Samenvatting algemene heelkunde 2

Algemene heelkunde II – been 1

Functie van been
= ondersteuning van skelet en van elke beweging die we doen
Niet elk been heeft ondersteunende functie in beweging – sommige ook
beschermende functie (hersenen, thorax, wervelkolom etc)

Dingen die fout kunnen gaan onderverdelen in:
1. Traumatische aandoeningen
2. Algemeen metabole aandoeningen
3. Infectieuze aandoeningen

Onderzoeksmethoden
Klinisch onderzoek van beenstelsel
1) In rust: houding, ontlast dier lidmaat, zwelling, deformatie, symmetrie
2) In beweging (ook pezen, ligamenten, gewrichten)

Palpatie
Hoe minder spieren rond been, hoe makkelijker palpatie gaat zijn
Palperen = drukken en bewegen (opheffen) – wat voelen:
 Crepitatie (=beenstukken over elkaar bewegen), zwellingen, pijn
 Temperatuursverschillen: afhankelijk van beharing
 Beweeglijkheid (vooral van gewrichten)

Overig
Percussie: kloppen op been, kijken welke pijnreactie er van komt
 Als dieren pijn hebben gaat het verergeren als je erop klopt
Auscultatie: om crepitatie beter te detecteren
 Indien omgeven door zware spiermassa kan je het niet voelen, maar
dus wel horen (in combinatie met beweging!)
 Bij zware beenderen: rectale onderzoeken + auscultatie

Radiografie
 In verschillende richtingen: minstens 2, maar meestal onvoldoende
 Kwaliteit van RX is belangrijk
 Je ziet wijziging in mineralisatie pas bij 30-60% vermindering
 Altijd correleren met klinisch beeld!!

CT kan ook belangrijk zijn voor het been
Scintigrafie minder nauwkeurig: radioactief gelabeld product in bloed 
bindt op delen van bot die metabool actief zijn (bv NBV)  hotspots
 Altijd symmetrisch beoordelen – sommige zijn natuurlijk hot spot
 Meer gebruiken als screeningsmethoden
MRI meer voor weke delen dan voor bot: pezen, peesscheuren
Echografie: enkel opp van been onderzoeken (bv onderbreking opp)
Thermografie, BOZ (enkel bij infectieus), biopsie, …

Fracturen

,= onderbreking van continuiteit van beenweefsel waardoor het pijnlijk
wordt, of dat het de functie niet meer kan uitoefenen

Fractuur ontstaat dr kracht, maar er zijn predisponerende factoren nodig!
Algemeen: leeftijd, minder activiteit, dracht en lactatie, skeletaandoening
Lokaal: ergens op plek in bot is er demineralistie – tumor, infectie, cysten

Effectief traum oorzaken: uitw slag, val, aanrijding, abnormale beweging
 bot buigt verder dan zijn limiet  fractuur
Kan ook komen doordat dier slag krijgt op bil  veel kracht via achilles-
pees op calcaneus met hierin groeiplaat  fractuur

2 zaken die kans op fractuur bepalen: hardheid en elasticiteit van het bot
 evolueert ngl leeftijd: jonge dieren heel elastisch

Classificatie van fracturen (belang communicatie)
1. Lokalisatie
Welk been, waar in het been, extra- of intra-articulair
Groeiplaten vaak betrokken bij fracturen omdat het zwak kb is
Zone van hypertrofische kb-cellen = zwakke zone

2. Configuratie van de fractuur
Partieel of totaal (= volledige onderbreking continuiteit, verlies van
steunende functie)

Partiele fractuur komt vaak vr, ook barst genoemd – fractuur begint in het
bot, maar stopt halverwege en loopt uit naar een of andere cortex
 Is stabiel
 Meerdere RX opnames zijn belangrijk of CT (enkel bij rechtstaand)
 Fissuren worden duidelijker na 1w-10d door botresorptie

Niet elke partiele fractuur kan als echte barst gedefinieerd worden
Barst = situatie waarbij 1 cortex onderbroken is, dan stopt fissuur
Sommige vormen van schade aan bot zijn nog minder dan een barst
 Subchondrale bottrauma: typisch aan gewrichten
 Stressfracturen
 overbelasting jong dier dat te zwaar getraind wordt met botresorptie
 repetitieve overbelasting, microfracturen, radiolucentie, nooit acuut
 predisponerend voor ontstaan volledige fracturen

Anatomische vlakken
 Frontaal vlak: lateraal naar mediaal
 Sagittaal vlak: dorsaal naar palmair/plantair
 Transversaal vlak
 Spiraal: spiraliserende fracturen

Soms ook gewoon complexe fracturen

,Wat bepaalt vorm van fractuur: de inwerkende krachten
A en B: zijdelingse impact, prox en dist deel
bewegen naar R
Cortex onder tensie  fractuurlijn van L nr R 
utiwijken in prox en dist component
= buiging + compressie vh been
Butterfly fragmenten


Hoe groter comprimerende kracht, hoe groter butterfly (3 stukken)
 Spiraliserende: roterende krachten
 Zuiver comprimerende krachten: licht schuine fractuur
 Tractiekrachten: dwarse fractuur

3. Fragmentatie
Beschrijven hoeveel fragmenten aanwezig zijn: eenvoudig – complex
Wat bepaalt of fractuur verbrijzeld/comminuted is of niet: mate van E die
er in bot opgestapeld is op moment er krachten op in werken
Hoe meer E opgestapeld, hoe meer explosie van het bot

4. Open of gesloten
Open: verbinding tss fractuurhaard en buitenwereld via huidwonde
Van zodra ergens verbinding is, is het beschouwd als open fractuur
Omdat continuiteit van huid onderbroken is  contaminatie bot mogelijk

5. Stabiel of verplaatst
Stabiel: barsten
Verplaatst: totale fracturen, onstabiel
 Spiercontracties bepalen maat van verplaatsing
 Vaak verschuiven fragmenten tov elkaar
 Bij sommige gaan fragmenten ook uit elkaar: tuberculum
supraglenoidale (dr tractie biceps), patella, ulna, calcaneus, …

Specifieke fracturen
Schilferfractuur: nooit volledige onderbreking qua
steunfunctie vh been
 Vaak intra-articulair (extra kan ook)
 Chip fracture
 Soms niet zichtbaar op bep RX foto’s

, Slabfractuur: van ene gewrichtsinterlinie tot ander
 Waar: korte beenderen (longitudinale fract)



Compressiefractuur: indeuking
 Waar: korte beenderen (vooral wervel)


Indeukingsfractuur: door druk
 Waar: platte beenderen (bv schedel)



Avulsiefractuur: losgetrokken stukken bot
 Fragmenten losgetrokken dr zware kracht die
komt op aanhechting ligament op bot


Monteggia fractuur: combinatie van luxatie
gewricht en hierdoor een fractuur
 Waar: ellebooggewricht
 Radius en ulna naar dors verplaatsen 
humeruskop gaat ulna afbreken
 Ulnafractuur + dors luxatie gewricht
Groenhout fractuur: als je lidmaat probeert te
bewegen is het pijnlijk, maar bengelt niet
 Stabiel
 Splijt langs 1 zijde, buigen langs andere zijde
 Waar: jonge, elastische lange beenderen

Subperiostale fractuur: beide cortexen onderbroken
 Periost zorgt nog vr stabiliteit
 Bij jonge dieren is periost zwaar en dik
 Stabiel
Salter harrisfractuur: groeiplaten
 I: volgens zelfde lijn groeiplaat, groeiplaat zelf
gebroken – stabiel/instabiel
 II: fractuur in groeiplaat, metafyse
 III: fractuur in groeiplaat, vanuit epifyse, altijd
intra-articulair
 IV: groeilaat, epifyse naar metafyse
 V: groeiplaat verloren dr compressiefractuur
(bekkenfractuur: altijd 2 fracturen te zien!)

Symptomen van fracturen
Onstabiele fracturen
 Soms hoorbaar gekraak (zelden)