Samenvatting International Law - volkenrecht (1100RECVOL_2425)

Volkenrecht




Pagina | 1

, Deel I: Grondslagen en structuur van het internationale recht
Inleiding
Key arresten
 Zorg dat je kan refereren naar volgende elementen van deze key arresten:
o De rechtbank of andere instelling (bv. ICJ, ECHR, WTO DSB),
o De naam (of gangbare naam)
o En de partijen (indien van toepassing)
o Relevante leerstukken
 Gebruik ‘table of cases' vooraan in het boek van Henriksen tijdens de blok. Wanneer het key arrest enkel
in de voetnoot (en niet in de broodtekst) wordt vermeld door Henriksen, moet je het niet in die context
kunnen noemen.
 Als een arrest niet op de key arresten lijst staat dan moet je nog steeds de leerstukken kennen die
Henriksen uitlegt zonder die referenties naar arresten. (‘ICJ rechtspraak zegt…’ volstaat)
 Ik vertel soms 'het verhaal' achter het arrest in het college. Ik ga je echter niet vragen naar de verhalen
achter de arresten op het examen.

Het publiek internationaal recht
 Juridische kwesties die meer dan één staat aangaan
 Traditioneel: het rechtssysteem dat de onderlinge relaties van soevereine staten en hun rechten en
plichten ten opzichte van elkaar reguleert.
 Andere actoren: internationale organisaties + de individuen met rechten en plichten
 Geen wetgevende of uitvoerende macht (in tegenstelling met het nationaal recht)
In feite: het internationaal recht is een gedecentraliseerd rechtssysteem waarbij het primair aan de
rechtssubjecten zelf is om de wet te creëren, te interpreteren en te handhaven.

 privaat internationaal recht: bestaat uit nationale weten die betrekking hebben op conflicten van recht en
regels vastgesteld voor de behandeling van zaken die een buitenlands element betre en.

Het internationale recht weerspiegelt de wijdverbreide globalisering en specialisatie
 Kenmerkend voor onze moderne internationale samenleving
 Belangrijkste factor: een steeds uitgebreider en e ectiever systeem van internationale regels
 Verbind en beschermd: staten, bedrijven en individuen
 Ontwikkeling mogelijk omdat de primaire leden (de staten) voortdurend hebben proberen samen te
werken om juridische oplossingen te vinden voor problemen van gemeenschappelijk belang
+ wederzijds vertrouwen tussen de staten
o Samenwerking en wederzijdse vertrouwen verwaterd doorheen de tijd
o Hedendaags internationaal systeem gekenmerkt door
 Toenemende interstatelijke rivaliteit
 Concurrentie
 Wantrouwen




Pagina | 2

,Ambitie van het internationaal recht
Stabiliteit creëren door samenwerking
 Europese rechtsorde (Vrede van Westfalen 1648)
o Het internationale rechtssysteem is verbonden met de opkomst en consolidatie van natiestaten
o “de geboorte van het internationale statensysteem”
o De vredesverdragen:
 De Vrede van Münster
 De Verdragen van Münster en Osnabrück
o Doel: de grote Europese mogendheden een schijn van orde en structuur creëren in een
anarchistische en wanordelijk Europese wereld
o Het idee: de machten van de transnationale krachten (rijk en religie) te beperken en in plaats
daarvan grondgebied en individuen te compartimenteren in soevereinde staten
o Primaire bron van autoriteit = de staat
o Internationale orde creëren uit een veelvoud va ‘staten’ van gelijke juridische betekenis
-> keerpunt: Westfalen
o Voor de Vrede van Westfalen: Jean Bodin => staatssoevereiniteit geconceptualiseerd
 Hij werd beïnvloed door de godsdienstenoorlog in Frankrijk
 Hij wouw een systeem met een duidelijke en onbetwistbare bron van autoriteit
 De theorie van een soeverein die absolute en ondeelbare macht bezit die alleen
verantwoording verschuldigd is aan God
 Post ‘Wereld’ oorlog I: League of Nations
o 1919: oprichting van de Volkenbond
 Taak: handhaven van de wereldvrede
 Verbood geen oorlog
 Beslechtingsmechanismen: staten moesten geschillen voorleggen en mogen geen
oorlog voeren tot er een bepaalde tijd is verstreken na de beslissing van dit mechanisme
o 1928: poging tot oorlog te verbieden
 Het Verdrag van Parijs
 De partijen verplichten om geen oorlog te voeren als middel om hun internationale
geschillen op te lossen en als instrument van nationaal beleid
o Belangrijke prestatie: oprichting van het Permanente Hof van Internationale Justitie (PCIJ)
 Den Haag, Nederland
 Geen dwingende jurisdictie
 Bouwde een substantieel corpus aan jurisprudentie
o PCIJ is de voorloper van het huidige Internationale Gerechtshof (ICJ)
 Post ‘Wereld’ oorlog II: Verenigde Naties
o Reactie op de wreedheden van de nazi’s: het vervolgen van Duitse topfunctionarissen voor
internationale misdaden/ oorlogsmisdaden
o Vervanging van de Volkenbond door de VN (Verenigde Naties)
 Taak: handhaven van de internationale vrede en veiligheid
 Gebouwd op de ‘Westfaalse’ principes + respect voor het principe van gelijke rechten en
zelfbeschikking + soevereine gelijkheid aan alle lidstaten
o Het handvest van de VN
 Verbod op het gebruik van geweld
 Collectief orgaan (de Veiligheidsraad): internationale vrede en veiligheid handhaven +
gewelddadige maatregelen te autoriseren
o Handhaven van de vrede + het voeren van oorlog = collectieve inspanning
o Handvest -> Algemene Vergadering: alle lidstaten in vertegenwoordigd
 Adviserende rol
 Organisatorische structuur waarin alle lidstaten hun mening en zorgen kunnen uiten
 Instrumenteel: promotie van doelen die van wereldwijd belang zijn
Pagina | 3

, o VN: een overkoepelende structuur voor belangrijke internationale organisaties
o 1944: conferentie in Bretton Woods in de VS
 De belangrijkste internationale organisaties voor de regulering van handel en monetair
beleid
 IMF: het Internationaal Monetair Fonds
 De Wereldbank: de internationale bank voor wederopbouw en ontwikkeling
 GATT: de Algemene overeenkomst inzake Tarieven en Handel
o 1948: naoorlogse VN-agentschap => de WHO
o De VN + de zusterorganisaties
 Staten streven gemeenschappelijke doelen door internationale organisaties op te
richten
 Lidmaatschap: afhankelijk van het doel en de regio
o 1949: Noord Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO)
 Belangrijkste regionale organisatie
 Wederzijdse verdediging
o 1951: Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal
o 1957: Verdrag van Rome: creatie van de Europese Economische Gemeenschap (EEG)
o Instellingen van de EU
 Europese Raad
 De Raad van de Europese Unie
 Het Europees Parlement
 De Europese Commissie
 Het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU)
o De instellingen: juridische bindende instrumenten aannemen OF bindende beslissingen nemen
o 1949: Raad van Europa
 Doel: intergouvernementele en interparlementaire samenwerking versterken
 1950: het Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM)
 Centrale instrument voor de bescherming van de mensenrechten in Europa
o 1948: de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS)
 Belangrijke regionale organisatie buiten Europa
 Een vreedzame orde creëren en solidariteit + een vreedzame orde te bevorderen + de
soevereiniteit, territoriale integriteit en onafhankelijkheid van haar leden te verdedigen

De ontwikkeling van het internationale recht na WO II => aangestuurd door het Westen
 Gebruik van zijn dominantie in de weredlaangelegenheden
 Internationale organisaties: een wereldorde te creëren
 Gebaseerd op westerse waarden:
a. Open en vrije economische markt
b. Toenemend respect voor staatssoevereiniteit en individuele rechten
c. Institutionele samenwerking

Voorbeeld: het dekolonisatieproces
- 1/3de van de wereldwijde bevolking woonde in de gebieden op één of andere manier afhankelijk waren
van een koloniale macht
- 1960: Assemblee nam een historische verklaring => verlenen van onafhankelijkheid aan koloniën
- Bevestiging: recht van alle mensen op zelfbeschikking + kolonialisme snel en onvoorwaardelijk moest
beëindigd worden
- Anno 2025: 80 voormalige koloniën hun onafhankelijkheid verkregen
- 1946: international law commission (ILC) opgericht
- Primaire doelstelling: progressieve ontwikkeling van het internationale recht en de codificatie ervan te
bevorderen
Pagina | 4