheiden van andere. Binnen de
naam van de persoon moet een onderscheid gemaakt worden tussen de voornaam en de
achternaam.


VOORNAAM
De voornaam wordt vrij gekozen. Er gelden drie beperkingen aan deze keuzevrijheid.

 De naam mag geen aanleiding geven tot verwarring.
 De naam mag het kind niet kunnen schaden.
 De naam mag geen schade toebrengen aan derden.

Als er niet aan deze voorwaarden werd voldaan, mag de ambtenaar van de burgerlijke
stand weigeren de naam te activeren. Tegen deze weigering hebben de ouders een
mogelijkheid tot verhaal bij de burgerlijke rechtbank.

 Het is niet toegelaten een jongen een typische meisjesnaam te geven of
omgekeerd. Het is ook niet toegelaten een kind een overdreven aantal voornamen
te geven. Men mag een kind ook geen belachelijke of aanstootgevende naam
geven.

, Het recht een voornaam te kiezen behoort toe aan de ouders. Als de ouders het niet eens
zijn, kan een van hen zich wenden tot de familierechtbank, deze uitspraak is in het
belang van het kind.

Een wijziging van de voornaam kan verkregen worden ongeacht de reden die men
daarvoor heeft. Er moet dus geen wettig belang worden aangetoond. De voornaam die
men wenst te krijgen, mag ook niet in strijd zijn met de drie beperkingen.

Om de voornaam te wijzigen, moet een administratieve procedure worden gevolgd. De
aanvrager moet een verzoek indienen bij de ambtenaar van de gemeente waar de
betrokkene is ingeschreven. De procedure duurt max 3 maanden. De lokale overheid
beslist welke kost ze aanrekent voor de wijziging. Als ze de wijziging weigeren, kan
daarentegen verhaal worden aangetekend via een verzoekschrift dat wordt neergelegd
bij de familierechtbank.

 Een kind krijgt drie voornamen, waarvan een van zijn meter. Voor het doopfeest
ontstaat er een ruzie met de meter. Iemand anders wordt de meter van het kind.
In dat geval kan een procedure tot voornaamswijziging overwogen worden.


FAMILIENAAM
Kinderen hebben niet automatisch de achternaam van de vader. Ouders kunnen kiezen
voor de familienaam van de vader, de moeder of van beiden. Als de ouders niet tot een
akkoord komen geld voor kinderen geboren op of na 1 januari 2017 dat het kind de naam
draagt van de vader en de naam van de moeder naast elkaar in alfabetische volgorde.

De wet vergt wel dat alle kinderen van een gezin dezelfde familienaam dragen. Men kan
dus niet per kind voor een verschillende familienaam kiezen.

Het kind wiens afstamming alleen van moederzijde vaststaat, draagt de naam van zijn
moeder. En hetzelfde bij de vader.

Het huwelijk wijzigt niets aan de naam van de gehuwden. Wel wordt het recht van elk van
de echtgenoten om de familienaam van de ander te gebruiken aanvaard.

Een wijziging van de familienaam is niet altijd zo eenvoudig te krijgen. Zo is vereist dat
de verzoeker een ernstige reden heeft om zijn naam te laten wijzigen. Bovendien mag de
gevraagde naam geen aanleiding geven tot verwarring, en mag de verzoeker, noch
derden schaden.

 De wens om een belachelijke naam of een naam die aanleiding geeft tot
pesterijen te wijzigen.
 De wens om een vreemd klinkende naam die aanleiding geeft tot
integratieproblemen.

In het geval van een verzoek wordt dit gericht tot de minister van Justitie, die dit kan
toestaan. Wie zijn familienaam wil veranderen, betaalt een registratierecht van 140 EUR.
Dat bedrag moet ook betaald worden als de aanvraag wordt geweigerd. Bij een weigering
kan er een beroep worden gedaan bij de familierechtbank. De duur van zo’n procedure is
van 6 maanden tot één jaar.

Sinds 1 juli 2014 heeft elke volwassen Belg het recht om één keer in zijn leven van
familienaam te veranderen. Daarvoor volstaat het om een verzoek in te dienen bij een
ambtenaar van de burgerlijke stand. Dit kan door hen geweigerd worden, in dat geval kan
er beroep op gedaan worden.