Longen 1
,Inhoudstafel
Inhoudstafel.................................................................................................................................2
Structuurenfunctie(1)...............................................................................................................9
1.Algemeneanatomievandelong.........................................................................................9
Rolvandepleura...............................................................................................................9
Longfissuren....................................................................................................................10
Longkwabben...................................................................................................................10
Trachea............................................................................................................................11
2.Bloedvoorziening...............................................................................................................11
3.Lymfevaten.........................................................................................................................11
4.Luchtvoorziening................................................................................................................12
Samenstellingvandeluchtweg.......................................................................................13
Weerstand........................................................................................................................13
Foetaleontwikkeling........................................................................................................13
VerdereOntwikkeling.......................................................................................................14
5.Gasuitwisseling..................................................................................................................14
O₂enCO₂bewegenviadiffusie.......................................................................................15
6.Hoedeanatomievandelongverandertbijziekte.............................................................16
COPD...............................................................................................................................16
Longtransplantatie...........................................................................................................16
Luchtwegbomen...............................................................................................................17
Mechanismeobstructievelongfysiologie.........................................................................17
Mechanismerestrictievelongfysiologie...........................................................................17
Mechanismeharfalen.......................................................................................................18
Doelstellingen........................................................................................................................18
Beeldvormingvandethorax(2)...............................................................................................19
1.Modaliteiten.......................................................................................................................19
CRvsCT.........................................................................................................................20
A.CR...............................................................................................................................20
B.CT................................................................................................................................21
2.Anatomischestructuren.....................................................................................................23
3.Afwegingenvoorinterpretatievaneenradiologieafname.................................................23
MoeilijkhedenmethetinterpreterenvanCRbeelden......................................................23
4.Systematischebeoordelingvaneenradiologischonderzoek............................................24
5.Besprekingvanpulmonaireabnormaliteiten......................................................................25
A.Mediastinum................................................................................................................25
B.Hilum...........................................................................................................................29
C.Bronchialeboom.........................................................................................................29
D.Longparenchym...........................................................................................................29
2
, .Pleura..........................................................................................................................35
E
F.Bottenenwekedelen..................................................................................................36
Modulethoraxpracticum(3).....................................................................................................36
Pathologievandelong(4)........................................................................................................37
Watispathologie?.................................................................................................................37
Basismechanismenvanziekte:weefselreactiepatronen..............................................37
Pathologievandelongziekten:classificatie....................................................................37
Non-neoplastischelongziekten........................................................................................38
Pathologievandelong:non-neoplastisch.............................................................................38
1.Introductie:normalehistologievandelong.................................................................39
2.Patronenvaninflammatie............................................................................................42
3.Respiratoireinfecties...................................................................................................44
4.Obstructieveluchtwegziekten......................................................................................46
5.Interstitiëlelongziekten................................................................................................49
6.Vasculaireziektenvandelongen................................................................................49
7.Ziektesvandepleura...................................................................................................50
8.Neoplasie.....................................................................................................................51
Ventilatie(5)...............................................................................................................................52
1.Watisventilatie?................................................................................................................52
Ademhalingsproces.........................................................................................................52
Ademhalingssysteem.......................................................................................................53
Normale(ideale)long.......................................................................................................54
Metingvanlongvolumeveranderingenonderverdelinglongvolumes.............................55
Elastischeeigenschappenvanlongenborstkas.............................................................56
Statischelongvolumes.....................................................................................................57
Metinglongvolumes:heliumdilutie...................................................................................58
ATP-BTPScondities......................................................................................................59
Metinglongvolumes:Bodyplethysmografie.....................................................................59
2.Ademhalingsspieren..........................................................................................................61
Bewegingvandethoraxtijdensdeademhaling..............................................................61
3.Alveolaireventilatie............................................................................................................62
Verschiltotaleenalveolaireventilatie..............................................................................62
Metingalveolaireventilatie...............................................................................................62
Metinganatomischdoderuimte.......................................................................................63
Fysiologischdoderuimte.................................................................................................64
Regionaleverschilleninventilatie....................................................................................64
Diffusie(6)..................................................................................................................................65
Longblaasjes....................................................................................................................65
Diffusiewetten.................................................................................................................65
Normale(ideale)long.......................................................................................................66
Diffusieenperfusielimitatie.............................................................................................66
3
, Invloedvandiffusie-eigenschappenophetzuurstoftransport..........................................67
Metingvandiffusiecapaciteit..................................................................................................68
Spirometrie(7)...........................................................................................................................72
Longfunctietesten..................................................................................................................72
Spirometrie............................................................................................................................72
Interpretatiespirometrie.........................................................................................................76
Interpretatiekerngetallen:referentiewaarden..................................................................76
ReferentiewaardenspirometrieinBelgië.........................................................................77
VerschilastmaenCOPD.................................................................................................78
Longcirculatie(8).......................................................................................................................80
Degroteenkleinebloedsomloop(circulatie).........................................................................80
Bloedstroomindelong..........................................................................................................80
Anatomievandebronchiaalarteriën................................................................................80
Drukverdelingindegroteenkleinebloedsomloop..........................................................81
Degrotebloedsomloop=systemischecirculatie.............................................................81
Dekleinebloedsomloop=pulmonalecirculatie...............................................................81
Verdelingvandebloedstroomoverdelong....................................................................82
Pulmonalehypertensie(PHT)................................................................................................83
Hypoxischevasoconstrictie...................................................................................................84
EffectvanacidoseopdePVR.........................................................................................84
Effectvanhypoxieopdedoorbloeding............................................................................84
Regulatievandevochtbalansindelong...............................................................................84
Bijkomendefunctiesvandelongcirculatie.............................................................................85
Ventilatie-Perfusieverhouding(9)...........................................................................................86
Gasuitwisseling......................................................................................................................86
HypoxieenHypoxemie..........................................................................................................86
Oorzakenhypoxemie!!!!!!!kennen!!................................................................................86
Hypoventilatie..................................................................................................................87
Diffusiestoornis................................................................................................................88
(Re-Li)shunt....................................................................................................................89
Anatomischeshunt..........................................................................................................89
V/QratiobepaaltPO2indelongeenheid.............................................................................90
OnregelmatigeV’/Q’verhouding:meestvoorkomendeoorzaakhypoxemie...................91
Oorzaakventilatie-perfusiemismatch..............................................................................91
Ventilatie/perfusieverdelingingezonderechtopstaandelong.........................................92
V’/Q’mismatch.................................................................................................................93
V’/Q’ongelijkmatigheid....................................................................................................93
Hypoxemie.............................................................................................................................93
Alveolairegasvergelijking......................................................................................................93
Oorzakenhypoxemie:AaDO2enresponsePaO2op100%O2toediening...................94
V’/Q’mismatch.................................................................................................................94
4
, ’/Q’verhoudingenvaneengezondpersoon..................................................................94
V
V’/Q’verhoudingenvaneenCOPDpatiënt.....................................................................94
Gastransport:transportvanO2enCO2(10)..........................................................................95
GastransportvanO2enCO2................................................................................................97
O2transportdoor/inbloed.....................................................................................................98
O2concentratie................................................................................................................99
O2concentratieenhemoglobine.....................................................................................99
CO2uitwisselingnaarbloed................................................................................................100
CO2transportinhumaanbloed.....................................................................................100
CO2concentratie...........................................................................................................100
AfwijkingeningastransportPO2enPCO2..........................................................................100
Hypoxemieenhypoxie...................................................................................................101
Oorzakenhypoxemie.....................................................................................................102
Oorzakenhypoxemie:rechts-linksshunt.......................................................................103
Oorzakenentherapiehypoxemie:PO2ePCO2...........................................................103
Klinischeverschijnselen:hypoxemie.............................................................................104
Hypoxemie:ziektebeelden.............................................................................................104
Oorzakenhypercapnie:PCO2<35mmHg...................................................................104
Respiratoireinsufficiëntie.....................................................................................................106
Leerdoelen...........................................................................................................................106
Bloedgas,zuur-baseevenwichtenrespiratoireinsufficiëntie(11).....................................107
Indicatiesvoorbloedgasanalyse....................................................................................107
Techniekenvoorhetbepalenvanbloedgaswaarden.....................................................107
Interpretatievanbloedgaswaarden...............................................................................107
Watwordtergemeten?..................................................................................................108
Zuurtegraad:pH(=-log[H+].........................................................................................108
Zuur-baseevenwicht......................................................................................................108
Zuur-basestoornissen.........................................................................................................108
Enkelebegrippen...........................................................................................................108
Stoornissenencompensatiemechanismen...................................................................109
1.Respiratoireacidose..................................................................................................110
2.Respiratoirealkalose..................................................................................................110
3.Metabolealkalose......................................................................................................111
4.Metaboleacidose.......................................................................................................111
Aniongap..............................................................................................................................111
Oorzakenmetaboleacidose..........................................................................................112
Compensatiemechanismen............................................................................................112
Gemengdezuur-basestoornissen.......................................................................................113
Oorzakengemengdezuur-basestoornissen.................................................................113
Casussen.............................................................................................................................113
Ademhalingsfysiologie(12)....................................................................................................114
5
,Ademmechanica(13)...............................................................................................................115
Ademhalingsproces........................................................................................................115
Spontaneademhaling....................................................................................................115
Inspiratieenexpiratie...........................................................................................................115
Inspiratie:diafragmabelangrijkstespier.........................................................................115
Inspiratie:ademhalingsspieren......................................................................................115
Expiratie:passief............................................................................................................116
Ademmechanica............................................................................................................116
Elastischeeigenschappenvandelongenthoraxwand.......................................................116
Transpulmonaledruk......................................................................................................117
Rekbaarheid=compliantie............................................................................................117
P-Vcurvebijpathologie.................................................................................................117
Compliantievandelongbijpathologie..........................................................................117
Oppervlaktespanning.....................................................................................................117
Druk-volumecurve:vullinglongmetzoutoplossingvslucht..........................................118
Elastischeeigenschappenvandethoraxwand..............................................................119
Weerstand...........................................................................................................................120
Patronenvanluchtstroomineenbuis...........................................................................120
Luchtwegweerstand(Raw)............................................................................................121
Drukontwikkelingtijdensademhaling.............................................................................121
Rawafhankelijkvanlongvolume(VL)............................................................................122
Contractiegladdespierenluchtwegen...........................................................................122
Dynamischecompressievanluchtwegen............................................................................123
Inspanningsonafhankelijkeflowlimitatietijdensexpiratie..............................................123
IsovolumetrischeP-Vcurves.........................................................................................123
Compressievanluchtwegentijdensgeforceerdeexpiratie...........................................123
Elasticiteitvandelong:FRC:relaxatievolumevsdynamischehyperinflatie.................124
Ademarbeid(workofbreathing=WOB)........................................................................125
Inspanningsonderzoek(14)+casussen................................................................................126
Hoeenwaarominspanningsonderzoek?............................................................................126
Indicatiesvooreeninspanningsonderzoek....................................................................126
Plaatsvanhetinspanningsonderzoekbijdyspnoe........................................................127
Deverschillendetypesinspanningstesten.....................................................................127
Contra-indicatiesvoorinspanningsonderzoek...............................................................128
Keuzevanhetinspanningsprotocol...............................................................................129
Piekwaardenbijinspanning...........................................................................................129
Cardialeproblemenbijinspanning......................................................................................129
Evolutievandehartfrequentie(HR)bijinspanning.......................................................129
Evolutievandezuurstofpols(V’O2/HR)bijinspanning.................................................129
Ventilatieproblemenbijinspanning......................................................................................130
Derespiratoryexchangerate(RER)..............................................................................130
6
, enormaleventilatie.....................................................................................................130
D
Bepalenvandeanaerobedrempel................................................................................130
Hetnormaleteugvolume&bijinspanning.....................................................................130
Dezuurstofopname(V’O2)bijinspanning.....................................................................131
DeCO2-afgifte(VC’O2)bijinspanning..........................................................................131
Flow-volumecurve:normaalvspathologisch................................................................131
Expiratoireflowlimitatie+dynamischehyperinflatie......................................................132
VentilatoirresponsbijCOPD(EXAMEN!!).....................................................................132
Gaswisselingsproblemenbijinspanning..............................................................................133
Medischeaspectenvanextremeomstandigheden:diepteenhoogtefysiologie(15)......134
Drukvandeomgeving.........................................................................................................134
Inhoud..................................................................................................................................134
1.Hoogtefysiologie.............................................................................................................135
WatbepaaltdeO2toevoervandeweefsels?...............................................................135
Hoogte fysiologie: daling van de ambient pressure is de primaire driver van hypoxemie:
Hypobarehypoxie..........................................................................................................136
Hoereageerthetlichaam?............................................................................................136
Hyperventilatiealsprimairantwoordophyperbarehypoxie..........................................137
Lichamelijkeproblemenentoepassingen......................................................................138
2.Dieptefysiologie..............................................................................................................140
Effectenvanonderdompeling........................................................................................140
Maxvrijeapneetijd(duiktijd).........................................................................................140
Maxvrijeduikdiepte(intheorie).....................................................................................141
Shallowwaterblackoutfysiologie..................................................................................141
SCUBA:gaswordtinhetlichaamgeperst.....................................................................141
Tweebelangrijkseduikgerelateerdeissues.........................................................................143
1.Barotraumabijduikers...............................................................................................144
2.DecompressieaandoeningenbijSCUBA..................................................................144
Besluitenophoogte.............................................................................................................146
Besluitenopdiepte..............................................................................................................146
Toepassenvandelongfunctie(16)........................................................................................147
Pathofysiologievanastma...................................................................................................147
Luchtweginflammatieinastma.......................................................................................147
Spirometrie:(reversibele)luchtwegobstructie................................................................148
FeNOtest.......................................................................................................................150
VormingNOdoorepitheelcellenindeluchtwegen........................................................150
Normalelongfunctie:geenastma?......................................................................................151
DirectevsindirecteProvocatietesten..................................................................................152
Metacholineprovocatietest............................................................................................152
Eucapnischehyperventilatieprovocatietest...................................................................154
Mannitolprovocatietest..................................................................................................155
7
, US...............................................................................................................................155
D
Casus1................................................................................................................................155
Casus2................................................................................................................................156
Casus3................................................................................................................................157
Casus4................................................................................................................................158
Druk-volumecurve...............................................................................................................159
Overzichtlongcapaciteiten(normaal&afwijkend)...............................................................159
Rookverslaving(17)................................................................................................................160
1.Inleiding...........................................................................................................................160
2.RokeninBelgiëenEuropa..............................................................................................160
Epidemiologie................................................................................................................160
Rookstopbeleid..............................................................................................................161
Enwatmetvapen?........................................................................................................161
3.Verslaving........................................................................................................................161
Hoeafhankelijkheidmeten?..........................................................................................162
Verslavingscirkelenontwenningssymptomen...............................................................162
4.Achterliggendemechanismen.........................................................................................163
Dopaminergecircuits(pathways):..................................................................................164
Effectvandrugsopdopaminerelease..........................................................................164
5.Gevolgenopfysiologischvlak.........................................................................................165
6.Hoestoppen?..................................................................................................................166
Klinischevoorbeeldenobstructiefenrestrictieflonglijden(18).........................................167
Obstructievelongziekten.....................................................................................................167
Mechanismenvanluchtwegobstructie...........................................................................167
Casus1..........................................................................................................................167
Casus2..........................................................................................................................169
Casus3..........................................................................................................................171
Restrictievelongziekten.......................................................................................................172
Casus4..........................................................................................................................172
Casus5..........................................................................................................................174
Casus6..........................................................................................................................175
Casus7..........................................................................................................................175
Samenvatting.......................................................................................................................176
8
,Structuur en functie (1)
.
1 lgemene anatomie van de long
A
2. Bloedcirculatie
3. Lymfevaten systeem
4. Luchtvoorziening
5. Gasuitwisseling
6. Hoe de anatomie van de long verandert bij ziekte
1. Algemene anatomie van de long
Long is verdeeld in de R en L long met verschillende luchtwegen
● wordt omgeven door eenpleura: 2 aaneengeplakte
vliesjes met een minimale hoeveelheid vocht tussen
1. Pariëtale pleura: plakt tegen de ribben
2. Viscerale pleura: hangt aan de longen zelf
● Kan ook pathologie induceren: pneumothorax
○ Lucht tussen vliesjes krijgen → long krimpen
→ platvallen → niet meer functioneel
○ Makkelijk op te lossen
Rol van de pleura
. Smering (‘glijmiddel’) en Vermindering van Wrijving:
1
Depleuravloeistofin de pleuraholte werkt als eensmeermiddel, waardoor de twee pleurabladen
soepel over elkaar kunnen glijden terwijl de longen uitzetten en samentrekken tijdens het
ademen. Zonder deze smering zou de beweging van de longen veel pijnlijker zijn.
→ bv bij pneumothorax: niet goed kunnen ademen/pijn doen
. Vergemakkelijken van Longuitzetting en -samentrekking:
2
De pleura helpt de juiste druk in de pleuraholte te behouden, dielicht negatiefis in vergelijking
met de atmosferische druk. Deze negatieve druk helpt de longenuitgezet te houdentegen de
borstwand envoorkomt dat ze inklappen.
. Bescherming:
3
De pleura beschermen de longen door eenbarrière tevormen
tussen de longen en de borstwand, waardoor de longen
worden afgeschermd tegen infecties, ontstekingen en letsel.
. Behouden van de drukbalans:
4
De pleuraholte bevat een kleine hoeveelheid pleuravloeistof,
die een oppervlaktespanning creëert waardoor de longen tegen
de borstwand worden gehouden en opgeblazen blijven tijdens
het ademen.
9
, Longfissuren
Verschillende fissuren in de long:
● Rechter long: 3 longkwabben
○ Horizontale fissuur
○ Oblique fissuur
● Linker long: 2 longkwabben
○ Oblique fissuur
Longkwabben
Per long gaat het nog verder in verschillende segmenten van de long
● Rechter long: 10 segmenten
● Linker long: 8-9 segmenten
=> gelijkaardig: apicaal, basaal, lateraal, mediaal, …
ongdeeltjes= kleine eenheden die onafhankelijk van
L
elkaar kunnen werken want hebben een aparte
luchtweg toevoer, lymfedrainage en bloedtoevoer
→ belang bij chirurgie
Waarom zoveel verschillende longsegmenten?
. Gelokaliseerde Ventilatie en Gasuitwisseling:
1
Elk longsegment is een aparte, zelfstandige eenheid met zijneigen bronchiën, bloedtoevoer en
lymfedrainage. Dit stelt de segmenten in staat omtot op zekere hoogte onafhankelijk te
functioneren. De segmenten maken efficiënte gasuitwisseling in elk deel van de long mogelijk.
. Onafhankelijke Perfusie:
2
De longsegmenten worden van bloed voorzien via huneigen segmentale slagaders, die
aftakken van de hoofdlongslagader. Dit maakt een onafhankelijke regulering van de
bloedstroom naar elk segment mogelijk, wat bijdraagt aan efficiënte gasuitwisseling door bloed
te richten naar goed geventileerde gebieden en weg van slecht geventileerde gebieden.
. Isolatie van Ziekten:
3
Omdat elk segment zijn eigen luchtwegen en bloedtoevoer heeft, kunnenlokale ziekten
(bijvoorbeeld infectie, infarct of tumoren)beperktblijven tot een enkel segment of enkele
segmenten. Deze segmentatie is belangrijk bij chirurgische beslissingen, zoals bij longresecties,
waarbij slechts een deel van de long verwijderd hoeft te worden.
. Efficiënte Longfunctie:
4
De structuur van elk segment maakt eenmaximale oppervlaktemogelijk voor gasuitwisseling
met minimale overlap. Deze compartimentalisatie draagt bij aan de efficiëntie van de longen bij
het zuurstofrijk maken van het bloed en het verwijderen van koolstofdioxide.
10
,Inhoudstafel
Inhoudstafel.................................................................................................................................2
Structuurenfunctie(1)...............................................................................................................9
1.Algemeneanatomievandelong.........................................................................................9
Rolvandepleura...............................................................................................................9
Longfissuren....................................................................................................................10
Longkwabben...................................................................................................................10
Trachea............................................................................................................................11
2.Bloedvoorziening...............................................................................................................11
3.Lymfevaten.........................................................................................................................11
4.Luchtvoorziening................................................................................................................12
Samenstellingvandeluchtweg.......................................................................................13
Weerstand........................................................................................................................13
Foetaleontwikkeling........................................................................................................13
VerdereOntwikkeling.......................................................................................................14
5.Gasuitwisseling..................................................................................................................14
O₂enCO₂bewegenviadiffusie.......................................................................................15
6.Hoedeanatomievandelongverandertbijziekte.............................................................16
COPD...............................................................................................................................16
Longtransplantatie...........................................................................................................16
Luchtwegbomen...............................................................................................................17
Mechanismeobstructievelongfysiologie.........................................................................17
Mechanismerestrictievelongfysiologie...........................................................................17
Mechanismeharfalen.......................................................................................................18
Doelstellingen........................................................................................................................18
Beeldvormingvandethorax(2)...............................................................................................19
1.Modaliteiten.......................................................................................................................19
CRvsCT.........................................................................................................................20
A.CR...............................................................................................................................20
B.CT................................................................................................................................21
2.Anatomischestructuren.....................................................................................................23
3.Afwegingenvoorinterpretatievaneenradiologieafname.................................................23
MoeilijkhedenmethetinterpreterenvanCRbeelden......................................................23
4.Systematischebeoordelingvaneenradiologischonderzoek............................................24
5.Besprekingvanpulmonaireabnormaliteiten......................................................................25
A.Mediastinum................................................................................................................25
B.Hilum...........................................................................................................................29
C.Bronchialeboom.........................................................................................................29
D.Longparenchym...........................................................................................................29
2
, .Pleura..........................................................................................................................35
E
F.Bottenenwekedelen..................................................................................................36
Modulethoraxpracticum(3).....................................................................................................36
Pathologievandelong(4)........................................................................................................37
Watispathologie?.................................................................................................................37
Basismechanismenvanziekte:weefselreactiepatronen..............................................37
Pathologievandelongziekten:classificatie....................................................................37
Non-neoplastischelongziekten........................................................................................38
Pathologievandelong:non-neoplastisch.............................................................................38
1.Introductie:normalehistologievandelong.................................................................39
2.Patronenvaninflammatie............................................................................................42
3.Respiratoireinfecties...................................................................................................44
4.Obstructieveluchtwegziekten......................................................................................46
5.Interstitiëlelongziekten................................................................................................49
6.Vasculaireziektenvandelongen................................................................................49
7.Ziektesvandepleura...................................................................................................50
8.Neoplasie.....................................................................................................................51
Ventilatie(5)...............................................................................................................................52
1.Watisventilatie?................................................................................................................52
Ademhalingsproces.........................................................................................................52
Ademhalingssysteem.......................................................................................................53
Normale(ideale)long.......................................................................................................54
Metingvanlongvolumeveranderingenonderverdelinglongvolumes.............................55
Elastischeeigenschappenvanlongenborstkas.............................................................56
Statischelongvolumes.....................................................................................................57
Metinglongvolumes:heliumdilutie...................................................................................58
ATP-BTPScondities......................................................................................................59
Metinglongvolumes:Bodyplethysmografie.....................................................................59
2.Ademhalingsspieren..........................................................................................................61
Bewegingvandethoraxtijdensdeademhaling..............................................................61
3.Alveolaireventilatie............................................................................................................62
Verschiltotaleenalveolaireventilatie..............................................................................62
Metingalveolaireventilatie...............................................................................................62
Metinganatomischdoderuimte.......................................................................................63
Fysiologischdoderuimte.................................................................................................64
Regionaleverschilleninventilatie....................................................................................64
Diffusie(6)..................................................................................................................................65
Longblaasjes....................................................................................................................65
Diffusiewetten.................................................................................................................65
Normale(ideale)long.......................................................................................................66
Diffusieenperfusielimitatie.............................................................................................66
3
, Invloedvandiffusie-eigenschappenophetzuurstoftransport..........................................67
Metingvandiffusiecapaciteit..................................................................................................68
Spirometrie(7)...........................................................................................................................72
Longfunctietesten..................................................................................................................72
Spirometrie............................................................................................................................72
Interpretatiespirometrie.........................................................................................................76
Interpretatiekerngetallen:referentiewaarden..................................................................76
ReferentiewaardenspirometrieinBelgië.........................................................................77
VerschilastmaenCOPD.................................................................................................78
Longcirculatie(8).......................................................................................................................80
Degroteenkleinebloedsomloop(circulatie).........................................................................80
Bloedstroomindelong..........................................................................................................80
Anatomievandebronchiaalarteriën................................................................................80
Drukverdelingindegroteenkleinebloedsomloop..........................................................81
Degrotebloedsomloop=systemischecirculatie.............................................................81
Dekleinebloedsomloop=pulmonalecirculatie...............................................................81
Verdelingvandebloedstroomoverdelong....................................................................82
Pulmonalehypertensie(PHT)................................................................................................83
Hypoxischevasoconstrictie...................................................................................................84
EffectvanacidoseopdePVR.........................................................................................84
Effectvanhypoxieopdedoorbloeding............................................................................84
Regulatievandevochtbalansindelong...............................................................................84
Bijkomendefunctiesvandelongcirculatie.............................................................................85
Ventilatie-Perfusieverhouding(9)...........................................................................................86
Gasuitwisseling......................................................................................................................86
HypoxieenHypoxemie..........................................................................................................86
Oorzakenhypoxemie!!!!!!!kennen!!................................................................................86
Hypoventilatie..................................................................................................................87
Diffusiestoornis................................................................................................................88
(Re-Li)shunt....................................................................................................................89
Anatomischeshunt..........................................................................................................89
V/QratiobepaaltPO2indelongeenheid.............................................................................90
OnregelmatigeV’/Q’verhouding:meestvoorkomendeoorzaakhypoxemie...................91
Oorzaakventilatie-perfusiemismatch..............................................................................91
Ventilatie/perfusieverdelingingezonderechtopstaandelong.........................................92
V’/Q’mismatch.................................................................................................................93
V’/Q’ongelijkmatigheid....................................................................................................93
Hypoxemie.............................................................................................................................93
Alveolairegasvergelijking......................................................................................................93
Oorzakenhypoxemie:AaDO2enresponsePaO2op100%O2toediening...................94
V’/Q’mismatch.................................................................................................................94
4
, ’/Q’verhoudingenvaneengezondpersoon..................................................................94
V
V’/Q’verhoudingenvaneenCOPDpatiënt.....................................................................94
Gastransport:transportvanO2enCO2(10)..........................................................................95
GastransportvanO2enCO2................................................................................................97
O2transportdoor/inbloed.....................................................................................................98
O2concentratie................................................................................................................99
O2concentratieenhemoglobine.....................................................................................99
CO2uitwisselingnaarbloed................................................................................................100
CO2transportinhumaanbloed.....................................................................................100
CO2concentratie...........................................................................................................100
AfwijkingeningastransportPO2enPCO2..........................................................................100
Hypoxemieenhypoxie...................................................................................................101
Oorzakenhypoxemie.....................................................................................................102
Oorzakenhypoxemie:rechts-linksshunt.......................................................................103
Oorzakenentherapiehypoxemie:PO2ePCO2...........................................................103
Klinischeverschijnselen:hypoxemie.............................................................................104
Hypoxemie:ziektebeelden.............................................................................................104
Oorzakenhypercapnie:PCO2<35mmHg...................................................................104
Respiratoireinsufficiëntie.....................................................................................................106
Leerdoelen...........................................................................................................................106
Bloedgas,zuur-baseevenwichtenrespiratoireinsufficiëntie(11).....................................107
Indicatiesvoorbloedgasanalyse....................................................................................107
Techniekenvoorhetbepalenvanbloedgaswaarden.....................................................107
Interpretatievanbloedgaswaarden...............................................................................107
Watwordtergemeten?..................................................................................................108
Zuurtegraad:pH(=-log[H+].........................................................................................108
Zuur-baseevenwicht......................................................................................................108
Zuur-basestoornissen.........................................................................................................108
Enkelebegrippen...........................................................................................................108
Stoornissenencompensatiemechanismen...................................................................109
1.Respiratoireacidose..................................................................................................110
2.Respiratoirealkalose..................................................................................................110
3.Metabolealkalose......................................................................................................111
4.Metaboleacidose.......................................................................................................111
Aniongap..............................................................................................................................111
Oorzakenmetaboleacidose..........................................................................................112
Compensatiemechanismen............................................................................................112
Gemengdezuur-basestoornissen.......................................................................................113
Oorzakengemengdezuur-basestoornissen.................................................................113
Casussen.............................................................................................................................113
Ademhalingsfysiologie(12)....................................................................................................114
5
,Ademmechanica(13)...............................................................................................................115
Ademhalingsproces........................................................................................................115
Spontaneademhaling....................................................................................................115
Inspiratieenexpiratie...........................................................................................................115
Inspiratie:diafragmabelangrijkstespier.........................................................................115
Inspiratie:ademhalingsspieren......................................................................................115
Expiratie:passief............................................................................................................116
Ademmechanica............................................................................................................116
Elastischeeigenschappenvandelongenthoraxwand.......................................................116
Transpulmonaledruk......................................................................................................117
Rekbaarheid=compliantie............................................................................................117
P-Vcurvebijpathologie.................................................................................................117
Compliantievandelongbijpathologie..........................................................................117
Oppervlaktespanning.....................................................................................................117
Druk-volumecurve:vullinglongmetzoutoplossingvslucht..........................................118
Elastischeeigenschappenvandethoraxwand..............................................................119
Weerstand...........................................................................................................................120
Patronenvanluchtstroomineenbuis...........................................................................120
Luchtwegweerstand(Raw)............................................................................................121
Drukontwikkelingtijdensademhaling.............................................................................121
Rawafhankelijkvanlongvolume(VL)............................................................................122
Contractiegladdespierenluchtwegen...........................................................................122
Dynamischecompressievanluchtwegen............................................................................123
Inspanningsonafhankelijkeflowlimitatietijdensexpiratie..............................................123
IsovolumetrischeP-Vcurves.........................................................................................123
Compressievanluchtwegentijdensgeforceerdeexpiratie...........................................123
Elasticiteitvandelong:FRC:relaxatievolumevsdynamischehyperinflatie.................124
Ademarbeid(workofbreathing=WOB)........................................................................125
Inspanningsonderzoek(14)+casussen................................................................................126
Hoeenwaarominspanningsonderzoek?............................................................................126
Indicatiesvooreeninspanningsonderzoek....................................................................126
Plaatsvanhetinspanningsonderzoekbijdyspnoe........................................................127
Deverschillendetypesinspanningstesten.....................................................................127
Contra-indicatiesvoorinspanningsonderzoek...............................................................128
Keuzevanhetinspanningsprotocol...............................................................................129
Piekwaardenbijinspanning...........................................................................................129
Cardialeproblemenbijinspanning......................................................................................129
Evolutievandehartfrequentie(HR)bijinspanning.......................................................129
Evolutievandezuurstofpols(V’O2/HR)bijinspanning.................................................129
Ventilatieproblemenbijinspanning......................................................................................130
Derespiratoryexchangerate(RER)..............................................................................130
6
, enormaleventilatie.....................................................................................................130
D
Bepalenvandeanaerobedrempel................................................................................130
Hetnormaleteugvolume&bijinspanning.....................................................................130
Dezuurstofopname(V’O2)bijinspanning.....................................................................131
DeCO2-afgifte(VC’O2)bijinspanning..........................................................................131
Flow-volumecurve:normaalvspathologisch................................................................131
Expiratoireflowlimitatie+dynamischehyperinflatie......................................................132
VentilatoirresponsbijCOPD(EXAMEN!!).....................................................................132
Gaswisselingsproblemenbijinspanning..............................................................................133
Medischeaspectenvanextremeomstandigheden:diepteenhoogtefysiologie(15)......134
Drukvandeomgeving.........................................................................................................134
Inhoud..................................................................................................................................134
1.Hoogtefysiologie.............................................................................................................135
WatbepaaltdeO2toevoervandeweefsels?...............................................................135
Hoogte fysiologie: daling van de ambient pressure is de primaire driver van hypoxemie:
Hypobarehypoxie..........................................................................................................136
Hoereageerthetlichaam?............................................................................................136
Hyperventilatiealsprimairantwoordophyperbarehypoxie..........................................137
Lichamelijkeproblemenentoepassingen......................................................................138
2.Dieptefysiologie..............................................................................................................140
Effectenvanonderdompeling........................................................................................140
Maxvrijeapneetijd(duiktijd).........................................................................................140
Maxvrijeduikdiepte(intheorie).....................................................................................141
Shallowwaterblackoutfysiologie..................................................................................141
SCUBA:gaswordtinhetlichaamgeperst.....................................................................141
Tweebelangrijkseduikgerelateerdeissues.........................................................................143
1.Barotraumabijduikers...............................................................................................144
2.DecompressieaandoeningenbijSCUBA..................................................................144
Besluitenophoogte.............................................................................................................146
Besluitenopdiepte..............................................................................................................146
Toepassenvandelongfunctie(16)........................................................................................147
Pathofysiologievanastma...................................................................................................147
Luchtweginflammatieinastma.......................................................................................147
Spirometrie:(reversibele)luchtwegobstructie................................................................148
FeNOtest.......................................................................................................................150
VormingNOdoorepitheelcellenindeluchtwegen........................................................150
Normalelongfunctie:geenastma?......................................................................................151
DirectevsindirecteProvocatietesten..................................................................................152
Metacholineprovocatietest............................................................................................152
Eucapnischehyperventilatieprovocatietest...................................................................154
Mannitolprovocatietest..................................................................................................155
7
, US...............................................................................................................................155
D
Casus1................................................................................................................................155
Casus2................................................................................................................................156
Casus3................................................................................................................................157
Casus4................................................................................................................................158
Druk-volumecurve...............................................................................................................159
Overzichtlongcapaciteiten(normaal&afwijkend)...............................................................159
Rookverslaving(17)................................................................................................................160
1.Inleiding...........................................................................................................................160
2.RokeninBelgiëenEuropa..............................................................................................160
Epidemiologie................................................................................................................160
Rookstopbeleid..............................................................................................................161
Enwatmetvapen?........................................................................................................161
3.Verslaving........................................................................................................................161
Hoeafhankelijkheidmeten?..........................................................................................162
Verslavingscirkelenontwenningssymptomen...............................................................162
4.Achterliggendemechanismen.........................................................................................163
Dopaminergecircuits(pathways):..................................................................................164
Effectvandrugsopdopaminerelease..........................................................................164
5.Gevolgenopfysiologischvlak.........................................................................................165
6.Hoestoppen?..................................................................................................................166
Klinischevoorbeeldenobstructiefenrestrictieflonglijden(18).........................................167
Obstructievelongziekten.....................................................................................................167
Mechanismenvanluchtwegobstructie...........................................................................167
Casus1..........................................................................................................................167
Casus2..........................................................................................................................169
Casus3..........................................................................................................................171
Restrictievelongziekten.......................................................................................................172
Casus4..........................................................................................................................172
Casus5..........................................................................................................................174
Casus6..........................................................................................................................175
Casus7..........................................................................................................................175
Samenvatting.......................................................................................................................176
8
,Structuur en functie (1)
.
1 lgemene anatomie van de long
A
2. Bloedcirculatie
3. Lymfevaten systeem
4. Luchtvoorziening
5. Gasuitwisseling
6. Hoe de anatomie van de long verandert bij ziekte
1. Algemene anatomie van de long
Long is verdeeld in de R en L long met verschillende luchtwegen
● wordt omgeven door eenpleura: 2 aaneengeplakte
vliesjes met een minimale hoeveelheid vocht tussen
1. Pariëtale pleura: plakt tegen de ribben
2. Viscerale pleura: hangt aan de longen zelf
● Kan ook pathologie induceren: pneumothorax
○ Lucht tussen vliesjes krijgen → long krimpen
→ platvallen → niet meer functioneel
○ Makkelijk op te lossen
Rol van de pleura
. Smering (‘glijmiddel’) en Vermindering van Wrijving:
1
Depleuravloeistofin de pleuraholte werkt als eensmeermiddel, waardoor de twee pleurabladen
soepel over elkaar kunnen glijden terwijl de longen uitzetten en samentrekken tijdens het
ademen. Zonder deze smering zou de beweging van de longen veel pijnlijker zijn.
→ bv bij pneumothorax: niet goed kunnen ademen/pijn doen
. Vergemakkelijken van Longuitzetting en -samentrekking:
2
De pleura helpt de juiste druk in de pleuraholte te behouden, dielicht negatiefis in vergelijking
met de atmosferische druk. Deze negatieve druk helpt de longenuitgezet te houdentegen de
borstwand envoorkomt dat ze inklappen.
. Bescherming:
3
De pleura beschermen de longen door eenbarrière tevormen
tussen de longen en de borstwand, waardoor de longen
worden afgeschermd tegen infecties, ontstekingen en letsel.
. Behouden van de drukbalans:
4
De pleuraholte bevat een kleine hoeveelheid pleuravloeistof,
die een oppervlaktespanning creëert waardoor de longen tegen
de borstwand worden gehouden en opgeblazen blijven tijdens
het ademen.
9
, Longfissuren
Verschillende fissuren in de long:
● Rechter long: 3 longkwabben
○ Horizontale fissuur
○ Oblique fissuur
● Linker long: 2 longkwabben
○ Oblique fissuur
Longkwabben
Per long gaat het nog verder in verschillende segmenten van de long
● Rechter long: 10 segmenten
● Linker long: 8-9 segmenten
=> gelijkaardig: apicaal, basaal, lateraal, mediaal, …
ongdeeltjes= kleine eenheden die onafhankelijk van
L
elkaar kunnen werken want hebben een aparte
luchtweg toevoer, lymfedrainage en bloedtoevoer
→ belang bij chirurgie
Waarom zoveel verschillende longsegmenten?
. Gelokaliseerde Ventilatie en Gasuitwisseling:
1
Elk longsegment is een aparte, zelfstandige eenheid met zijneigen bronchiën, bloedtoevoer en
lymfedrainage. Dit stelt de segmenten in staat omtot op zekere hoogte onafhankelijk te
functioneren. De segmenten maken efficiënte gasuitwisseling in elk deel van de long mogelijk.
. Onafhankelijke Perfusie:
2
De longsegmenten worden van bloed voorzien via huneigen segmentale slagaders, die
aftakken van de hoofdlongslagader. Dit maakt een onafhankelijke regulering van de
bloedstroom naar elk segment mogelijk, wat bijdraagt aan efficiënte gasuitwisseling door bloed
te richten naar goed geventileerde gebieden en weg van slecht geventileerde gebieden.
. Isolatie van Ziekten:
3
Omdat elk segment zijn eigen luchtwegen en bloedtoevoer heeft, kunnenlokale ziekten
(bijvoorbeeld infectie, infarct of tumoren)beperktblijven tot een enkel segment of enkele
segmenten. Deze segmentatie is belangrijk bij chirurgische beslissingen, zoals bij longresecties,
waarbij slechts een deel van de long verwijderd hoeft te worden.
. Efficiënte Longfunctie:
4
De structuur van elk segment maakt eenmaximale oppervlaktemogelijk voor gasuitwisseling
met minimale overlap. Deze compartimentalisatie draagt bij aan de efficiëntie van de longen bij
het zuurstofrijk maken van het bloed en het verwijderen van koolstofdioxide.
10
