Inhoudstafel
Anamnese en klinisch onderzoek bij musculoskeletale aandoeningen...................................................6
Inleiding...................................................................................................................................................... 6
Schematisch onderzoek............................................................................................................................. 7
1. Anamnese........................................................................................................................................ 7
1. Inspectie........................................................................................................................................... 8
2. Bewegingsonderzoek (actief / passief / geleid)................................................................................ 8
3. Palpatie............................................................................................................................................ 9
4. Gewrichtstesten................................................................................................................................9
5. Spiertesten..................................................................................................................................... 11
6. Neurologische testen......................................................................................................................12
1.1. Anamnese en fysisch onderzoek........................................................................................................ 16
Inleiding.................................................................................................................................................... 16
Onderzoeksschema................................................................................................................................. 16
Reuma......................................................................................................................................................17
Anamnese................................................................................................................................................ 18
Klinische presentaties.............................................................................................................................. 19
1.2. Epidemiologie & genetica van reumatische aandoeningen..............................................................20
Epidemiologie...........................................................................................................................................20
Genetica................................................................................................................................................... 20
1.3. Fysiologie en pathologie van het musculoskeletaal systeem.......................................................... 21
Kraakbeen................................................................................................................................................ 21
Synovium..................................................................................................................................................23
Spier / pees.............................................................................................................................................. 24
1.4. Aanvullende onderzoeken....................................................................................................................25
Onderzoeksschema................................................................................................................................. 25
Laboratoriumonderzoek........................................................................................................................... 25
Hematologie....................................................................................................................................... 26
Biochemie - eiwitelektroforese........................................................................................................... 27
Immunologie - auto-antistoffen.......................................................................................................... 27
Gewrichtsvocht...................................................................................................................................29
Medicatie.......................................................................................................................................................30
Inleiding.................................................................................................................................................... 30
Analgetica.................................................................................................................................................30
Anti-inflammatoire therapie...................................................................................................................... 30
NSAIDs...............................................................................................................................................30
Corticosteroïden................................................................................................................................. 31
DMARDs.................................................................................................................................................. 32
Conventional synthetic DMARDs (csDMARD)................................................................................... 33
Biological DMARDs (bDARMD)......................................................................................................... 34
Targeted synthetic DMARDs (tsDARMD)...........................................................................................35
Preventie van nevenwerkingen................................................................................................................ 35
Klinische scenario's..................................................................................................................................35
Kristalartritis.................................................................................................................................................36
Kristalvorming...........................................................................................................................................36
Jicht.......................................................................................................................................................... 36
CPPD....................................................................................................................................................... 42
1
, HADD....................................................................................................................................................... 44
Overzicht.................................................................................................................................................. 44
Blessurepreventie........................................................................................................................................ 46
Inleiding.................................................................................................................................................... 46
Voordelen van beweging.......................................................................................................................... 46
Blessurepreventie - 10 boodschappen.....................................................................................................49
Infiltratietechnieken..................................................................................................................................... 52
Richtlijnen.................................................................................................................................................52
Producten................................................................................................................................................. 52
Lokale anesthetica............................................................................................................................. 52
Corticosteroïden................................................................................................................................. 52
Hyaluronzuur...................................................................................................................................... 53
Platelet-rich plasma (PRP)................................................................................................................. 53
Discussiepunten....................................................................................................................................... 53
Behandelmenu......................................................................................................................................... 54
Multidisciplinair team.................................................................................................................................. 56
Het team...................................................................................................................................................56
Standafwijkingen van de wervelzuil........................................................................................................... 58
Anatomie.................................................................................................................................................. 58
Scoliose....................................................................................................................................................59
Terminologie....................................................................................................................................... 60
Classificatie........................................................................................................................................ 60
Posturale scoliose........................................................................................................................ 61
Hysterical scoliose........................................................................................................................61
Neuromusculaire scoliose............................................................................................................ 61
Congenitale scoliose.................................................................................................................... 62
Idiopathische scoliose.................................................................................................................. 63
Infantiele scoliose......................................................................................................................... 64
Adulte scoliose............................................................................................................................. 64
Idiopathische scoliose........................................................................................................................ 65
Sagittale disbalance................................................................................................................................. 68
Hyperlordose...................................................................................................................................... 68
Hyperkyfose ( → wordt nooit op examen gevraagd !)........................................................................ 68
Congenitaal.................................................................................................................................. 68
Developmental: Scheuermann’s disease..................................................................................... 69
Inflammatoir..................................................................................................................................69
Leeftijd.......................................................................................................................................... 69
Osteoarthritis (OA) = artrose.......................................................................................................................70
Osteoarthritis = artrose.............................................................................................................................70
Pathofysiologie......................................................................................................................................... 72
Pathofysiologie................................................................................................................................... 73
Ligamentaire veranderingen...............................................................................................................74
Artrose & pijn......................................................................................................................................74
Overzicht............................................................................................................................................ 74
Klinische presentatie & symptomen......................................................................................................... 75
Diagnose.................................................................................................................................................. 75
Behandeling............................................................................................................................................. 78
Non-pharmacological......................................................................................................................... 79
Pharmacological.................................................................................................................................79
2
, NSAIDs.........................................................................................................................................79
Intra-articulaire therapie................................................................................................................79
Supplementen en alternatieve therapie........................................................................................80
Disease modification therapie...................................................................................................... 80
Symptomatic slow-acting drugs in osteoarthritis (SYSADOAs)....................................................80
Stamcel treatment.............................................................................................................................. 80
Chirurgie.............................................................................................................................................81
Reumatoïde artritis...................................................................................................................................... 82
Reumatoïde artritis................................................................................................................................... 82
Polymyalgia rheumatica........................................................................................................................... 87
Overzicht.................................................................................................................................................. 89
Klinische scenario's..................................................................................................................................89
2.1. Botmetabolisme.................................................................................................................................... 91
Anatomie.................................................................................................................................................. 91
Botvorming............................................................................................................................................... 92
Botfunctie................................................................................................................................................. 94
2.2. Osteoporose.......................................................................................................................................... 96
Definitie.................................................................................................................................................... 96
Pathogenese............................................................................................................................................ 97
Diagnose.................................................................................................................................................. 97
Risicofactoren en secundaire oorzaken................................................................................................. 100
Inschatten van fractuurrisico.................................................................................................................. 101
Behandeling........................................................................................................................................... 102
Niet-medicamenteuze behandeling..................................................................................................102
Medicamenteuze behandeling......................................................................................................... 102
Antiresorptieve therapie..............................................................................................................103
Anabole (botopbouwende) therapie........................................................................................... 104
2.3. Osteomalacie.......................................................................................................................................105
Beeldvorming............................................................................................................................................. 106
Beeldvormingskwaliteit...........................................................................................................................106
Beeldvormingsmodaliteiten.................................................................................................................... 108
Beoordeling van beeldvorming............................................................................................................... 111
Gewrichtsvernauwing....................................................................................................................... 112
Erosies / botdensiteit........................................................................................................................ 113
Standafwijkingen.............................................................................................................................. 113
Weke delen.......................................................................................................................................114
Beeldvorming van artropathieën.............................................................................................................114
Degeneratieve osteoartritis (artrose)................................................................................................ 114
Reumatoïde artritis (RA)................................................................................................................... 116
Sclerodermie.................................................................................................................................... 118
Juveniele idiopathische artritis (JIA)................................................................................................. 118
Crystal arthropathie.......................................................................................................................... 118
Septische artritis...............................................................................................................................120
3
,Anamnese en KO bij musculoskeletale aandoeningen
Inleiding
1. Aanmeldingsklacht
aanmeldingsklacht: steeds (een combinatie van) deze 3 factoren
● pijn
● functiestoornis (bv. beperkte bewegingsmogelijkheden, dropvoet)
● vormstoornis (bv. zwelling, huidletsels)
bv. factor 1 + 2 + 3 : pijn aan elleboog met zwelling waardoor je deze niet kan bewegen
bv. factor 1 + 2 + 3: zona geeft huidletsels thv been met zenuwschade waardoor klapvoet en pijn
2. Pijnbron bepalen
arthron = functionele unit van het musculoskeletaal systeem
● energie: vasculaire structuren
○ slagaders
○ aders
○ haarvaten
○ lymfevaten
● materie
○ anatomisch gewricht
■ 2 gewrichtsvlakken met synoviale laag
■ gewrichtskraakbeen
■ synoviaal vocht
■ gewrichtskapsel
■ meniscus / discus
○ ligamenten
■ pezen / spieren / fascia
■ peesscheden
■ slijmbeurzen = bursae = waterzakjes om bewegingen te vergemakkelijken
● sturing: neurale structuren
○ willekeurig zenuwstelsel: bewuste bewegingen
○ autonoom zenuwstelsel: OS & PS
○ centraal zenuwstelsel
bv. klinisch onderzoek bij klachten thv achillespees
● energie: pulsatie in a. dorsalis pedis nagaan
● materie: palpatie van achillespees
● sturing: achillespeesreflex (S1) nagaan
EXAMEN 1: Beschrijf wat een arthron is.
3. Voorkeursdiagnose
= meest waarschijnlijke diagnose obv de presentatie op dat moment
→ kan veranderen doorheen de tijd
4
,Schematisch onderzoek
1. anamnese en inspectie
2. bewegingsonderzoek (actief / passief / geleid)
3. palpatie
4. gewrichtstesten
5. spiertesten
6. neurologische testen
7. aanvullende onderzoeken
1. Anamnese
● huidige klachten
○ lokalisatie van de pijn of functiestoornis
○ tijd: wanneer treden de klachten op en sinds wanneer
○ karakter van de klacht
○ invloed: waardoor ontstaat de klacht (bv. door activiteit)
○ associatie: welke symptomen vergezellen de klacht
● ziektegeschiedenis
○ waarmee is de klacht tot hiertoe behandeld
○ waardoor worden de klachten verminderd of nemen ze toe
○ hoe zijn de levensfuncties (eten, drinken, stoelgang, wateren, slapen …)
○ wanneer heeft men gelijkaardige symptomen doorgemaakt
○ welke andere klachten heeft men nog
● sociale anamnese
○ beroep
○ sport en/of hobby
○ ongevallen
○ operatie
○ thuissituatie
● medische anamnese: ook andere oorzaken buiten musculoskeletaal stelsel uitschakelen
○ bekkenorganen: gynaecologisch, urologisch
○ buikorganen: darm, lever, maag
○ borstorganen: hart, longen
○ hoofd: ogen, oren, tanden
○ psyche
● familiale anamnese
○ leeftijd ouders
○ chronische ziektebeelden van ouders / familie / kinderen
○ erfelijke of familiale ziekten (bv. RH, suikerzieken …)
● wat is volgens de patiënt de oorzaak van het probleem
○ invloed van psyche: voelen, denken, doen !
○ positief vs. negatief beeld ten opzichte van herstel
EXAMEN 2: Wat is het belang van maatschappelijk participatievermogen in privé, sociaal en werk?
maatschappelijke participatie: alles wat de mens doet valt terug te brengen in één van volgende categorieën
● privé: jij met je geliefde
● werk: jij met je collega’s
● sociaal: jij met je vrienden
rust roest
● vroeger: rust werd beschouwd als de beste behandeling
● nu: revalidatie moet actiegericht zijn
5
, 3 hoofdvragen bij musculoskeletale problematiek
● nachtelijke pijn → inflammatoir / tumoraal proces?
○ bv. reumatische pijn neemt ‘s nachts toe
● pijntoename bij verhoogde intra-abdominale druk (hoesten, niezen, persen) → duraal?
○ bv. discushernia: verhoogde intra-abdominale druk → druk op uitpuilende discus →
pijntoename
○ indien afwezig: discushernia bijna volledig uitsluiten
○ indien discushernia uitgesloten maar toch zichtbaar op MRI: beeld is niet meer actueel, geen
verklaring van de huidige problematiek, maar wel een letsel uit eerdere voorgeschiedenis
● pijntoename bij langdurig aanhouden van dezelfde houding (lang staan, zitten, liggen) + beter in
beweging → ligamentair?
○ in rust: ligamenten moeten gewrichten stabiliseren → pijn
○ in beweging: gewrichten moeten niet gestabiliseerd worden, spieren in beweging
○ bv. hypermobiele patiënten
EXAMEN 3: Welke factoren moeten steeds worden nagevraagd bij musculoskeletale problematiek?
1. Inspectie
● gewoontebewegingen (ADL): stappen, staan, zitten, uitkleden, rechtstaan …
○ ADL = activiteiten van het dagelijks leven
● houding: gewoontehouding, antalgische houding …
● vorm: veranderingen van normale contouren (bv. zwellingen, hypotrofie, deformaties)
● huid: kleur, littekens, eczeem, bindweefselzones …
● hulpmiddelen: wandelstok, steunapparaat, korset, prothese, steunzolen …
⇒ steeds op zoek naar asymmetrie
2. Bewegingsonderzoek (actief / passief / geleid)
● actieve bewegingen
● geleid actieve bewegingen (patiënt ondersteunen in de beweging)
● passieve bewegingen (patiënt vragen om geen spierkracht in te zetten)
○ alleen nodig indien actief beperkt
bv. abductie van schouder in frontaal vlak
● indien beperkt actief, wel passief: musculaire structuur (bv. tendinitis van m. supraspinatus)
● indien beperkt actief, beperkt passief: skeletale structuur (bv. bursa, gewricht …)
teken van Trendelenburg
● methode: patiënt op 1 been laten staan
● normaal: goede kracht aan standbeen → contractie van
heupstabilisatoren (m. gluteus medius) → heup corrigeren kanteling van
bekken, zodat niet-steunend been hoger komt
● positieve test: insufficiënte heupstabilisatoren aan standbeen → bekken
zakt naar beneden
3. Palpatie
van buiten naar binnen
1. huid en onderhuid
● temperatuur, vochtigheid, hypo-esthesie / hyper-esthesie, Kiblertest
2. spieren en pezen
● overgang palperen van spier - pees, pees - bot
6
Anamnese en klinisch onderzoek bij musculoskeletale aandoeningen...................................................6
Inleiding...................................................................................................................................................... 6
Schematisch onderzoek............................................................................................................................. 7
1. Anamnese........................................................................................................................................ 7
1. Inspectie........................................................................................................................................... 8
2. Bewegingsonderzoek (actief / passief / geleid)................................................................................ 8
3. Palpatie............................................................................................................................................ 9
4. Gewrichtstesten................................................................................................................................9
5. Spiertesten..................................................................................................................................... 11
6. Neurologische testen......................................................................................................................12
1.1. Anamnese en fysisch onderzoek........................................................................................................ 16
Inleiding.................................................................................................................................................... 16
Onderzoeksschema................................................................................................................................. 16
Reuma......................................................................................................................................................17
Anamnese................................................................................................................................................ 18
Klinische presentaties.............................................................................................................................. 19
1.2. Epidemiologie & genetica van reumatische aandoeningen..............................................................20
Epidemiologie...........................................................................................................................................20
Genetica................................................................................................................................................... 20
1.3. Fysiologie en pathologie van het musculoskeletaal systeem.......................................................... 21
Kraakbeen................................................................................................................................................ 21
Synovium..................................................................................................................................................23
Spier / pees.............................................................................................................................................. 24
1.4. Aanvullende onderzoeken....................................................................................................................25
Onderzoeksschema................................................................................................................................. 25
Laboratoriumonderzoek........................................................................................................................... 25
Hematologie....................................................................................................................................... 26
Biochemie - eiwitelektroforese........................................................................................................... 27
Immunologie - auto-antistoffen.......................................................................................................... 27
Gewrichtsvocht...................................................................................................................................29
Medicatie.......................................................................................................................................................30
Inleiding.................................................................................................................................................... 30
Analgetica.................................................................................................................................................30
Anti-inflammatoire therapie...................................................................................................................... 30
NSAIDs...............................................................................................................................................30
Corticosteroïden................................................................................................................................. 31
DMARDs.................................................................................................................................................. 32
Conventional synthetic DMARDs (csDMARD)................................................................................... 33
Biological DMARDs (bDARMD)......................................................................................................... 34
Targeted synthetic DMARDs (tsDARMD)...........................................................................................35
Preventie van nevenwerkingen................................................................................................................ 35
Klinische scenario's..................................................................................................................................35
Kristalartritis.................................................................................................................................................36
Kristalvorming...........................................................................................................................................36
Jicht.......................................................................................................................................................... 36
CPPD....................................................................................................................................................... 42
1
, HADD....................................................................................................................................................... 44
Overzicht.................................................................................................................................................. 44
Blessurepreventie........................................................................................................................................ 46
Inleiding.................................................................................................................................................... 46
Voordelen van beweging.......................................................................................................................... 46
Blessurepreventie - 10 boodschappen.....................................................................................................49
Infiltratietechnieken..................................................................................................................................... 52
Richtlijnen.................................................................................................................................................52
Producten................................................................................................................................................. 52
Lokale anesthetica............................................................................................................................. 52
Corticosteroïden................................................................................................................................. 52
Hyaluronzuur...................................................................................................................................... 53
Platelet-rich plasma (PRP)................................................................................................................. 53
Discussiepunten....................................................................................................................................... 53
Behandelmenu......................................................................................................................................... 54
Multidisciplinair team.................................................................................................................................. 56
Het team...................................................................................................................................................56
Standafwijkingen van de wervelzuil........................................................................................................... 58
Anatomie.................................................................................................................................................. 58
Scoliose....................................................................................................................................................59
Terminologie....................................................................................................................................... 60
Classificatie........................................................................................................................................ 60
Posturale scoliose........................................................................................................................ 61
Hysterical scoliose........................................................................................................................61
Neuromusculaire scoliose............................................................................................................ 61
Congenitale scoliose.................................................................................................................... 62
Idiopathische scoliose.................................................................................................................. 63
Infantiele scoliose......................................................................................................................... 64
Adulte scoliose............................................................................................................................. 64
Idiopathische scoliose........................................................................................................................ 65
Sagittale disbalance................................................................................................................................. 68
Hyperlordose...................................................................................................................................... 68
Hyperkyfose ( → wordt nooit op examen gevraagd !)........................................................................ 68
Congenitaal.................................................................................................................................. 68
Developmental: Scheuermann’s disease..................................................................................... 69
Inflammatoir..................................................................................................................................69
Leeftijd.......................................................................................................................................... 69
Osteoarthritis (OA) = artrose.......................................................................................................................70
Osteoarthritis = artrose.............................................................................................................................70
Pathofysiologie......................................................................................................................................... 72
Pathofysiologie................................................................................................................................... 73
Ligamentaire veranderingen...............................................................................................................74
Artrose & pijn......................................................................................................................................74
Overzicht............................................................................................................................................ 74
Klinische presentatie & symptomen......................................................................................................... 75
Diagnose.................................................................................................................................................. 75
Behandeling............................................................................................................................................. 78
Non-pharmacological......................................................................................................................... 79
Pharmacological.................................................................................................................................79
2
, NSAIDs.........................................................................................................................................79
Intra-articulaire therapie................................................................................................................79
Supplementen en alternatieve therapie........................................................................................80
Disease modification therapie...................................................................................................... 80
Symptomatic slow-acting drugs in osteoarthritis (SYSADOAs)....................................................80
Stamcel treatment.............................................................................................................................. 80
Chirurgie.............................................................................................................................................81
Reumatoïde artritis...................................................................................................................................... 82
Reumatoïde artritis................................................................................................................................... 82
Polymyalgia rheumatica........................................................................................................................... 87
Overzicht.................................................................................................................................................. 89
Klinische scenario's..................................................................................................................................89
2.1. Botmetabolisme.................................................................................................................................... 91
Anatomie.................................................................................................................................................. 91
Botvorming............................................................................................................................................... 92
Botfunctie................................................................................................................................................. 94
2.2. Osteoporose.......................................................................................................................................... 96
Definitie.................................................................................................................................................... 96
Pathogenese............................................................................................................................................ 97
Diagnose.................................................................................................................................................. 97
Risicofactoren en secundaire oorzaken................................................................................................. 100
Inschatten van fractuurrisico.................................................................................................................. 101
Behandeling........................................................................................................................................... 102
Niet-medicamenteuze behandeling..................................................................................................102
Medicamenteuze behandeling......................................................................................................... 102
Antiresorptieve therapie..............................................................................................................103
Anabole (botopbouwende) therapie........................................................................................... 104
2.3. Osteomalacie.......................................................................................................................................105
Beeldvorming............................................................................................................................................. 106
Beeldvormingskwaliteit...........................................................................................................................106
Beeldvormingsmodaliteiten.................................................................................................................... 108
Beoordeling van beeldvorming............................................................................................................... 111
Gewrichtsvernauwing....................................................................................................................... 112
Erosies / botdensiteit........................................................................................................................ 113
Standafwijkingen.............................................................................................................................. 113
Weke delen.......................................................................................................................................114
Beeldvorming van artropathieën.............................................................................................................114
Degeneratieve osteoartritis (artrose)................................................................................................ 114
Reumatoïde artritis (RA)................................................................................................................... 116
Sclerodermie.................................................................................................................................... 118
Juveniele idiopathische artritis (JIA)................................................................................................. 118
Crystal arthropathie.......................................................................................................................... 118
Septische artritis...............................................................................................................................120
3
,Anamnese en KO bij musculoskeletale aandoeningen
Inleiding
1. Aanmeldingsklacht
aanmeldingsklacht: steeds (een combinatie van) deze 3 factoren
● pijn
● functiestoornis (bv. beperkte bewegingsmogelijkheden, dropvoet)
● vormstoornis (bv. zwelling, huidletsels)
bv. factor 1 + 2 + 3 : pijn aan elleboog met zwelling waardoor je deze niet kan bewegen
bv. factor 1 + 2 + 3: zona geeft huidletsels thv been met zenuwschade waardoor klapvoet en pijn
2. Pijnbron bepalen
arthron = functionele unit van het musculoskeletaal systeem
● energie: vasculaire structuren
○ slagaders
○ aders
○ haarvaten
○ lymfevaten
● materie
○ anatomisch gewricht
■ 2 gewrichtsvlakken met synoviale laag
■ gewrichtskraakbeen
■ synoviaal vocht
■ gewrichtskapsel
■ meniscus / discus
○ ligamenten
■ pezen / spieren / fascia
■ peesscheden
■ slijmbeurzen = bursae = waterzakjes om bewegingen te vergemakkelijken
● sturing: neurale structuren
○ willekeurig zenuwstelsel: bewuste bewegingen
○ autonoom zenuwstelsel: OS & PS
○ centraal zenuwstelsel
bv. klinisch onderzoek bij klachten thv achillespees
● energie: pulsatie in a. dorsalis pedis nagaan
● materie: palpatie van achillespees
● sturing: achillespeesreflex (S1) nagaan
EXAMEN 1: Beschrijf wat een arthron is.
3. Voorkeursdiagnose
= meest waarschijnlijke diagnose obv de presentatie op dat moment
→ kan veranderen doorheen de tijd
4
,Schematisch onderzoek
1. anamnese en inspectie
2. bewegingsonderzoek (actief / passief / geleid)
3. palpatie
4. gewrichtstesten
5. spiertesten
6. neurologische testen
7. aanvullende onderzoeken
1. Anamnese
● huidige klachten
○ lokalisatie van de pijn of functiestoornis
○ tijd: wanneer treden de klachten op en sinds wanneer
○ karakter van de klacht
○ invloed: waardoor ontstaat de klacht (bv. door activiteit)
○ associatie: welke symptomen vergezellen de klacht
● ziektegeschiedenis
○ waarmee is de klacht tot hiertoe behandeld
○ waardoor worden de klachten verminderd of nemen ze toe
○ hoe zijn de levensfuncties (eten, drinken, stoelgang, wateren, slapen …)
○ wanneer heeft men gelijkaardige symptomen doorgemaakt
○ welke andere klachten heeft men nog
● sociale anamnese
○ beroep
○ sport en/of hobby
○ ongevallen
○ operatie
○ thuissituatie
● medische anamnese: ook andere oorzaken buiten musculoskeletaal stelsel uitschakelen
○ bekkenorganen: gynaecologisch, urologisch
○ buikorganen: darm, lever, maag
○ borstorganen: hart, longen
○ hoofd: ogen, oren, tanden
○ psyche
● familiale anamnese
○ leeftijd ouders
○ chronische ziektebeelden van ouders / familie / kinderen
○ erfelijke of familiale ziekten (bv. RH, suikerzieken …)
● wat is volgens de patiënt de oorzaak van het probleem
○ invloed van psyche: voelen, denken, doen !
○ positief vs. negatief beeld ten opzichte van herstel
EXAMEN 2: Wat is het belang van maatschappelijk participatievermogen in privé, sociaal en werk?
maatschappelijke participatie: alles wat de mens doet valt terug te brengen in één van volgende categorieën
● privé: jij met je geliefde
● werk: jij met je collega’s
● sociaal: jij met je vrienden
rust roest
● vroeger: rust werd beschouwd als de beste behandeling
● nu: revalidatie moet actiegericht zijn
5
, 3 hoofdvragen bij musculoskeletale problematiek
● nachtelijke pijn → inflammatoir / tumoraal proces?
○ bv. reumatische pijn neemt ‘s nachts toe
● pijntoename bij verhoogde intra-abdominale druk (hoesten, niezen, persen) → duraal?
○ bv. discushernia: verhoogde intra-abdominale druk → druk op uitpuilende discus →
pijntoename
○ indien afwezig: discushernia bijna volledig uitsluiten
○ indien discushernia uitgesloten maar toch zichtbaar op MRI: beeld is niet meer actueel, geen
verklaring van de huidige problematiek, maar wel een letsel uit eerdere voorgeschiedenis
● pijntoename bij langdurig aanhouden van dezelfde houding (lang staan, zitten, liggen) + beter in
beweging → ligamentair?
○ in rust: ligamenten moeten gewrichten stabiliseren → pijn
○ in beweging: gewrichten moeten niet gestabiliseerd worden, spieren in beweging
○ bv. hypermobiele patiënten
EXAMEN 3: Welke factoren moeten steeds worden nagevraagd bij musculoskeletale problematiek?
1. Inspectie
● gewoontebewegingen (ADL): stappen, staan, zitten, uitkleden, rechtstaan …
○ ADL = activiteiten van het dagelijks leven
● houding: gewoontehouding, antalgische houding …
● vorm: veranderingen van normale contouren (bv. zwellingen, hypotrofie, deformaties)
● huid: kleur, littekens, eczeem, bindweefselzones …
● hulpmiddelen: wandelstok, steunapparaat, korset, prothese, steunzolen …
⇒ steeds op zoek naar asymmetrie
2. Bewegingsonderzoek (actief / passief / geleid)
● actieve bewegingen
● geleid actieve bewegingen (patiënt ondersteunen in de beweging)
● passieve bewegingen (patiënt vragen om geen spierkracht in te zetten)
○ alleen nodig indien actief beperkt
bv. abductie van schouder in frontaal vlak
● indien beperkt actief, wel passief: musculaire structuur (bv. tendinitis van m. supraspinatus)
● indien beperkt actief, beperkt passief: skeletale structuur (bv. bursa, gewricht …)
teken van Trendelenburg
● methode: patiënt op 1 been laten staan
● normaal: goede kracht aan standbeen → contractie van
heupstabilisatoren (m. gluteus medius) → heup corrigeren kanteling van
bekken, zodat niet-steunend been hoger komt
● positieve test: insufficiënte heupstabilisatoren aan standbeen → bekken
zakt naar beneden
3. Palpatie
van buiten naar binnen
1. huid en onderhuid
● temperatuur, vochtigheid, hypo-esthesie / hyper-esthesie, Kiblertest
2. spieren en pezen
● overgang palperen van spier - pees, pees - bot
6
