Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Algemene arbeidsrechtelijke beschouwingen ........................................................... 4
A. Historiek ............................................................................................................................... 4
B. Toepassingsgebied ................................................................................................................ 7
Ratione personae .......................................................................................................................... 7
Ratione materia ............................................................................................................................. 8
Ratione loci ................................................................................................................................... 8
C. Rechtsbronnen .....................................................................................................................10
Algemene hiërarchie der normen ................................................................................................. 10
Internationale rechtbronnen ........................................................................................................ 11
Nationale rechtsbronnen ............................................................................................................. 11
Arbeidsrechtelijke bronnen: speciefieke hiërarchie ....................................................................... 13
Toelichting bij specifieke ‘arbeidsrechtelijke hiërarchie ................................................................. 13
D. Sociaal handhavingsvest .......................................................................................................14
Rechtscolleges ........................................................................................................................... 14
Inspectiediensten........................................................................................................................ 15
Sociaal recht ............................................................................................................................... 16
Hoofdstuk 2: Arbeidsrecht ........................................................................................................... 17
A. Organisatie van de arbeidsmarkt ...........................................................................................17
Algemeen.................................................................................................................................... 17
Beperking van de toegang tot de arbeidsmarkt .............................................................................. 17
B. Arbeidsbemiddeling ..............................................................................................................19
Arbeidsbemiddeling, arbeidsvoorziening en plaatsing ................................................................... 19
De organisatie van de arbeidsbemiddeling.................................................................................... 19
C. Recht i.v.m. werkgelegenheid ................................................................................................19
Algemene werkgelegenheidsbevorderende maatregelen ............................................................... 19
Specifieke werkgelegenheidsberovende maatregelen ................................................................... 21
Hoofdstuk 3: Individueel arbeidsrecht .......................................................................................... 22
A. Arbeidsovereenkomst: begripsomschrijving ...........................................................................22
Essentiële bestanddelen ............................................................................................................. 22
Onderscheid met andere arbeidsrelaties ...................................................................................... 22
Band van ondergeschiktheid ........................................................................................................ 23
B. Aanwerven ...........................................................................................................................28
Algemeen.................................................................................................................................... 28
Selectiecriteria ............................................................................................................................ 34
Verplichtingen van de werkgever .................................................................................................. 35
Aanwervingsonderzoek ................................................................................................................ 36
Aanwervingsmelding ................................................................................................................... 36
C. Sluiten van een overeenkomst ...............................................................................................36
1
, Algemene beginselen contractenrecht ......................................................................................... 36
Geldigheidsvereisten ................................................................................................................... 37
Vormvereisten ............................................................................................................................. 40
Arbeidsovereenkomst: bewijs ...................................................................................................... 40
D. Soorten arbeidsovereenkomsten en bijzondere types .............................................................41
Duur ........................................................................................................................................... 41
Te verrichten werk ....................................................................................................................... 42
Hoedanigheid werknemer ............................................................................................................ 42
Vervangingsovereenkomst ........................................................................................................... 44
Deeltijdse arbeid ......................................................................................................................... 45
Flexijob ....................................................................................................................................... 46
Studenten ................................................................................................................................... 47
Handelsvertegenwoordigers ........................................................................................................ 47
Telewerkers ................................................................................................................................ 48
Uitzendkracht ............................................................................................................................. 48
E. Specifieke bedingen..............................................................................................................50
F. Rechten en plichten van partijen............................................................................................54
Plichten werkgever ...................................................................................................................... 54
Plichten werknemer..................................................................................................................... 58
G. Aansprakelijkheid .................................................................................................................59
Algemeen.................................................................................................................................... 59
Aansprakelijkheisbeperking mechanisme..................................................................................... 59
Overzicht .................................................................................................................................... 60
H. Schorsing van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst .......................................................61
Begrip ......................................................................................................................................... 61
Overmacht (Art. 26 AOW, Art. 5.226 BW)....................................................................................... 62
Vertraging en afwezigheid ............................................................................................................ 62
Jaarlijkse vakantie ....................................................................................................................... 63
Klein verlet .................................................................................................................................. 66
Feestdagen ................................................................................................................................. 67
Ziekte en ongeval......................................................................................................................... 67
Zwangerschap............................................................................................................................. 71
Opleidingsverlof en recht op opleiding .......................................................................................... 73
Tijdskrediet ................................................................................................................................. 74
Thematisch verlof ........................................................................................................................ 75
Verlof om dwingende redenen ...................................................................................................... 75
Slecht weer ................................................................................................................................. 76
Technische storing ...................................................................................................................... 76
Economische redenen ................................................................................................................. 76
I. Beëindiging van de arbeidsovereenkomst en bijzondere ontslagbescherming .............................77
Begrippenkader ........................................................................................................................... 77
Civielrechtelijke beëindiging ........................................................................................................ 78
Arbeidsrechtelijke beëindigingswijzen .......................................................................................... 79
Aandachtspunten ........................................................................................................................ 90
J. Herstructurering van ondernemingen ........................................................................................92
2
,Introductie .................................................................................................................................. 92
Collectief ontslag ........................................................................................................................ 92
Sluiting van onderneming............................................................................................................. 95
Overdracht van onderneming ....................................................................................................... 97
Overname van activa na faillissement .......................................................................................... 98
Overdracht van onderneming onder gerechtelijk gezag .................................................................. 99
3
, INDIVIDUEEL ARBEIDSRECHT
Hoofdstuk 1: Algemene arbeidsrechtelijke beschouwingen
Arbeidsrecht = Geheel van regels m.b.t. de contractuele arbeid verricht onder gezag van een WG.
- WN’s zijn subjecten die geregeld worden in het arbeidsrecht
- Ambtenaren worden grotendeels geregeld in het ambtenarenrecht (onderdeel bestuursrecht)
- Maar ook soms door arbeidsrecht omdat er een verruimd toepassingsgebied is
- maakt niet uit of het profit of non-profit is - Bv: loonbeschermingswet ook v.t.o. ambtenaren
A. Historiek
à Arbeidsverhoudingen en interventie overheid: Algemene tendensen binnen het arbeidsrecht en in welke
tijdsgeest dit tot stand is gekomen.
Arbeid is altijd een vorm van maatschappelijke en menselijke activiteit geweest die altijd geregeld werd
door het recht of het nu slavenarbeid was bij de Grieken en de Romeinen dan wel de lijfeigenschap in de
feodaliteit in de middeleeuwen dan wel toestanden die daarmee verband hielden of het nu ging over arbeid
in de gildes = alles werd juridisch geregeld
Niet elke arbeid valt onder de toepassing van arbeidsrecht.
- Vereiste: arbeid moet opgenomen zijn in het economische verkeer (je moet werken + een betaling
gebeuren)
- Bv.: vrijwilligers niet betaald maar wel recht op kostenvergoeding
19de eeuw:
- Laissez faire: arbeid biedt zich vrij aan op de markt onder verschillende vormen
o Contractuele arbeid: WN onder gezag van een WG-arbeid gaat verrichten (focus)
- Arbeidsverhoudingen hadden een repressief karakter:
o Er is een algemeen samenspanningsverbod waardoor het heel moeilijk is voor WN en WG
om zich te verzamelen om een actie te voeren. à Dit maakte elke collectieve actie
onmogelijk
o Werkmansboekje: moeilijk om van de ene patroon WG naar een andere te gaan. Dat
boekje is nodig en vaak heeft de WG dat achter de hand. à Bood de mogelijkheid om
lastige WN’s te broodroven
o Werkrechtersraden zorgden ervoor dat WG’s strafrechtelijk konden optreden tegen WN’s
die de fabriekstucht overtraden
= onmenselijke omstandigheden voor mensen die in landbouw en industrie werkten
Dat beleid of het ontbreken van dat beleid zorgt ervoor dat er veel wanpraktijken bestaan tot er grote
opstanden uitbreken (1888). Einde 19e eeuw waren er schrijnende ondenkbare toestanden. Er waren zeer
lage vergoedingen en verregaande economische exploitatie, er was geen vakbond. Het
samenspanningsverbod maakte elke collectieve actie onmogelijk. Werkgever en werknemer waren volledig
vrij om de arbeidsverhoudingen te regelen. Dit had tot gevolg dat er in onmenselijke omstandigheden
gewerkt moest worden.
4
Hoofdstuk 1: Algemene arbeidsrechtelijke beschouwingen ........................................................... 4
A. Historiek ............................................................................................................................... 4
B. Toepassingsgebied ................................................................................................................ 7
Ratione personae .......................................................................................................................... 7
Ratione materia ............................................................................................................................. 8
Ratione loci ................................................................................................................................... 8
C. Rechtsbronnen .....................................................................................................................10
Algemene hiërarchie der normen ................................................................................................. 10
Internationale rechtbronnen ........................................................................................................ 11
Nationale rechtsbronnen ............................................................................................................. 11
Arbeidsrechtelijke bronnen: speciefieke hiërarchie ....................................................................... 13
Toelichting bij specifieke ‘arbeidsrechtelijke hiërarchie ................................................................. 13
D. Sociaal handhavingsvest .......................................................................................................14
Rechtscolleges ........................................................................................................................... 14
Inspectiediensten........................................................................................................................ 15
Sociaal recht ............................................................................................................................... 16
Hoofdstuk 2: Arbeidsrecht ........................................................................................................... 17
A. Organisatie van de arbeidsmarkt ...........................................................................................17
Algemeen.................................................................................................................................... 17
Beperking van de toegang tot de arbeidsmarkt .............................................................................. 17
B. Arbeidsbemiddeling ..............................................................................................................19
Arbeidsbemiddeling, arbeidsvoorziening en plaatsing ................................................................... 19
De organisatie van de arbeidsbemiddeling.................................................................................... 19
C. Recht i.v.m. werkgelegenheid ................................................................................................19
Algemene werkgelegenheidsbevorderende maatregelen ............................................................... 19
Specifieke werkgelegenheidsberovende maatregelen ................................................................... 21
Hoofdstuk 3: Individueel arbeidsrecht .......................................................................................... 22
A. Arbeidsovereenkomst: begripsomschrijving ...........................................................................22
Essentiële bestanddelen ............................................................................................................. 22
Onderscheid met andere arbeidsrelaties ...................................................................................... 22
Band van ondergeschiktheid ........................................................................................................ 23
B. Aanwerven ...........................................................................................................................28
Algemeen.................................................................................................................................... 28
Selectiecriteria ............................................................................................................................ 34
Verplichtingen van de werkgever .................................................................................................. 35
Aanwervingsonderzoek ................................................................................................................ 36
Aanwervingsmelding ................................................................................................................... 36
C. Sluiten van een overeenkomst ...............................................................................................36
1
, Algemene beginselen contractenrecht ......................................................................................... 36
Geldigheidsvereisten ................................................................................................................... 37
Vormvereisten ............................................................................................................................. 40
Arbeidsovereenkomst: bewijs ...................................................................................................... 40
D. Soorten arbeidsovereenkomsten en bijzondere types .............................................................41
Duur ........................................................................................................................................... 41
Te verrichten werk ....................................................................................................................... 42
Hoedanigheid werknemer ............................................................................................................ 42
Vervangingsovereenkomst ........................................................................................................... 44
Deeltijdse arbeid ......................................................................................................................... 45
Flexijob ....................................................................................................................................... 46
Studenten ................................................................................................................................... 47
Handelsvertegenwoordigers ........................................................................................................ 47
Telewerkers ................................................................................................................................ 48
Uitzendkracht ............................................................................................................................. 48
E. Specifieke bedingen..............................................................................................................50
F. Rechten en plichten van partijen............................................................................................54
Plichten werkgever ...................................................................................................................... 54
Plichten werknemer..................................................................................................................... 58
G. Aansprakelijkheid .................................................................................................................59
Algemeen.................................................................................................................................... 59
Aansprakelijkheisbeperking mechanisme..................................................................................... 59
Overzicht .................................................................................................................................... 60
H. Schorsing van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst .......................................................61
Begrip ......................................................................................................................................... 61
Overmacht (Art. 26 AOW, Art. 5.226 BW)....................................................................................... 62
Vertraging en afwezigheid ............................................................................................................ 62
Jaarlijkse vakantie ....................................................................................................................... 63
Klein verlet .................................................................................................................................. 66
Feestdagen ................................................................................................................................. 67
Ziekte en ongeval......................................................................................................................... 67
Zwangerschap............................................................................................................................. 71
Opleidingsverlof en recht op opleiding .......................................................................................... 73
Tijdskrediet ................................................................................................................................. 74
Thematisch verlof ........................................................................................................................ 75
Verlof om dwingende redenen ...................................................................................................... 75
Slecht weer ................................................................................................................................. 76
Technische storing ...................................................................................................................... 76
Economische redenen ................................................................................................................. 76
I. Beëindiging van de arbeidsovereenkomst en bijzondere ontslagbescherming .............................77
Begrippenkader ........................................................................................................................... 77
Civielrechtelijke beëindiging ........................................................................................................ 78
Arbeidsrechtelijke beëindigingswijzen .......................................................................................... 79
Aandachtspunten ........................................................................................................................ 90
J. Herstructurering van ondernemingen ........................................................................................92
2
,Introductie .................................................................................................................................. 92
Collectief ontslag ........................................................................................................................ 92
Sluiting van onderneming............................................................................................................. 95
Overdracht van onderneming ....................................................................................................... 97
Overname van activa na faillissement .......................................................................................... 98
Overdracht van onderneming onder gerechtelijk gezag .................................................................. 99
3
, INDIVIDUEEL ARBEIDSRECHT
Hoofdstuk 1: Algemene arbeidsrechtelijke beschouwingen
Arbeidsrecht = Geheel van regels m.b.t. de contractuele arbeid verricht onder gezag van een WG.
- WN’s zijn subjecten die geregeld worden in het arbeidsrecht
- Ambtenaren worden grotendeels geregeld in het ambtenarenrecht (onderdeel bestuursrecht)
- Maar ook soms door arbeidsrecht omdat er een verruimd toepassingsgebied is
- maakt niet uit of het profit of non-profit is - Bv: loonbeschermingswet ook v.t.o. ambtenaren
A. Historiek
à Arbeidsverhoudingen en interventie overheid: Algemene tendensen binnen het arbeidsrecht en in welke
tijdsgeest dit tot stand is gekomen.
Arbeid is altijd een vorm van maatschappelijke en menselijke activiteit geweest die altijd geregeld werd
door het recht of het nu slavenarbeid was bij de Grieken en de Romeinen dan wel de lijfeigenschap in de
feodaliteit in de middeleeuwen dan wel toestanden die daarmee verband hielden of het nu ging over arbeid
in de gildes = alles werd juridisch geregeld
Niet elke arbeid valt onder de toepassing van arbeidsrecht.
- Vereiste: arbeid moet opgenomen zijn in het economische verkeer (je moet werken + een betaling
gebeuren)
- Bv.: vrijwilligers niet betaald maar wel recht op kostenvergoeding
19de eeuw:
- Laissez faire: arbeid biedt zich vrij aan op de markt onder verschillende vormen
o Contractuele arbeid: WN onder gezag van een WG-arbeid gaat verrichten (focus)
- Arbeidsverhoudingen hadden een repressief karakter:
o Er is een algemeen samenspanningsverbod waardoor het heel moeilijk is voor WN en WG
om zich te verzamelen om een actie te voeren. à Dit maakte elke collectieve actie
onmogelijk
o Werkmansboekje: moeilijk om van de ene patroon WG naar een andere te gaan. Dat
boekje is nodig en vaak heeft de WG dat achter de hand. à Bood de mogelijkheid om
lastige WN’s te broodroven
o Werkrechtersraden zorgden ervoor dat WG’s strafrechtelijk konden optreden tegen WN’s
die de fabriekstucht overtraden
= onmenselijke omstandigheden voor mensen die in landbouw en industrie werkten
Dat beleid of het ontbreken van dat beleid zorgt ervoor dat er veel wanpraktijken bestaan tot er grote
opstanden uitbreken (1888). Einde 19e eeuw waren er schrijnende ondenkbare toestanden. Er waren zeer
lage vergoedingen en verregaande economische exploitatie, er was geen vakbond. Het
samenspanningsverbod maakte elke collectieve actie onmogelijk. Werkgever en werknemer waren volledig
vrij om de arbeidsverhoudingen te regelen. Dit had tot gevolg dat er in onmenselijke omstandigheden
gewerkt moest worden.
4
