LES 1: MEDIARECHT, VRIJHEID VAN MENINGSUITING EN MEDIAVRIJHEID..............................4
1. WAT IS MEDIARECHT?............................................................................................................................. 4
2. VRIJHEID VAN MENINGSUITING................................................................................................................... 5
2.1. BRONNEN (= waar?)................................................................................................................... 5
2.2. GRONDSLAGEN (= waarom?)..................................................................................................... 8
2.3. TOEPASSINGSBGEBIED (= wat hoort onder de grondslagen?)...................................................9
LES 2: BEPERKINGEN OP DE VRIJHEID VAN MENINGSUITING: ALGEMEEN............................14
2.4. Beperkingen (= hoe ver?)......................................................................................................... 14
LES 3: VRIJHEID VAN MENINGSUITING VS. RECHT OP EERBIEDIGING VAN HET PRIVÉLEVEN. 23
GRENZEN AAN DE VRIJHEID VAN MENINGSUITING............................................................................................23
I. Artikel 8 EVRM.............................................................................................................................. 23
II. Wat valt onder “privéleven”?....................................................................................................... 23
III. EVRM: inhoudelijke beperkingssysteem......................................................................................25
IV. Afweging vrijheid van meningsuiting v. privacy (!!)...................................................................25
V. Marge van appreciatie................................................................................................................. 26
VI. 6 criteria..................................................................................................................................... 27
VII. CASUSSEN (OEFENING).................................................................................................................... 31
LES 4: VRIJHEID VAN MENINGSUITING VERSUS GELIJKHEID................................................34
I. WAT IS HATE SPEECH?........................................................................................................................... 34
II. IMPACT US......................................................................................................................................... 34
III. IMPACT EVRM (= EUROPA).................................................................................................................. 35
IV. IMPACT BELGIË................................................................................................................................... 36
V. OPZET BELGIË.................................................................................................................................... 39
VI. OPZET EVRM.................................................................................................................................... 41
VII. EVRM CRITERIA (WAAR KIJKT EUROPEES HOF NAAR?)...............................................................................42
LES 5: VRIJHEID VAN MENINGSUITING VERSUS KINDERRECHTEN.......................................44
A. ALGEMEEN.......................................................................................................................................... 44
B. STRAFWETBOEK................................................................................................................................... 44
a. Strafwetboek – cyberpesten........................................................................................................ 44
b. Strafwetboek – sexting................................................................................................................ 46
C. WET FILMKEURING (1920).................................................................................................................... 49
D. VLAAMS MEDIADECREET (CFR. LES 6 IN DETAIL)........................................................................................50
a. Mediadecreet – programma’s...................................................................................................... 51
b. Mediadecreet – commerciële communicatie (c.c.).......................................................................53
E. AVGB EN WET GEGEVENSBESCHERMING (AFKOMSTIG VAN E.U.)..................................................................55
LES 6: OVERHEIDSREGULERING VAN AUDIOVISUELE MEDIA IN VLAANDEREN......................57
I. ALGEMEEN.......................................................................................................................................... 57
II. MEDIADECREET – INHOUD...................................................................................................................... 59
III. MEDIADECREET – DEFINITIES (ART.2)...................................................................................................... 60
IV. Mediadecreet – statuut VRT (art.3-36)........................................................................................ 61
V. MEDIADECREET – ONPARTIJDIGE BERICHTGEVING (ART. 39).........................................................................62
VI. MEDIADECREET – BESCHERMING MINDERJARIGEN.......................................................................................62
VII. MEDIADECREET – COMMERCIËLE COMMUNICATIE.......................................................................................62
VIII. MEDIADECREET – RECHT VAN ANTWOORD (ART. 102 E.V.).......................................................................64
IX. MEDIADECREET – RADIO....................................................................................................................... 64
X. MEDIADECREET – RELATIE OO (= OMROEPORG.) EN DV (= DIENSTENVERDELER)...........................................65
XI. MEDIADECREET – TOEZICHT.................................................................................................................. 66
LES 7: ZELFREGULERING EN DEONTOLOGIE......................................................................67
I. OVERHEIDSREGULERING VS. ZELFREGULERING............................................................................................ 67
II. ZELFREGULERING IN VLAANDEREN........................................................................................................... 67
A. Raad voor de Journalistiek........................................................................................................... 68
B. Jury voor Ethische praktijken inzake reclame (JEP)......................................................................70
C. Internet....................................................................................................................................... 71
LES 8: AUTEURSRECHTEN EN NABURIGE RECHTEN............................................................74
I. INLEIDING: CONFLICT RECHTERS AUTEURS, PRODUCENTEN, … VS VVMENING.....................................74
1
, II. GRONDSLAGEN.................................................................................................................................... 74
III. BRONNEN.......................................................................................................................................... 75
IV. PRINCIPES BELGISCH AUTEURSRECHT...................................................................................................... 75
A. Wat wordt beschermd?............................................................................................................... 75
B. Wie wordt wél beschermd?......................................................................................................... 77
C. Welke rechten heeft de beschermde persoon?...........................................................................77
D. Welke uitzonderingen en beperkingen zijn er?............................................................................78
E. Hoe lang geldt de wettelijke bescherming?.................................................................................80
LES 10: DE EUROPESE INTERNE MARKT EN DE MEDIA........................................................81
I. INLEIDING............................................................................................................................................ 81
II. VRIJHEID VAN MEDEDINGING (HET MEDEDINGINGSRECHT).............................................................................81
III. CONCENTRATIES VAN ONDERNEMINGEN................................................................................................... 82
IV. MISBRUIK VAN MACHTSPOSITIE.............................................................................................................. 84
V. STAATSSTEUN..................................................................................................................................... 85
VI. VRIJHEID VAN VERKEER – VRIJ VERKEER VAN DIENSTEN...............................................................................86
VII. GEGEVENSBESCHERMING..................................................................................................................... 87
VIII. AVGB............................................................................................................................................ 88
LES 11: EXAMENOEFENINGEN..........................................................................................91
I. CASUS1(GEEN JUIST ANTWOORD, EERDER CRITERIA KENNEN EN AFWEGEN).......................................................91
II. MEERKEUZEVRAGEN............................................................................................................................. 92
2
,3
, Mediarecht
Les 1: Mediarecht, vrijheid van meningsuiting en
mediavrijheid
1. Wat is mediarecht?
Mediarecht:
Het geheel van regels en beginselen die van toepassing zijn op het fenomeen ‘media’ in de ruimste zin van het
woord
Zowel oude (tv, opera,…) als nieuwe media
Zowel verspreiders als makers van boodschappen (media in technische zin en ‘content providers’)
- Service providers / dienstenverdelers (telenet, proximus)
- Content providers
Dienstendverdelers zorgen ervoor dat content tot bij jou thuis komen
Mensen blijven zich informeren via de media
Verspreiden van democratische media (trump doet het tegenovergestelde)
Kunnen samenvallen: allemaal door één onderneming
Bv. telenet (dienstenverdeler, maakt zelf content) = convergentie
Mediarecht is complex, omdat: (3 redenen)
Continu nieuwe uitdagingen en ontwikkelingen
Continu nieuwe ontwikkelingen in de media.
1. Liberalisering van de markt: meer spelers, meer concurrentie, meer conflicten
+ meer uitdagingen tussen spelers, vroeger was er maar 1 zender dus geen concurrentie , buiten
de nieuwe organisaties is er ook permanente concurrentie tussen bijvoorbeeld bedrijven als DPG
media en Telenet.
2. Technologische ontwikkelingen
reclame doorspoelen: bedrijven gaan minder willen betalen want de kijkers kijken het toch
niet als ze gaan doorspoelen
Gegevens verzamelen (je betaald met je gegevens)
Recht moet mee evolueren
Conflicterende belangen: vrije meningsuiting VS andere grondrechten
In principe geldt de vrijheid van meningsuiting, maar dit principe is te schorsen wanneer het in
tegenstelling staat tot andere grondrechten
zoals privacy ,kinderrechten, gelijkheid, recht eerlijk proces, als je andere mensen serieus kwetst met
je mening … hoe ver kan en mag je gaan bij vrije meningsuiting?
Bv. zaak Bart de Pauw kreeg geen eerlijk proces, zijn proces werd eerst in de media gevoerd alvorens
hij een deftig proces kreeg in de rechtbank , kritiek op vrouw dat sportjournaliste is
4
1. WAT IS MEDIARECHT?............................................................................................................................. 4
2. VRIJHEID VAN MENINGSUITING................................................................................................................... 5
2.1. BRONNEN (= waar?)................................................................................................................... 5
2.2. GRONDSLAGEN (= waarom?)..................................................................................................... 8
2.3. TOEPASSINGSBGEBIED (= wat hoort onder de grondslagen?)...................................................9
LES 2: BEPERKINGEN OP DE VRIJHEID VAN MENINGSUITING: ALGEMEEN............................14
2.4. Beperkingen (= hoe ver?)......................................................................................................... 14
LES 3: VRIJHEID VAN MENINGSUITING VS. RECHT OP EERBIEDIGING VAN HET PRIVÉLEVEN. 23
GRENZEN AAN DE VRIJHEID VAN MENINGSUITING............................................................................................23
I. Artikel 8 EVRM.............................................................................................................................. 23
II. Wat valt onder “privéleven”?....................................................................................................... 23
III. EVRM: inhoudelijke beperkingssysteem......................................................................................25
IV. Afweging vrijheid van meningsuiting v. privacy (!!)...................................................................25
V. Marge van appreciatie................................................................................................................. 26
VI. 6 criteria..................................................................................................................................... 27
VII. CASUSSEN (OEFENING).................................................................................................................... 31
LES 4: VRIJHEID VAN MENINGSUITING VERSUS GELIJKHEID................................................34
I. WAT IS HATE SPEECH?........................................................................................................................... 34
II. IMPACT US......................................................................................................................................... 34
III. IMPACT EVRM (= EUROPA).................................................................................................................. 35
IV. IMPACT BELGIË................................................................................................................................... 36
V. OPZET BELGIË.................................................................................................................................... 39
VI. OPZET EVRM.................................................................................................................................... 41
VII. EVRM CRITERIA (WAAR KIJKT EUROPEES HOF NAAR?)...............................................................................42
LES 5: VRIJHEID VAN MENINGSUITING VERSUS KINDERRECHTEN.......................................44
A. ALGEMEEN.......................................................................................................................................... 44
B. STRAFWETBOEK................................................................................................................................... 44
a. Strafwetboek – cyberpesten........................................................................................................ 44
b. Strafwetboek – sexting................................................................................................................ 46
C. WET FILMKEURING (1920).................................................................................................................... 49
D. VLAAMS MEDIADECREET (CFR. LES 6 IN DETAIL)........................................................................................50
a. Mediadecreet – programma’s...................................................................................................... 51
b. Mediadecreet – commerciële communicatie (c.c.).......................................................................53
E. AVGB EN WET GEGEVENSBESCHERMING (AFKOMSTIG VAN E.U.)..................................................................55
LES 6: OVERHEIDSREGULERING VAN AUDIOVISUELE MEDIA IN VLAANDEREN......................57
I. ALGEMEEN.......................................................................................................................................... 57
II. MEDIADECREET – INHOUD...................................................................................................................... 59
III. MEDIADECREET – DEFINITIES (ART.2)...................................................................................................... 60
IV. Mediadecreet – statuut VRT (art.3-36)........................................................................................ 61
V. MEDIADECREET – ONPARTIJDIGE BERICHTGEVING (ART. 39).........................................................................62
VI. MEDIADECREET – BESCHERMING MINDERJARIGEN.......................................................................................62
VII. MEDIADECREET – COMMERCIËLE COMMUNICATIE.......................................................................................62
VIII. MEDIADECREET – RECHT VAN ANTWOORD (ART. 102 E.V.).......................................................................64
IX. MEDIADECREET – RADIO....................................................................................................................... 64
X. MEDIADECREET – RELATIE OO (= OMROEPORG.) EN DV (= DIENSTENVERDELER)...........................................65
XI. MEDIADECREET – TOEZICHT.................................................................................................................. 66
LES 7: ZELFREGULERING EN DEONTOLOGIE......................................................................67
I. OVERHEIDSREGULERING VS. ZELFREGULERING............................................................................................ 67
II. ZELFREGULERING IN VLAANDEREN........................................................................................................... 67
A. Raad voor de Journalistiek........................................................................................................... 68
B. Jury voor Ethische praktijken inzake reclame (JEP)......................................................................70
C. Internet....................................................................................................................................... 71
LES 8: AUTEURSRECHTEN EN NABURIGE RECHTEN............................................................74
I. INLEIDING: CONFLICT RECHTERS AUTEURS, PRODUCENTEN, … VS VVMENING.....................................74
1
, II. GRONDSLAGEN.................................................................................................................................... 74
III. BRONNEN.......................................................................................................................................... 75
IV. PRINCIPES BELGISCH AUTEURSRECHT...................................................................................................... 75
A. Wat wordt beschermd?............................................................................................................... 75
B. Wie wordt wél beschermd?......................................................................................................... 77
C. Welke rechten heeft de beschermde persoon?...........................................................................77
D. Welke uitzonderingen en beperkingen zijn er?............................................................................78
E. Hoe lang geldt de wettelijke bescherming?.................................................................................80
LES 10: DE EUROPESE INTERNE MARKT EN DE MEDIA........................................................81
I. INLEIDING............................................................................................................................................ 81
II. VRIJHEID VAN MEDEDINGING (HET MEDEDINGINGSRECHT).............................................................................81
III. CONCENTRATIES VAN ONDERNEMINGEN................................................................................................... 82
IV. MISBRUIK VAN MACHTSPOSITIE.............................................................................................................. 84
V. STAATSSTEUN..................................................................................................................................... 85
VI. VRIJHEID VAN VERKEER – VRIJ VERKEER VAN DIENSTEN...............................................................................86
VII. GEGEVENSBESCHERMING..................................................................................................................... 87
VIII. AVGB............................................................................................................................................ 88
LES 11: EXAMENOEFENINGEN..........................................................................................91
I. CASUS1(GEEN JUIST ANTWOORD, EERDER CRITERIA KENNEN EN AFWEGEN).......................................................91
II. MEERKEUZEVRAGEN............................................................................................................................. 92
2
,3
, Mediarecht
Les 1: Mediarecht, vrijheid van meningsuiting en
mediavrijheid
1. Wat is mediarecht?
Mediarecht:
Het geheel van regels en beginselen die van toepassing zijn op het fenomeen ‘media’ in de ruimste zin van het
woord
Zowel oude (tv, opera,…) als nieuwe media
Zowel verspreiders als makers van boodschappen (media in technische zin en ‘content providers’)
- Service providers / dienstenverdelers (telenet, proximus)
- Content providers
Dienstendverdelers zorgen ervoor dat content tot bij jou thuis komen
Mensen blijven zich informeren via de media
Verspreiden van democratische media (trump doet het tegenovergestelde)
Kunnen samenvallen: allemaal door één onderneming
Bv. telenet (dienstenverdeler, maakt zelf content) = convergentie
Mediarecht is complex, omdat: (3 redenen)
Continu nieuwe uitdagingen en ontwikkelingen
Continu nieuwe ontwikkelingen in de media.
1. Liberalisering van de markt: meer spelers, meer concurrentie, meer conflicten
+ meer uitdagingen tussen spelers, vroeger was er maar 1 zender dus geen concurrentie , buiten
de nieuwe organisaties is er ook permanente concurrentie tussen bijvoorbeeld bedrijven als DPG
media en Telenet.
2. Technologische ontwikkelingen
reclame doorspoelen: bedrijven gaan minder willen betalen want de kijkers kijken het toch
niet als ze gaan doorspoelen
Gegevens verzamelen (je betaald met je gegevens)
Recht moet mee evolueren
Conflicterende belangen: vrije meningsuiting VS andere grondrechten
In principe geldt de vrijheid van meningsuiting, maar dit principe is te schorsen wanneer het in
tegenstelling staat tot andere grondrechten
zoals privacy ,kinderrechten, gelijkheid, recht eerlijk proces, als je andere mensen serieus kwetst met
je mening … hoe ver kan en mag je gaan bij vrije meningsuiting?
Bv. zaak Bart de Pauw kreeg geen eerlijk proces, zijn proces werd eerst in de media gevoerd alvorens
hij een deftig proces kreeg in de rechtbank , kritiek op vrouw dat sportjournaliste is
4
