RECHTSMETHODIEK
2024-2025
Samenvatting
Cedric Jenart
Luna Verheyen
,Samenvatting Rechtsmethodiek Luna Verheyen
INHOUDSTAFEL
I. Inleiding
II. Een juridische vraag of rechtsvraag beantwoorden
A. De rechtsvraag
B. Afbakening en situering
1. Identificatie vd relevante feiten
2. Juridische kwalificatie vd feiten
C. Verzameling en raadpleging van de rechtsbronnen
1. Verzamel en raadpleeg de oorspronkelijke tekst v rechtsbronnen
2. Verzamel en raadpleeg bronnen die pertinent zijn
3. Wees volledig en actueel
D. Beantwoording vd rechtsvraag
1. Analyse en interpretatie vd rechtsregel
2. Toepassing op de feiten en beantwoorden vd rechtsvraag
III. Juridische publicaties & verwijzingen
A. Juridische publicaties & databanken
1. België
2. Buitenlandse rechtsstelsels
B. Juridische verwijzingen
1. Bronvermelding & verwijzingen
2. Verwijzen naar digitale bronnen
3. Referentiemanagers
IV. Wetgeving opzoeken en lezen
A. Types van publicaties
1. Doorlopende & systematische publicaties
2. Officiële & officieuze publicaties
B. Parlementaire voorbereidingswerken
1. Wordingsgeschiedenis v een wet
2. Publicaties met parlementaire voorbereidingen
a. Parlementaire Stukken
b. Parlementaire Handelingen
c. Beknopt Verslag
d. Bulletin van Vragen en Antwoorden
e. Digitale bronnen
(1)Parlementaire stukken
(2)Adviezen vd Raad van State, afdeling wetgeving
C. Publicaties met wetgevende documenten
1. Verwijzingen en afkortingen
a. Individuele verwijzingen
b. Lijst met wetgeving
2. Publicaties met nationale wetgeving
a. Doorlopende publicaties met louter oorspronkelijke teksten
1
,Samenvatting Rechtsmethodiek Luna Verheyen
(1)Belgisch Staatsblad
(a) Gedrukt
(b)Digitaal
(2)Verzameling der wetten, decreten, ordonnanties
en besluiten (1846-1993)
(3)Pasinomie
(4)Omnilegie
(5)Andere publicaties
b. Doorlopende publicaties met geactualiseerde wetteksten
(1)Geconsolideerde Wetgeving in belgielex
(2)refLex (Raad van State)
(3)Vlaamse Codex
(4)Wallex en Gallilex
(5)Jura
(6)Strada lex
c. Systematische publicaties
(1)De Larcier Wetboeken – Les Codes Larcier
(a) Les Codes Larcier
(b)De Larcier Wetboeken
(2)Andere wettenverzamelingen
3. Publicaties met internationale regelgeving
a. Internationale regelgeving
b. Regelgeving vd Europese Unie
(1)Gedrukt: het publicatieblad
(2)Digitaal: EUR-Lex
D. Praktische voorbeelden
1. Eerste hypothese: het opzoeken van een artikel in een wet(boek)
(a) BAMACODEX
2. Tweede hypothese: het opzoeken van wetgeving op datum
a. De actuele tekst
(a) Belgielex: Belgische wetgeving
(b)refLex: Belgische wetgeving
(c) Jura
(d)Stada lex
b. De oorspronkelijke tekst
(a) Een wet gepubliceerd na 1 juni 1997
(b)Een wet gepubliceerd vóór 1 juni 1997
(i) Omnilegie
(ii) Pasinomie
(iii) Verzameling der wetten, decreten,
ordonnanties en besluiten
3. Derde hypothese: het opzoeken van wetgeving over een bepaald
onderwerp
2
,Samenvatting Rechtsmethodiek Luna Verheyen
(a) Belgische wetgeving op belgielex
(b)Jura
E. Hoe lees je wetgeving?
1. De structuur van een wetgevende tekst
2. De inhoud van een wetgevende tekst
V. Rechtspraak opzoeken en lezen
A. Types van publicaties
a. Verwijzingen en afkortingen
a. Individuele verwijzing
b. Lijst met rechtspraak
b. Nationale rechtspraak
a. Pasicrisie belge
b. Arresten van het Hof van Cassatie
c. Arresten Grondwettelijk Hof (voorheen Arresten
Arbitragehof)
d. Verzameling van Arresten van de Raad van State
e. Juridische tijdschriften met rechtspraak
(a) Algemene tijdschriften
(i) Rechtskundig Weekblad
(ii) Journal des Tribunaux
(iii) Nieuw Juridisch Weekblad
(b)Gespecialiseerde tijdschriften
(i) Geografisch georiënteerde tijdschriften
(ii) Publiekrecht
(iii) Privaatrecht – Burgerlijk recht
(iv) Handels- en economisch recht
(v) Sociaal recht
(vi) Strafrecht
c. Internationale rechtspraak
A. Het Hof van Justitie en het Gerecht van de EU
B. Europees Hof voor de Rechten van de Mens
C. Hulpinstrumenten bij het opzoeken
1. Inleiding
2. Strada lex
3. Jura
4. Juridat
5. Répertoire décennal de jurisprudence belge
D. Praktische voorbeelden
1. Voorafgaande opmerkingen
2. Eerste hypothese: opzoeken op datum
(a) Jura
(b)Strada lex
(c) Juportal
3
,Samenvatting Rechtsmethodiek Luna Verheyen
3. Tweede hypothese: rechtspraak over een bepaald thema
opzoeken
(a) Jura
(b)Juportal
E. Hoe lees je rechtspraak?
1. Rechtbanken en hoven
2. Het Hof van Cassatie
3. Het Grondwettelijk Hof
4. De Raad van State, afdeling bestuursrechtspraak
VI. Rechtsleer opzoeken en lezen
A. Types van publicaties
B. Publicaties met rechtsleer
1. Verwijzing en afkorting
a. Répertoire pratique du droit belge
b. Répertoire notarial
c. Les Novelles
d. Beginselen van Belgisch Privaatrecht
2. Encyclopedische werken
3. Handboeken
a. Burgerlijk recht
(a) DE PAGE EN DEKKERS
(b)Andere (soms verouderde) handboeken in
het privaatrecht zijn:
b. Andere rechtstakken
4. Losbladige commentaren
5. Monografieën
6. Bijdragen in tijdschriften
C. Hulpinstrumenten bij het opzoeken
1. Digitaal
D. Praktische voorbeelden
1. Eerste hypothese: opzoeken op naam van de auteur
(a) Jura
(b)Strada lex
2. Tweede hypothese: rechtsleer over een bepaald thema opzoeken
a. Een eerste verkenning
(a) Standaardwerken: handboeken,
encyclopedische werken en belangrijke
monografieën
(b)Overzichten van rechtspraak
b. Een volledige bibliografie
(a) Jura
(b)Strada lex
4
,Samenvatting Rechtsmethodiek Luna Verheyen
I. Inleiding
Heuristiek / leer van het vinden = wetenschap die langs methodische weg
tot ontdekkingen of uitvindingen leert komen.
Heuristiek / leer van het vinden = methode bij het oplossen van
problemen, het doen van ontdekkingen
5
,Samenvatting Rechtsmethodiek Luna Verheyen
à opzoeken van juridisch bronnenmateriaal staat nooit op zichzelf
à opzoeking kan verschillende vormen aannemen.
Wat je wil weten :
1) Welke regels precies van toepassing zijn op
a. Een specifiek juridisch probleem
b. Op een precies tijdstip
2) Welke oplossingen of benaderingen hiervoor bestaan.
Ook nagaan :
- Hoe rechters die tekst in concrete, vergelijkbare situaties hebben
toegepast (rechtspraak)
- Raadplegen wat andere juristen hierover hebben geschreven
(rechtsleer)
à alle gevonden bronnenmateriaal samenleggen om antwoord op juridisch
probleem te formuleren
- VOOR opzoeking & raadpleging van juridische bronnen à correcte
afbakening vd rechtsvra(a)g(en) die relevant zijn voor het juridische
probleem
à situatie vertalen naar juridische vraag / rechtsvraag
(=juridische kwalificatie aan situatie geven)
Juridische afbakening vh probleem gebeurt? Binnen toepasselijke rechtstak
het bronnenmateriaal verzamelen & adhv daarvan antwoord formuleren
- Problemen kunnen meerdere juridische kwalificaties hebben
- Ook kan het zijn dat voor bepaalde situaties specifieke wetgeving
bestaat die verschilt van algemene wetgeving.
II. Een juridische vraag of rechtsvraag beantwoorden
A. De rechtsvraag
Je kan wetgeving, rechtspraak en rechtsleer opzoeken & raadplegen
à zo een opzoeking is zelden een doel op zich, MAAR meestal in
functie vh beantwoorden van een juridische vraag of rechtsvraag
6
, Samenvatting Rechtsmethodiek Luna Verheyen
à DIT BETEKENT DAT voorafgaandelijk aan eigenlijke
opzoeking, moet men zich beeld vormen v aard vh juridische
probleem OF vraag & deze goed afbakenen & situeren
Die vraag : eenvoudig en beperkt
Juridische vraag kan ook : uitgebreider en meer complex zijn
Wetgever gebruikt bewust bepaalde begrippen (bv. : misbruik, ongegronde
weigering) om wet op ruim aantal gevallen te kunnen toepassen (zonder
een opsomming van concrete voorbeelden in de wettekst zelf)
à rechtszoekende die juiste draagwijdte wil kennen, verplicht te
kijken naar toepassing in rechtspraak in gelijkaardige gevallen.
à er kunnen ook procedurele vragen ontstaan. à antwoord? Ger. W.
B. Afbakening en situering
Belangrijk om juridische vraag volledig & correct af te bakenen & te
situeren.
Casus = een (fictief) feitenrelaas voorgeschoteld waarin een probleem of
conflict zit verwerkt dat een juridische oplossing behoeft.
1. Identificatie vd relevante feiten
In feitelijke gegevens & in het probleem de feiten te identificeren die een
rol kunnen spelen in de oplossing & zo de cruciale rechtsvragen te
onderscheiden.
à deze oefening is zelden eenvoudig. Feiten moeten vanuit
verschillende invalshoeken worden bekeken.
à verschillende facetten van casus verhogen complexiteit vd
vraagstelling & vd opzoekingen
2. Juridische kwalificatie vd feiten
Vragen beantwoorden? Eerst in staat zijn feitelijke vraagstelling te
vertalen in juridische vraagstelling & hieraan juridische kwalificatie
verlenen.
à afvragen : ‘Hoe regelt het recht, dmv normatieve regels, de positie
vd partij(en) in een casus?’
à dit gebeurt? Dan met oog op opzoekingen de juridische vraag
situeren in rechtssysteem. Men tracht rechtstak(ken) te achterhalen
waaronder de vraag valt
à BOVENDIEN in staat zijn relevante rechtsfeiten & juridische vragen
te vatten in (juridische) trefwoorden
7
2024-2025
Samenvatting
Cedric Jenart
Luna Verheyen
,Samenvatting Rechtsmethodiek Luna Verheyen
INHOUDSTAFEL
I. Inleiding
II. Een juridische vraag of rechtsvraag beantwoorden
A. De rechtsvraag
B. Afbakening en situering
1. Identificatie vd relevante feiten
2. Juridische kwalificatie vd feiten
C. Verzameling en raadpleging van de rechtsbronnen
1. Verzamel en raadpleeg de oorspronkelijke tekst v rechtsbronnen
2. Verzamel en raadpleeg bronnen die pertinent zijn
3. Wees volledig en actueel
D. Beantwoording vd rechtsvraag
1. Analyse en interpretatie vd rechtsregel
2. Toepassing op de feiten en beantwoorden vd rechtsvraag
III. Juridische publicaties & verwijzingen
A. Juridische publicaties & databanken
1. België
2. Buitenlandse rechtsstelsels
B. Juridische verwijzingen
1. Bronvermelding & verwijzingen
2. Verwijzen naar digitale bronnen
3. Referentiemanagers
IV. Wetgeving opzoeken en lezen
A. Types van publicaties
1. Doorlopende & systematische publicaties
2. Officiële & officieuze publicaties
B. Parlementaire voorbereidingswerken
1. Wordingsgeschiedenis v een wet
2. Publicaties met parlementaire voorbereidingen
a. Parlementaire Stukken
b. Parlementaire Handelingen
c. Beknopt Verslag
d. Bulletin van Vragen en Antwoorden
e. Digitale bronnen
(1)Parlementaire stukken
(2)Adviezen vd Raad van State, afdeling wetgeving
C. Publicaties met wetgevende documenten
1. Verwijzingen en afkortingen
a. Individuele verwijzingen
b. Lijst met wetgeving
2. Publicaties met nationale wetgeving
a. Doorlopende publicaties met louter oorspronkelijke teksten
1
,Samenvatting Rechtsmethodiek Luna Verheyen
(1)Belgisch Staatsblad
(a) Gedrukt
(b)Digitaal
(2)Verzameling der wetten, decreten, ordonnanties
en besluiten (1846-1993)
(3)Pasinomie
(4)Omnilegie
(5)Andere publicaties
b. Doorlopende publicaties met geactualiseerde wetteksten
(1)Geconsolideerde Wetgeving in belgielex
(2)refLex (Raad van State)
(3)Vlaamse Codex
(4)Wallex en Gallilex
(5)Jura
(6)Strada lex
c. Systematische publicaties
(1)De Larcier Wetboeken – Les Codes Larcier
(a) Les Codes Larcier
(b)De Larcier Wetboeken
(2)Andere wettenverzamelingen
3. Publicaties met internationale regelgeving
a. Internationale regelgeving
b. Regelgeving vd Europese Unie
(1)Gedrukt: het publicatieblad
(2)Digitaal: EUR-Lex
D. Praktische voorbeelden
1. Eerste hypothese: het opzoeken van een artikel in een wet(boek)
(a) BAMACODEX
2. Tweede hypothese: het opzoeken van wetgeving op datum
a. De actuele tekst
(a) Belgielex: Belgische wetgeving
(b)refLex: Belgische wetgeving
(c) Jura
(d)Stada lex
b. De oorspronkelijke tekst
(a) Een wet gepubliceerd na 1 juni 1997
(b)Een wet gepubliceerd vóór 1 juni 1997
(i) Omnilegie
(ii) Pasinomie
(iii) Verzameling der wetten, decreten,
ordonnanties en besluiten
3. Derde hypothese: het opzoeken van wetgeving over een bepaald
onderwerp
2
,Samenvatting Rechtsmethodiek Luna Verheyen
(a) Belgische wetgeving op belgielex
(b)Jura
E. Hoe lees je wetgeving?
1. De structuur van een wetgevende tekst
2. De inhoud van een wetgevende tekst
V. Rechtspraak opzoeken en lezen
A. Types van publicaties
a. Verwijzingen en afkortingen
a. Individuele verwijzing
b. Lijst met rechtspraak
b. Nationale rechtspraak
a. Pasicrisie belge
b. Arresten van het Hof van Cassatie
c. Arresten Grondwettelijk Hof (voorheen Arresten
Arbitragehof)
d. Verzameling van Arresten van de Raad van State
e. Juridische tijdschriften met rechtspraak
(a) Algemene tijdschriften
(i) Rechtskundig Weekblad
(ii) Journal des Tribunaux
(iii) Nieuw Juridisch Weekblad
(b)Gespecialiseerde tijdschriften
(i) Geografisch georiënteerde tijdschriften
(ii) Publiekrecht
(iii) Privaatrecht – Burgerlijk recht
(iv) Handels- en economisch recht
(v) Sociaal recht
(vi) Strafrecht
c. Internationale rechtspraak
A. Het Hof van Justitie en het Gerecht van de EU
B. Europees Hof voor de Rechten van de Mens
C. Hulpinstrumenten bij het opzoeken
1. Inleiding
2. Strada lex
3. Jura
4. Juridat
5. Répertoire décennal de jurisprudence belge
D. Praktische voorbeelden
1. Voorafgaande opmerkingen
2. Eerste hypothese: opzoeken op datum
(a) Jura
(b)Strada lex
(c) Juportal
3
,Samenvatting Rechtsmethodiek Luna Verheyen
3. Tweede hypothese: rechtspraak over een bepaald thema
opzoeken
(a) Jura
(b)Juportal
E. Hoe lees je rechtspraak?
1. Rechtbanken en hoven
2. Het Hof van Cassatie
3. Het Grondwettelijk Hof
4. De Raad van State, afdeling bestuursrechtspraak
VI. Rechtsleer opzoeken en lezen
A. Types van publicaties
B. Publicaties met rechtsleer
1. Verwijzing en afkorting
a. Répertoire pratique du droit belge
b. Répertoire notarial
c. Les Novelles
d. Beginselen van Belgisch Privaatrecht
2. Encyclopedische werken
3. Handboeken
a. Burgerlijk recht
(a) DE PAGE EN DEKKERS
(b)Andere (soms verouderde) handboeken in
het privaatrecht zijn:
b. Andere rechtstakken
4. Losbladige commentaren
5. Monografieën
6. Bijdragen in tijdschriften
C. Hulpinstrumenten bij het opzoeken
1. Digitaal
D. Praktische voorbeelden
1. Eerste hypothese: opzoeken op naam van de auteur
(a) Jura
(b)Strada lex
2. Tweede hypothese: rechtsleer over een bepaald thema opzoeken
a. Een eerste verkenning
(a) Standaardwerken: handboeken,
encyclopedische werken en belangrijke
monografieën
(b)Overzichten van rechtspraak
b. Een volledige bibliografie
(a) Jura
(b)Strada lex
4
,Samenvatting Rechtsmethodiek Luna Verheyen
I. Inleiding
Heuristiek / leer van het vinden = wetenschap die langs methodische weg
tot ontdekkingen of uitvindingen leert komen.
Heuristiek / leer van het vinden = methode bij het oplossen van
problemen, het doen van ontdekkingen
5
,Samenvatting Rechtsmethodiek Luna Verheyen
à opzoeken van juridisch bronnenmateriaal staat nooit op zichzelf
à opzoeking kan verschillende vormen aannemen.
Wat je wil weten :
1) Welke regels precies van toepassing zijn op
a. Een specifiek juridisch probleem
b. Op een precies tijdstip
2) Welke oplossingen of benaderingen hiervoor bestaan.
Ook nagaan :
- Hoe rechters die tekst in concrete, vergelijkbare situaties hebben
toegepast (rechtspraak)
- Raadplegen wat andere juristen hierover hebben geschreven
(rechtsleer)
à alle gevonden bronnenmateriaal samenleggen om antwoord op juridisch
probleem te formuleren
- VOOR opzoeking & raadpleging van juridische bronnen à correcte
afbakening vd rechtsvra(a)g(en) die relevant zijn voor het juridische
probleem
à situatie vertalen naar juridische vraag / rechtsvraag
(=juridische kwalificatie aan situatie geven)
Juridische afbakening vh probleem gebeurt? Binnen toepasselijke rechtstak
het bronnenmateriaal verzamelen & adhv daarvan antwoord formuleren
- Problemen kunnen meerdere juridische kwalificaties hebben
- Ook kan het zijn dat voor bepaalde situaties specifieke wetgeving
bestaat die verschilt van algemene wetgeving.
II. Een juridische vraag of rechtsvraag beantwoorden
A. De rechtsvraag
Je kan wetgeving, rechtspraak en rechtsleer opzoeken & raadplegen
à zo een opzoeking is zelden een doel op zich, MAAR meestal in
functie vh beantwoorden van een juridische vraag of rechtsvraag
6
, Samenvatting Rechtsmethodiek Luna Verheyen
à DIT BETEKENT DAT voorafgaandelijk aan eigenlijke
opzoeking, moet men zich beeld vormen v aard vh juridische
probleem OF vraag & deze goed afbakenen & situeren
Die vraag : eenvoudig en beperkt
Juridische vraag kan ook : uitgebreider en meer complex zijn
Wetgever gebruikt bewust bepaalde begrippen (bv. : misbruik, ongegronde
weigering) om wet op ruim aantal gevallen te kunnen toepassen (zonder
een opsomming van concrete voorbeelden in de wettekst zelf)
à rechtszoekende die juiste draagwijdte wil kennen, verplicht te
kijken naar toepassing in rechtspraak in gelijkaardige gevallen.
à er kunnen ook procedurele vragen ontstaan. à antwoord? Ger. W.
B. Afbakening en situering
Belangrijk om juridische vraag volledig & correct af te bakenen & te
situeren.
Casus = een (fictief) feitenrelaas voorgeschoteld waarin een probleem of
conflict zit verwerkt dat een juridische oplossing behoeft.
1. Identificatie vd relevante feiten
In feitelijke gegevens & in het probleem de feiten te identificeren die een
rol kunnen spelen in de oplossing & zo de cruciale rechtsvragen te
onderscheiden.
à deze oefening is zelden eenvoudig. Feiten moeten vanuit
verschillende invalshoeken worden bekeken.
à verschillende facetten van casus verhogen complexiteit vd
vraagstelling & vd opzoekingen
2. Juridische kwalificatie vd feiten
Vragen beantwoorden? Eerst in staat zijn feitelijke vraagstelling te
vertalen in juridische vraagstelling & hieraan juridische kwalificatie
verlenen.
à afvragen : ‘Hoe regelt het recht, dmv normatieve regels, de positie
vd partij(en) in een casus?’
à dit gebeurt? Dan met oog op opzoekingen de juridische vraag
situeren in rechtssysteem. Men tracht rechtstak(ken) te achterhalen
waaronder de vraag valt
à BOVENDIEN in staat zijn relevante rechtsfeiten & juridische vragen
te vatten in (juridische) trefwoorden
7
