Samenvatting programma doelen kinder psychopathologie

Programma doelen psychopathologie

1. De student kan aan de hand van de DSM V-criteria een beschrijving geven van de volgende
ziektebeelden: autismespectrumstoornis, aandachtsdeficiëntie/hyperactiviteitsstoornis, somatisch-
symptoomstoornis en andere stoornissen die gepaard gaan met lichamelijk lijden, depressieve-
stemmingsstoornissen, middelenmisbruik en afhankelijkheid van een middel, problematische
gezinssituaties en de psychische problematiek daarbij.
2. De student kan bij elk bovenstaand ziektebeeld de belangrijkste behandelingen beschrijven en de
prevalentie, de incidentie, de etiologie, de risicofactoren en de belangrijkste prognostische factoren
noemen.
3. De student kan psychopathologische symptomen in casuïstiek herkennen.
4. De student kan de implicaties formuleren van psychopathologie bij kinderen voor de
verpleegkundige praktijk.
5. De student is in staat om samen te werken in een subgroep om een presentatie te maken over
een deelonderwerp.
6. De student kan de problematiek vertalen naar concrete tips voor de omgang met ouders en
kinderen in de praktijk

Autismespectrumstoornis
DSM-5:

A. Persisterende deficienties in de sociale communicatie en sociale interactie in uiteenlopende
situaties, zoals blijkt uit de volgende voorbeelden (bedoeld als illustratie en geven geen
volledig beeld):
 Deficienties in de sociaal-emotionele wederkerigheid
 Deficienties in het non-verbale communicatieve gedrag dat gebruikt wordt voor sociale
interactie
 Deficienties in het ontwikkelen, onderhouden en begrijpen van relaties
B. Beperkte, repetitieve gedragspatronen, interesses of activiteiten, zoals blijkt uit minstens
twee van de volgende voorbeelden: (de voorbeelden zijn bedoeld als illustratie en geven
geen volledig beeld)
 Stereotiep(e) of repetitieve motorische bewegingen, gebruik van voorwerpen of spraak
 Hardnekkig vasthouden aan hetzelfde, inflexibel gehecht zijn aan routines of
geritualiseerde patronen van verbaal of non-verbaal gedrag
 Zeer beperkte, gefixeerde interesses die abnormaal intens of gefocust zijn
 Hyper- of hypoactiviteit op zintuiglijke prikkels of ongewone belangstelling voor de
zintuiglijke aspecten van de omgeving.
C. De symptomen moeten aanwezig zijn in de vroege ontwikkelingsperiode.
Ernst gebaseerd op mate van ondersteuning (niveau 1, 2 en 3)
Bij diagnose ASS toevoeging:
- Met of zonder verstandelijke beperking
- Met of zonder bijkomende taalstoornis

, Incidentie:
3-4 x vaker bij mannen als vrouwen
Algemene bevolking 1%, bij een broertje of zusje met ASS 20%

Etiologie:
 10-15% aanwijsbare oorzaak voor of vlak na geboorte (chromosomale afwijking,
infectie, pathologie aan zenuwstelsel)
 60% genetische kwetsbaarheid (verschillende genen spelen een rol)
 Klein deel vroege omgevingsfactoren
- Specifieke hersengebieden (voor herkennen van stemmen en emoties/intenties op
gezichten) zijn onderontwikkeld
- Verminderde grijze en witte stof in de hersenen
- Werkgeheugen is kleiner of wordt niet goed gebruikt + minder parasympatische
activiteit als er een appèl op wordt gedaan.
- Theory of mind (sociaal cognitief vermogen) is verstoord
- Executieve functies (o.a. plannen en organiseren vna gedrag) zijn verstoord
- Centrale coherentie (begrijpen van context) is verstoord
- -> leidt tot beperkingen in sociale en communicatieve vaardigheden en inschatten
van/omgaan met complexe sociale situaties

Risicofactoren:

Er is geen enkelvoudig pathogenetisch mechanisme dat in alle gevallen van de
autismespectrumstoornis aantoobaar is. Er is bij 15% van de gevallen een duidelijke oorzaak
(chromasomale afwijking, prenatale infectie, verworven pathologie van het centrale zenuwstelsel
voor de geboorte of in de het eerste levensjaar)
Er is een afwijking in het kijkgedrag bij deze kinderen. Er wordt minder gebruik gemaakt van
oogcontact en is hier ook niet gevoelig voor. Er is een afwijking in het aflezen van sociale taken
(gezichtsuitdrukkingen, herkennen van intenties etc) maar ook op allerlei motorische en zintuiglijke
taken vertonen de hersenen afwijkende reacties. Ook zijn er afwijkingen in de bouw van de
hersenen, zoals het volume van de grijze en witte stof.

Prevalentie: 2%
Prognostische factoren:

 Ernst en uitingsvormen kunnen veranderen met leeftijd (ernst kan afnemen)
 Ongunstige prognose bi comorbide symptomen en stressvolle omgeving
 Gunstig: hoger IQ en goede taalbeheersing
 Geen genezing mogelijk, wel leren omgaan met beperkingen

Behandeling:
 Psycho-educatie
 Speciaal onderwijs
 Psychosociale interventies
 Oudertraining
 Advies en steun
 Weekendopvang

Aandachtsdeficientie/hyperactiviteitsstoornis



2