Inleiding
Dit eerste deeltje gaat over secularisatie, desecularisatie en hersecularisatie
1) Secularisatie
Secularisatiethese = vermindering van het belang van religie in een moderne, geïndividualiseerde
wereld. Mensen beginnen meer te geloven in de wetenschap
De daling in het belang van religie kan op 2 niveaus:
- Maatschappelijk niveau
- Individueel niveau
We bekijken dan 6 namen die iets gezegd hebben over de secularisatie (BiG aCCiDenT)
a. Berger, P
Schreef een boek in 1967 over de secularisatiethese. Hij geloofde daar heel hard in. Dit hing
samen met de het jaar 1968 waar er een culturele omslag plaatsvond. Zijn boek zorgde voor
een versnelling in de secularisatie.
b. Glucksmann, A
Hij had het meer over het kwade en zei dat God al 3 keer gestorven was:
o Jezus aan het kruis
o Modernisering en verlichting
o Massaslachtingen in Rwanda, Verdun en Auschwitz
Vanaf hier werd een wat verfijning gebracht aan het debat.
c. Cox
Tot 1989 had je de sovjet unie en dus het communisme in het oosten wat ervoor zorgde dat je
geen godsdienstvrijheid had. In het westen had je dan de secularisatie. Religie leek toen een
randverschijnsel.
Hij zei dat religie wel aanwezig was in stedelijke context
d. Casanova, J
Hij zegt dat er 3 niveaus zijn van secularisatie
o Scheiding tussen kerk en staat
o Privatisering van godsdienst (problematisch) -> alleen in privé leven
o Vermindering van belang van religie
e. Taylor, C
Hij maakt een onderscheidt tussen secularisatie als doel of als middel. Is dus nog een verdere
verfijning.
o Doel= wederzijds respect
o Middel= scheiding tussen kerk en staat
Hij onderscheidt hierbij 2 soorten modellen dat een land kan hebben:
- Het republikeins model (typisch uit Frankrijk) waarbij er een sterke scheiding is tussen kerk
en staat. Dit model heet ook het laïcité model. De overheid en staat moeten neutraal zijn!
, Focust zich vooral op secularisatie als middel!
- Het Angelsaksisch model of het liberaals model is compleet het tegenovergestelde en is dus
typisch het model van de UK. Dit model focust zich vooral op secularisatie als doel!
In praktijk zie je vaak een continuüm.
België heeft op zijn beurt een apart model en dit komt door de verzuiling. Dit is een verdeelde
bevolking door een taal of door politieke aspecten. Dit is heel hard zo in België en dat zien we
aan de 3 gewesten.
f. Davie, G
“Believing without belonging” -> mensen geloven wel nog maar gaan niet meer perse naar
de kerk om te bidden
“Belonging without believing” -> mensen zeggen wel dat ze christenen zijn maar eigenlijk is
dat niet zo en doen ze dat ergens gewoon voor een culturele identiteit.
“Vicarious Religion” -> de band met de kerk wordt losser. We gaan er vanuit dat een klein
deel van de gelovigen het grote deel gaat vertegenwoordigen. Je kan als christene bv
trouwen voor de kerk terwijl je nog nooit naar een mis bent gegaan. Dit kan in sommige
andere religies niet.
2) Desecularisatie
= is net het teruggaan naar religie. Het belang van religie begint terug te groeien.
We bekijken opnieuw 5 namen die iets te maken hadden met de desecularisatie.
a. Kepel
Hij was de eerste die zei dat religie terug ging komen “la revanche de Dieu” (1989)
b. Micklethwait & wooldridge
Schreven een boek “god is back”
Dus er werd gezegd dat de desecularisatie begonnen was rond het jaar 1989 maar sommigen zeggen
dat dit al vroeger gebeurde (1978) door de verkiezing van de paus Johannes Paulus 2 de en door de
Iraanse revolutie. -> dit was in de oosterse wereld
In de westerse wereld gaat de secularisatie verder door totdat niet-religieuze wetenschappers
opnieuw het belang van religie gaan herwaarderen. Een voorbeeld is Alain de Button. Hij was zelf
een atheïst.
c. Berger
We hebben Peter Berger gezien bij de secularisatie. Hij geloofde daar heel hard in. En nu zien we
hem opeens terug bij de desecularisatie! Hoe kan dit? Hij is van mening verandert! En dat geeft hij
ook toe en geeft 2 redenen waarom hij fout zat
- Hij keek te fel naar het westen van Europa en dacht dat de rest van de wereld het westen zou
volgen maar het omgekeerde gebeurde.
- Er was een bias binnen de wetenschappers. Een confirmation bias. Iedereen van die
wetenschappers geloofde in secularisatie dus gingen ze elkaar ook bevestigen.
, Dus de evolutie van Peter Berger ging van geloof in secularisatie naar geloof in desecularisatie. Hij is
ook degene die het woord desecularisatie eigenlijk uitvindt.
d. Habermas
De laatste persoon die we zien is Habermas. Hij is oorspronkelijk een marxist die dus normaal gezien
kritiek heeft op de godsdiensten. Hij sprak met Kardinaal Ratzinger en zijn visie veranderde:
- Eerst: er is geen plek voor religie in eender welke discussie. Ook argumenteren op basis van
religie heeft zijn plaats niet in het gesprek.
- Na gesprek met Ratzinger: religieuze argumentatie mag in een publiek gesprek maar dan mot
je dat gaan verantwoorden en ook liefst zodat iedereen het snapt. MAAR als er formele
beslissingen genomen moeten worden dan is daar geen plek voor.
3) Hersecularisatie
Komt na de desecularisatie en is het feit dat je terug een verminderd belang hebt van religie.
Die hersecularisatie vindt vooral plaats in Amerika.
4) Samuel Huntington
‘clash of civilitations’ !
- Hij kon in heel de wereld zo’n 7 à 8 beschavingen onderscheiden.
- Die onderscheidingen gebeurde grotendeels op basis van een verschillende religie. Dus elke
beschaving had een leidinggevende religie.
- Je hebt per beschaving ook een leidinggevende mogendheid (zoals Moskou bv)
- Hij geloofde in oorlogen tussen beschavingen maar wat we nu vooral zien zijn oorlogen
binnen beschavingen dus op dat vlak was hij niet correct.
- Hij was wel juist over 9/11. Dit was wel tussen beschavingen!
Er kwam ook veel kritiek op de ideeën van Huntington:
- Beschavingen waren te simplistisch
- Meeste oorlogen binnen een beschaving en niet tussen beschavingen
- Ook andere oorzaken zijn oorlog voor een oorlog zoals de economie bv.
5) Blinde vlek
Godsdiensten zijn een blinde vlek in onze media want daar wordt amper/niet over gesproken. Dit
komt vooral door het secularisatieparadigma.
Dit eerste deeltje gaat over secularisatie, desecularisatie en hersecularisatie
1) Secularisatie
Secularisatiethese = vermindering van het belang van religie in een moderne, geïndividualiseerde
wereld. Mensen beginnen meer te geloven in de wetenschap
De daling in het belang van religie kan op 2 niveaus:
- Maatschappelijk niveau
- Individueel niveau
We bekijken dan 6 namen die iets gezegd hebben over de secularisatie (BiG aCCiDenT)
a. Berger, P
Schreef een boek in 1967 over de secularisatiethese. Hij geloofde daar heel hard in. Dit hing
samen met de het jaar 1968 waar er een culturele omslag plaatsvond. Zijn boek zorgde voor
een versnelling in de secularisatie.
b. Glucksmann, A
Hij had het meer over het kwade en zei dat God al 3 keer gestorven was:
o Jezus aan het kruis
o Modernisering en verlichting
o Massaslachtingen in Rwanda, Verdun en Auschwitz
Vanaf hier werd een wat verfijning gebracht aan het debat.
c. Cox
Tot 1989 had je de sovjet unie en dus het communisme in het oosten wat ervoor zorgde dat je
geen godsdienstvrijheid had. In het westen had je dan de secularisatie. Religie leek toen een
randverschijnsel.
Hij zei dat religie wel aanwezig was in stedelijke context
d. Casanova, J
Hij zegt dat er 3 niveaus zijn van secularisatie
o Scheiding tussen kerk en staat
o Privatisering van godsdienst (problematisch) -> alleen in privé leven
o Vermindering van belang van religie
e. Taylor, C
Hij maakt een onderscheidt tussen secularisatie als doel of als middel. Is dus nog een verdere
verfijning.
o Doel= wederzijds respect
o Middel= scheiding tussen kerk en staat
Hij onderscheidt hierbij 2 soorten modellen dat een land kan hebben:
- Het republikeins model (typisch uit Frankrijk) waarbij er een sterke scheiding is tussen kerk
en staat. Dit model heet ook het laïcité model. De overheid en staat moeten neutraal zijn!
, Focust zich vooral op secularisatie als middel!
- Het Angelsaksisch model of het liberaals model is compleet het tegenovergestelde en is dus
typisch het model van de UK. Dit model focust zich vooral op secularisatie als doel!
In praktijk zie je vaak een continuüm.
België heeft op zijn beurt een apart model en dit komt door de verzuiling. Dit is een verdeelde
bevolking door een taal of door politieke aspecten. Dit is heel hard zo in België en dat zien we
aan de 3 gewesten.
f. Davie, G
“Believing without belonging” -> mensen geloven wel nog maar gaan niet meer perse naar
de kerk om te bidden
“Belonging without believing” -> mensen zeggen wel dat ze christenen zijn maar eigenlijk is
dat niet zo en doen ze dat ergens gewoon voor een culturele identiteit.
“Vicarious Religion” -> de band met de kerk wordt losser. We gaan er vanuit dat een klein
deel van de gelovigen het grote deel gaat vertegenwoordigen. Je kan als christene bv
trouwen voor de kerk terwijl je nog nooit naar een mis bent gegaan. Dit kan in sommige
andere religies niet.
2) Desecularisatie
= is net het teruggaan naar religie. Het belang van religie begint terug te groeien.
We bekijken opnieuw 5 namen die iets te maken hadden met de desecularisatie.
a. Kepel
Hij was de eerste die zei dat religie terug ging komen “la revanche de Dieu” (1989)
b. Micklethwait & wooldridge
Schreven een boek “god is back”
Dus er werd gezegd dat de desecularisatie begonnen was rond het jaar 1989 maar sommigen zeggen
dat dit al vroeger gebeurde (1978) door de verkiezing van de paus Johannes Paulus 2 de en door de
Iraanse revolutie. -> dit was in de oosterse wereld
In de westerse wereld gaat de secularisatie verder door totdat niet-religieuze wetenschappers
opnieuw het belang van religie gaan herwaarderen. Een voorbeeld is Alain de Button. Hij was zelf
een atheïst.
c. Berger
We hebben Peter Berger gezien bij de secularisatie. Hij geloofde daar heel hard in. En nu zien we
hem opeens terug bij de desecularisatie! Hoe kan dit? Hij is van mening verandert! En dat geeft hij
ook toe en geeft 2 redenen waarom hij fout zat
- Hij keek te fel naar het westen van Europa en dacht dat de rest van de wereld het westen zou
volgen maar het omgekeerde gebeurde.
- Er was een bias binnen de wetenschappers. Een confirmation bias. Iedereen van die
wetenschappers geloofde in secularisatie dus gingen ze elkaar ook bevestigen.
, Dus de evolutie van Peter Berger ging van geloof in secularisatie naar geloof in desecularisatie. Hij is
ook degene die het woord desecularisatie eigenlijk uitvindt.
d. Habermas
De laatste persoon die we zien is Habermas. Hij is oorspronkelijk een marxist die dus normaal gezien
kritiek heeft op de godsdiensten. Hij sprak met Kardinaal Ratzinger en zijn visie veranderde:
- Eerst: er is geen plek voor religie in eender welke discussie. Ook argumenteren op basis van
religie heeft zijn plaats niet in het gesprek.
- Na gesprek met Ratzinger: religieuze argumentatie mag in een publiek gesprek maar dan mot
je dat gaan verantwoorden en ook liefst zodat iedereen het snapt. MAAR als er formele
beslissingen genomen moeten worden dan is daar geen plek voor.
3) Hersecularisatie
Komt na de desecularisatie en is het feit dat je terug een verminderd belang hebt van religie.
Die hersecularisatie vindt vooral plaats in Amerika.
4) Samuel Huntington
‘clash of civilitations’ !
- Hij kon in heel de wereld zo’n 7 à 8 beschavingen onderscheiden.
- Die onderscheidingen gebeurde grotendeels op basis van een verschillende religie. Dus elke
beschaving had een leidinggevende religie.
- Je hebt per beschaving ook een leidinggevende mogendheid (zoals Moskou bv)
- Hij geloofde in oorlogen tussen beschavingen maar wat we nu vooral zien zijn oorlogen
binnen beschavingen dus op dat vlak was hij niet correct.
- Hij was wel juist over 9/11. Dit was wel tussen beschavingen!
Er kwam ook veel kritiek op de ideeën van Huntington:
- Beschavingen waren te simplistisch
- Meeste oorlogen binnen een beschaving en niet tussen beschavingen
- Ook andere oorzaken zijn oorlog voor een oorlog zoals de economie bv.
5) Blinde vlek
Godsdiensten zijn een blinde vlek in onze media want daar wordt amper/niet over gesproken. Dit
komt vooral door het secularisatieparadigma.
