TOXICOLOGIE
1
, H1: INLEIDING 3
1. De nities 3
2. Toxicologisch relevante matrices 4
3. Toegepaste technieken 9
4. Terminologie van toxische e ecten 11
5. Aard van het toxisch e ect 13
H2: TOXICOKINETIEK - & DYNAMIEK 19
1. Toxico(farmaco)dynamiek 19
2. Toxico(farmaco)kinetiek 21
3. Biotransformatie 27
4. Bio-activering 31
5. Belang van farmacogenetica/dynamiek & GM-interacties 35
H3: TOXICOLOGIE BIJ DIVERSE KLASSEN VN GM 41
A. Psycholeptica (bewustzijnsonderdrukkende middelen) 41
B. Psychoanaleptica (stimulerende middelen) 63
C. Psychodysleptica 69
H4: TOXISCHE GASSEN 73
H5: TOXIDROMEN 77
2
fi ff ff
, H1: INLEIDING
1. DEFINITIES
- Toxicologie = studie vd interactie vn potentieel schadelijke sto en op levende organismen
= Doel: risico vn blootstelling aan exogene substanties beperken vr gezondheid & milieu
- Experimenteel onderzoek uitvoeren —> grenswaarden / limieten bepalen
—> geen risico vr schadelijk e ect veroorzaken
= speci ek vr bepaalde stof + manier & duur vn blootstelling + welk organisme
- Humane toxicologie
= Relatie tssn dosis & werking vn schadelijke sto en bij de mens + vastleggen grenswaarden
- GM: schadelijk indien in overdosis / aan verkeerde persoon gegeven (intoxicaties)
- Overlap klinische, arbeids-, voedings (mycotoxines)- & forensische (juridische) toxicologie
(—> conc bepaalde sto en bepalen om gedrag / overlijden te verklaren)
- Milieutoxicologie: interactie potentieel schadelijke sto en met ecosysteem = NIET humaan!
- Analytische toxicologie
= Toepassing analytisch-chemische technieken vr identi catie & kwanti catie vn potentieel
schadelijke sto en / GM in stalen vn levende organismen
- Bepaalde vraagstellingen: overleden persoon —> relevantie vr GM / drugs?
- Gerechtelijke toxicologie / wetgeving
- TDM = analyt. tox: GM-dosis optimaliseren om e ectieve, niet toxische conc te bekomen
- TDM (Therapeutic Drug Monitoring)* = meting vn speci eke GM & afbraakproducten
(metabolieten) op gezette tijden om relatief constante conc vh GM ih bloed te handhaven
—> bepalen conc + toetsen aan referentie-interval: GM-conc idealiter binnen interval
- Voorwaarde: conc moet correleren met e ect
- Bij GM waarbij geen goed verband is tsn dosis & conc: grote intra/indiv verschillen / e ect
niet goed meetbaar / nauw therap-toxisch interval (ook compliance monitoring)
- Toepassingen TDM:
- Inter-/ intra-individuele verschillen: wnr we niet goed kunnen voorspellen wat de GM-conc
gaat zijn (dosering-conc = ?) of als we de e ecten niet zo makkelijk kn a ezen
- Immunosuppressiva: doel = orgaan-afstoting na orgaantransplantatie vermijden
—> te hoge conc = teveel onderdrukking immuunsysteem = gevoelig aan infecties
(nauw interval)
- Anti-kanker GM = levensreddend, toch slechte therapietrouw: BW
- Drug holidays: een week geen GM nemen —> kan resistentie opwekken
- Antibiotica: belangrijk dat concentratie w bereikt die voldoende hoog is (onderdosering:
resistentie), ook niet te hoog (bacterie-dodend —> toxiciteit: BW), nauw-toxisch interval!
- Antihypertensiva: compliance monitoring (therapietrouw): nemen het GM niet (correct)
- Opioïden: tolerantie —> moeilijker om link te leggen tsn conc - e ect = voorwaarde vr
TDM —> hier moeilijker
- Genetisch polymor sme = variatie in nucleotidencode —> ander enzym —> sneller / tragere
afbraak GM —> ↑ / ↓ conc GM —> werkt niet / wel = niet makkelijk meetbaar
- Elke substantie = potentieel toxisch —> “the dose makes the poison” (Mr. Paracelsus)
- Waterintoxicatie = te weinig zout: teveel verdunt
- Studentendoop: visolie —> teveel zout = zout-intoxicatie
- Mathieu Or la = vader moderne toxicologie: zaak Marie & Charles Lafarge
- Marie haalde Arsenicum bij de apotheker = rattengif: ze vergiftigde haar man hiermee
- Slechte test uitgevoerd —> betere test: toch arsenicum-intoxicatie
- Belang in rechtszaak: moord aangetoond: Mathieu Or la = enige die correcte test deed
3
fi fi ff fi ff ff ff ff ff ff fffifi fi ff ff fi fl ff
1
, H1: INLEIDING 3
1. De nities 3
2. Toxicologisch relevante matrices 4
3. Toegepaste technieken 9
4. Terminologie van toxische e ecten 11
5. Aard van het toxisch e ect 13
H2: TOXICOKINETIEK - & DYNAMIEK 19
1. Toxico(farmaco)dynamiek 19
2. Toxico(farmaco)kinetiek 21
3. Biotransformatie 27
4. Bio-activering 31
5. Belang van farmacogenetica/dynamiek & GM-interacties 35
H3: TOXICOLOGIE BIJ DIVERSE KLASSEN VN GM 41
A. Psycholeptica (bewustzijnsonderdrukkende middelen) 41
B. Psychoanaleptica (stimulerende middelen) 63
C. Psychodysleptica 69
H4: TOXISCHE GASSEN 73
H5: TOXIDROMEN 77
2
fi ff ff
, H1: INLEIDING
1. DEFINITIES
- Toxicologie = studie vd interactie vn potentieel schadelijke sto en op levende organismen
= Doel: risico vn blootstelling aan exogene substanties beperken vr gezondheid & milieu
- Experimenteel onderzoek uitvoeren —> grenswaarden / limieten bepalen
—> geen risico vr schadelijk e ect veroorzaken
= speci ek vr bepaalde stof + manier & duur vn blootstelling + welk organisme
- Humane toxicologie
= Relatie tssn dosis & werking vn schadelijke sto en bij de mens + vastleggen grenswaarden
- GM: schadelijk indien in overdosis / aan verkeerde persoon gegeven (intoxicaties)
- Overlap klinische, arbeids-, voedings (mycotoxines)- & forensische (juridische) toxicologie
(—> conc bepaalde sto en bepalen om gedrag / overlijden te verklaren)
- Milieutoxicologie: interactie potentieel schadelijke sto en met ecosysteem = NIET humaan!
- Analytische toxicologie
= Toepassing analytisch-chemische technieken vr identi catie & kwanti catie vn potentieel
schadelijke sto en / GM in stalen vn levende organismen
- Bepaalde vraagstellingen: overleden persoon —> relevantie vr GM / drugs?
- Gerechtelijke toxicologie / wetgeving
- TDM = analyt. tox: GM-dosis optimaliseren om e ectieve, niet toxische conc te bekomen
- TDM (Therapeutic Drug Monitoring)* = meting vn speci eke GM & afbraakproducten
(metabolieten) op gezette tijden om relatief constante conc vh GM ih bloed te handhaven
—> bepalen conc + toetsen aan referentie-interval: GM-conc idealiter binnen interval
- Voorwaarde: conc moet correleren met e ect
- Bij GM waarbij geen goed verband is tsn dosis & conc: grote intra/indiv verschillen / e ect
niet goed meetbaar / nauw therap-toxisch interval (ook compliance monitoring)
- Toepassingen TDM:
- Inter-/ intra-individuele verschillen: wnr we niet goed kunnen voorspellen wat de GM-conc
gaat zijn (dosering-conc = ?) of als we de e ecten niet zo makkelijk kn a ezen
- Immunosuppressiva: doel = orgaan-afstoting na orgaantransplantatie vermijden
—> te hoge conc = teveel onderdrukking immuunsysteem = gevoelig aan infecties
(nauw interval)
- Anti-kanker GM = levensreddend, toch slechte therapietrouw: BW
- Drug holidays: een week geen GM nemen —> kan resistentie opwekken
- Antibiotica: belangrijk dat concentratie w bereikt die voldoende hoog is (onderdosering:
resistentie), ook niet te hoog (bacterie-dodend —> toxiciteit: BW), nauw-toxisch interval!
- Antihypertensiva: compliance monitoring (therapietrouw): nemen het GM niet (correct)
- Opioïden: tolerantie —> moeilijker om link te leggen tsn conc - e ect = voorwaarde vr
TDM —> hier moeilijker
- Genetisch polymor sme = variatie in nucleotidencode —> ander enzym —> sneller / tragere
afbraak GM —> ↑ / ↓ conc GM —> werkt niet / wel = niet makkelijk meetbaar
- Elke substantie = potentieel toxisch —> “the dose makes the poison” (Mr. Paracelsus)
- Waterintoxicatie = te weinig zout: teveel verdunt
- Studentendoop: visolie —> teveel zout = zout-intoxicatie
- Mathieu Or la = vader moderne toxicologie: zaak Marie & Charles Lafarge
- Marie haalde Arsenicum bij de apotheker = rattengif: ze vergiftigde haar man hiermee
- Slechte test uitgevoerd —> betere test: toch arsenicum-intoxicatie
- Belang in rechtszaak: moord aangetoond: Mathieu Or la = enige die correcte test deed
3
fi fi ff fi ff ff ff ff ff ff fffifi fi ff ff fi fl ff
