Veranderen als samenspel
‘’In veranderingsprocessen geven mensen met elkaar betekenis aan de situatie waarin ze zich
bevinden en zoeken daarbij een veranderaanpak die bij hen en de situatie past. Ze spelen met elkaar
een spel van verandering en vernieuwing.’’
Het veranderproces is een oneindig proces wat altijd doorloopt
,Inhoudsopgave
HOOFDSTUK 1 T/M 5: CONTEXT MAKEN........................................................................................................ 3
HOOFDSTUK 1: SPEELVELD VERKENNEN......................................................................................................... 4
ONTWIKKELINGEN OP HET SPEELVELD DIE VAN INVLOED ZIJN.............................................................................................4
VERANDERKUNDIGE AFWEGINGEN................................................................................................................................8
HOOFDSTUK 2: SPELERS IN KAART BRENGEN.................................................................................................. 9
EXTERNE SPELERS......................................................................................................................................................9
INTERNE SPELERS.......................................................................................................................................................9
VERANDERKUNDIGE AFWEGINGEN..............................................................................................................................12
HOOFDSTUK 3: SPELAMBITIE VERBEELDEN................................................................................................... 13
LEERDOELEN...........................................................................................................................................................13
DE STRATEGISCHE IDENTITEIT.....................................................................................................................................14
UITVOEREN, MONITOREN EN EVALUEREN.....................................................................................................................14
VERANDERKUNDIGE AFWEGINGEN..............................................................................................................................15
HOOFDSTUK 4: SPELPATRONEN DOORGRONDEN.........................................................................................16
WAARDEREND VERKENNEN.......................................................................................................................................16
SPELPATRONEN ONDERKENNEN..................................................................................................................................16
4 CULTUURTYPOLOGIEËN..........................................................................................................................................17
OMGAAN MET SPANNINGEN EN VALKUILEN..................................................................................................................17
VERANDERKUNDIGE AFWEGINGEN..............................................................................................................................18
HOOFDSTUK 5: SPELIDEE BEREDENEREN...................................................................................................... 19
LEERDOELEN...........................................................................................................................................................19
VERANDERSTRATEGIEËN............................................................................................................................................20
VERANDERKUNDIGE AFWEGINGEN..............................................................................................................................21
HOOFDSTUK 6 T/M 9: IMPACT HEBBEN........................................................................................................ 22
HOOFDSTUK 6: SPELIDEE CONCRETISEREN................................................................................................... 23
COMMUNICEREN EN INTERACTEREN............................................................................................................................24
VERANDERKUNDIGE AFWEGINGEN..............................................................................................................................26
HOOFDSTUK 7: SPELVERDELING ORGANISEREN............................................................................................27
SPELERS EN HUN ROL:..............................................................................................................................................28
VERANDERKUNDIGE AFWEGINGEN..............................................................................................................................28
HOOFDSTUK 8: SPELVORMEN INBRENGEN................................................................................................... 29
VERANDERKUNDIGE AFWEGINGEN..............................................................................................................................31
HOOFDSTUK 9: SPELBELEVING ERVAREN...................................................................................................... 32
VERANDERKUNDIGE AFWEGINGEN..............................................................................................................................32
2
, Intermezzo
Hoofdstuk 1 t/m 5: Context maken
De eerste vijf hoofdstukken gaan over context maken. Dit is tevens het linker gedeelte van het figuur. Bij
context maken gaat het erom dat je als speler in verandering genoeg begrijpt van het speelveld, de spelambitie,
de belangen van spelers en de heersende spelpatronen.
Doel inschatten welke veranderaanpak heeft de meeste impact
3
, Hoofdstuk 1: Speelveld verkennen
Aan het begin van een verandering is er sprake van terreinverkenning. Relevante vragen die je in het begin kunt
stellen zijn:
o Wat is er gaande?
o Welke ontwikkelingen zijn zichtbaar op het speelveld?
o Waar staat de organisatie voor?
o Welke factoren zijn doorslaggevend voor het succes?
o Is onze organisatie in staat in te spelen op externe ontwikkelingen?
o Welk beeld is er van de toekomst?
TIP:
Het is belangrijk om oordelen uit te stellen en niet te snel denken in oplossingen en gebeurtenissen zien
vanuit verschillende punten
Dynamiek begrijpen =
Onbevangen en meervoudig kijken naar ontwikkelingen in de omgeving in het besef dat veranderingen rondom
werksystemen complex en dynamisch zijn en veranderen een voortdurend proces is van observeren, aanpassen
en leren
Spelen met dynamiek =
Openstaan voor verrassingen en accepteren dat we niet alles kunnen weten om vandaaruit te werken aan
veerkracht en wendbaarheid van de organisatie om te kunnen omgaan met het onbekende
Ontwikkelingen op het speelveld die van invloed zijn
1. Ontwikkelingen in de economie
- Mondialisering economie
- Steeds meer internationale bedrijven
- Werk zekerheid is minder door tijdelijke en flexibele contracten
2. Politieke ontwikkelingen
- Doordat het steeds lastiger wordt om een stabiele meerderheidsregering te vormen, ontstaat
er onzekerheid in politieke verhoudingen
3. Juridische context
- Wetten zijn belangrijk voor de rechtsbescherming van bedrijven, maar beperken wel de
speelruimte
- Internationale wetten begrenzen de ruimte voor nationale wetgeving
4. Nieuw technologie en digitalisering
- Zorgen voor nieuwe werkwijzen en bedrijfsmodellen
- Digitalisering zorgt voor nieuwe vraagstukken als: privacy, internetfraude, transparantie en
veiligheid
5. Sociaal-maatschappelijk
- Mede door mondialisering hebben we een informatie- en netwerksamenleving
- Deze veranderingen hebben direct invloed op een organisatie
6. Ontwikkelingen op cultureel gebied
- Culturele waarden en normen veranderen continue door nieuwe technologie, social media,
jeugdculturen en mensen met andere culturele ervaringen
7. Ecologische en infrastructurele ontwikkelingen
- Milieudiensten stellen hogere eisen aan organisaties om oog te hebben voor de fysieke
omgeving
- Om de doorwerking van omgevingsveranderingen in te schatten, is het relevant na te gaan
wat de gevolgen zijn voor de spelambitie van een organisatie en welke veranderingen
wenselijk zijn
De markt van organisaties =
4
‘’In veranderingsprocessen geven mensen met elkaar betekenis aan de situatie waarin ze zich
bevinden en zoeken daarbij een veranderaanpak die bij hen en de situatie past. Ze spelen met elkaar
een spel van verandering en vernieuwing.’’
Het veranderproces is een oneindig proces wat altijd doorloopt
,Inhoudsopgave
HOOFDSTUK 1 T/M 5: CONTEXT MAKEN........................................................................................................ 3
HOOFDSTUK 1: SPEELVELD VERKENNEN......................................................................................................... 4
ONTWIKKELINGEN OP HET SPEELVELD DIE VAN INVLOED ZIJN.............................................................................................4
VERANDERKUNDIGE AFWEGINGEN................................................................................................................................8
HOOFDSTUK 2: SPELERS IN KAART BRENGEN.................................................................................................. 9
EXTERNE SPELERS......................................................................................................................................................9
INTERNE SPELERS.......................................................................................................................................................9
VERANDERKUNDIGE AFWEGINGEN..............................................................................................................................12
HOOFDSTUK 3: SPELAMBITIE VERBEELDEN................................................................................................... 13
LEERDOELEN...........................................................................................................................................................13
DE STRATEGISCHE IDENTITEIT.....................................................................................................................................14
UITVOEREN, MONITOREN EN EVALUEREN.....................................................................................................................14
VERANDERKUNDIGE AFWEGINGEN..............................................................................................................................15
HOOFDSTUK 4: SPELPATRONEN DOORGRONDEN.........................................................................................16
WAARDEREND VERKENNEN.......................................................................................................................................16
SPELPATRONEN ONDERKENNEN..................................................................................................................................16
4 CULTUURTYPOLOGIEËN..........................................................................................................................................17
OMGAAN MET SPANNINGEN EN VALKUILEN..................................................................................................................17
VERANDERKUNDIGE AFWEGINGEN..............................................................................................................................18
HOOFDSTUK 5: SPELIDEE BEREDENEREN...................................................................................................... 19
LEERDOELEN...........................................................................................................................................................19
VERANDERSTRATEGIEËN............................................................................................................................................20
VERANDERKUNDIGE AFWEGINGEN..............................................................................................................................21
HOOFDSTUK 6 T/M 9: IMPACT HEBBEN........................................................................................................ 22
HOOFDSTUK 6: SPELIDEE CONCRETISEREN................................................................................................... 23
COMMUNICEREN EN INTERACTEREN............................................................................................................................24
VERANDERKUNDIGE AFWEGINGEN..............................................................................................................................26
HOOFDSTUK 7: SPELVERDELING ORGANISEREN............................................................................................27
SPELERS EN HUN ROL:..............................................................................................................................................28
VERANDERKUNDIGE AFWEGINGEN..............................................................................................................................28
HOOFDSTUK 8: SPELVORMEN INBRENGEN................................................................................................... 29
VERANDERKUNDIGE AFWEGINGEN..............................................................................................................................31
HOOFDSTUK 9: SPELBELEVING ERVAREN...................................................................................................... 32
VERANDERKUNDIGE AFWEGINGEN..............................................................................................................................32
2
, Intermezzo
Hoofdstuk 1 t/m 5: Context maken
De eerste vijf hoofdstukken gaan over context maken. Dit is tevens het linker gedeelte van het figuur. Bij
context maken gaat het erom dat je als speler in verandering genoeg begrijpt van het speelveld, de spelambitie,
de belangen van spelers en de heersende spelpatronen.
Doel inschatten welke veranderaanpak heeft de meeste impact
3
, Hoofdstuk 1: Speelveld verkennen
Aan het begin van een verandering is er sprake van terreinverkenning. Relevante vragen die je in het begin kunt
stellen zijn:
o Wat is er gaande?
o Welke ontwikkelingen zijn zichtbaar op het speelveld?
o Waar staat de organisatie voor?
o Welke factoren zijn doorslaggevend voor het succes?
o Is onze organisatie in staat in te spelen op externe ontwikkelingen?
o Welk beeld is er van de toekomst?
TIP:
Het is belangrijk om oordelen uit te stellen en niet te snel denken in oplossingen en gebeurtenissen zien
vanuit verschillende punten
Dynamiek begrijpen =
Onbevangen en meervoudig kijken naar ontwikkelingen in de omgeving in het besef dat veranderingen rondom
werksystemen complex en dynamisch zijn en veranderen een voortdurend proces is van observeren, aanpassen
en leren
Spelen met dynamiek =
Openstaan voor verrassingen en accepteren dat we niet alles kunnen weten om vandaaruit te werken aan
veerkracht en wendbaarheid van de organisatie om te kunnen omgaan met het onbekende
Ontwikkelingen op het speelveld die van invloed zijn
1. Ontwikkelingen in de economie
- Mondialisering economie
- Steeds meer internationale bedrijven
- Werk zekerheid is minder door tijdelijke en flexibele contracten
2. Politieke ontwikkelingen
- Doordat het steeds lastiger wordt om een stabiele meerderheidsregering te vormen, ontstaat
er onzekerheid in politieke verhoudingen
3. Juridische context
- Wetten zijn belangrijk voor de rechtsbescherming van bedrijven, maar beperken wel de
speelruimte
- Internationale wetten begrenzen de ruimte voor nationale wetgeving
4. Nieuw technologie en digitalisering
- Zorgen voor nieuwe werkwijzen en bedrijfsmodellen
- Digitalisering zorgt voor nieuwe vraagstukken als: privacy, internetfraude, transparantie en
veiligheid
5. Sociaal-maatschappelijk
- Mede door mondialisering hebben we een informatie- en netwerksamenleving
- Deze veranderingen hebben direct invloed op een organisatie
6. Ontwikkelingen op cultureel gebied
- Culturele waarden en normen veranderen continue door nieuwe technologie, social media,
jeugdculturen en mensen met andere culturele ervaringen
7. Ecologische en infrastructurele ontwikkelingen
- Milieudiensten stellen hogere eisen aan organisaties om oog te hebben voor de fysieke
omgeving
- Om de doorwerking van omgevingsveranderingen in te schatten, is het relevant na te gaan
wat de gevolgen zijn voor de spelambitie van een organisatie en welke veranderingen
wenselijk zijn
De markt van organisaties =
4
