• Mauvais document ? Échangez-le gratuitement
  • Rédigé par des étudiants ayant réussi
  • Disponible immédiatement après paiement
  • Lire en ligne ou en PDF
Vendre
Où étudie-tu ?
La langue
Document preview thumbnail
Aperçu 4 sur 141 pages
Resume

Volledige samenvatting samenleving, feiten en problemen

Document preview thumbnail
Aperçu 4 sur 141 pages

Een volledige samenvatting van de lessen en de slides van het vak samenleving, feiten en problemen. Vanaf de eerste keer een 13/20 gehaald met deze samenvatting.

Aperçu du contenu

SAMENLEVING, FEITEN EN
PROBLEMEN
INHOUDSOPGAVE

Woord vooraf ............................................................................................................................................ 6

Inleiding: een conceptueel kader............................................................................................................. 6
Samenlevingen ..................................................................................................................................................................... 6
3 basisinstituties ............................................................................................................................................................................................ 7
Basisinstitutie 1. het gezin ................................................................................................................................................. 7
Basisinstitutie 2: de overheid ........................................................................................................................................... 9
Basisinstitutie 3: bedrijven .............................................................................................................................................. 10
3 basisinstituties en de markt ........................................................................................................................................ 11
Basisinstituties: overzicht ................................................................................................................................................ 12
Een vierde basisinstitutie? ............................................................................................................................................... 12
Basisstructuur ..............................................................................................................................................................................................13
Kapitalisme ......................................................................................................................................................................... 13
Marxisme ............................................................................................................................................................................ 13
Corporatisme (tussenvorm) à belangrijk voor belgische samenleving .............................................................. 13
Welvaartsstaat ................................................................................................................................................................... 14
Sociaal contract ...........................................................................................................................................................................................16
Grondleggers van het sociaal contract ........................................................................................................................ 17
Voorbeelden sociaal contract ........................................................................................................................................ 17
Sociaal contract met overlappende generaties .......................................................................................................... 17
Kernbegrippen .............................................................................................................................................................................................18

Als markten falen: marktfalingen en sociale investeringen................................................................ 18
Het libertarische ideaal van een ongereguleerde markt..................................................................................................................18
Probleem voor een sociale wetenschapper................................................................................................................ 19
Het laboratorium van een wetenschapper ................................................................................................................. 19
Onzichtbare hand .......................................................................................................................................................................................19
Is het referentie model realistisch? ............................................................................................................................... 20
Welvaartsstaat: verschillende opvattingen.................................................................................................................. 20
Marktfalingen ..............................................................................................................................................................................................20
Veronderstelling 1. Rationele individuen..................................................................................................................... 21
Aanname 2: perfecte informatie .................................................................................................................................... 22
Aanname 3. Perfect competitieve markten ................................................................................................................ 22
Aanname 4: complete markten ..................................................................................................................................... 24
Aanname 5. Geen publieke goederen .......................................................................................................................... 24
Aanname 6. geen externaliteiten .................................................................................................................................. 25
Overzicht ............................................................................................................................................................................ 27



1

, Sociale investeringen ..................................................................................................................................................................................27
Commodificatie ................................................................................................................................................................. 27
Decommodificatie ............................................................................................................................................................ 27
Mattheüseffect ................................................................................................................................................................... 28
Slotbeschouwing 1: overheidsfalen.........................................................................................................................................................29
Slotbeschouwing 2: sociale rechten........................................................................................................................................................29
Kernbegrippen .............................................................................................................................................................................................29

Sociale zekerheid: de magie van het gemiddeld ................................................................................. 30
Risico ..............................................................................................................................................................................................................30
Informele verzekering ................................................................................................................................................................................31
Private verzekering .....................................................................................................................................................................................32
Sociale verzekering.....................................................................................................................................................................................34
Kernbegrippen .............................................................................................................................................................................................37

Belastingen, ongelijkheid en herverdeling............................................................................................ 38
Efficiëntie en rechtvaardigheid ................................................................................................................................................................38
2 varianten van rechtvaardigheid .................................................................................................................................. 38
Tweede welvaartstheorema ........................................................................................................................................... 39
Belastingen en herverdeling .....................................................................................................................................................................41
Herverdeling en voorverdeling ...................................................................................................................................... 41
Belastingen = instrument om aan herverdeling te doen .......................................................................................... 41
Inkomensongelijkheid ................................................................................................................................................................................45
Gegevens ............................................................................................................................................................................ 45

Een vangnet voor iedereen? Sociale bijstand en armoedebestrijding ............................................... 49
Armoede ........................................................................................................................................................................................................50
Armoedebestrijding.....................................................................................................................................................................................51
Sociale bijstand ............................................................................................................................................................................................54
Besluit ............................................................................................................................................................................................................57

Eenheid in diversiteit? Types van welvaartsstaten .............................................................................. 58
Verschillende welvaartsstaten..................................................................................................................................................................58
Taxonomie van de welvaartsstaat .........................................................................................................................................................59
Bismarck versus beveridge ............................................................................................................................................. 59
De typologie van Esping-Andersen: three worlds of welfare capitalism.............................................................. 59
Voorbij esping-andersen ................................................................................................................................................. 63
De verscheidenheid begrijpen .................................................................................................................................................................65
Voorkeuren en overtuigingen ........................................................................................................................................ 65
Politiek en macht .............................................................................................................................................................. 67
Geschiedenis en padafhankelijkheid ............................................................................................................................. 68
Kernbegrippen .............................................................................................................................................................................................68

De welvaartsstaat in beweging .............................................................................................................. 68



2

, Voor de welvaartsstaat..............................................................................................................................................................................68
Einde 19e eeuw (in Antwerpen) .................................................................................................................................... 68
Einde 19e eeuw (in VK) ................................................................................................................................................... 68
Einde 19e eeuw (in duitsland) ......................................................................................................................................... 69
Einde 19e eeuw (in Zweden) .......................................................................................................................................... 69
Einde 19e eeuw (in België) .............................................................................................................................................. 69
Uitweiding: verzuiling in België ...................................................................................................................................... 70
Great Depression (jaren dertig) ................................................................................................................................... 72
Keynes (1883-1946) ......................................................................................................................................................... 73
Welvaartsstaat 1.0: bloei van de welvaartsstaat ...............................................................................................................................73
WO II .................................................................................................................................................................................. 73
Sociaal pact in België (1944) ........................................................................................................................................... 74
Conferentie van bretton woods (internationaal) ...................................................................................................... 74
1945-1973: naoorlogse economische groei................................................................................................................ 75
Economische groei (na 30 jaar) ..................................................................................................................................... 75
Zweden?.............................................................................................................................................................................. 76
De welvaartsstaat tijdens de naoorlogse economische groei ................................................................................ 76
Ongelijkheid tijdens de naoorlogse economische groei .......................................................................................... 77
Welvaartsstaat 2.0: neoliberale pushback ..........................................................................................................................................77
1971: Einde van bretton woods .................................................................................................................................... 77
1973: oliecrisis ................................................................................................................................................................... 77
1974-1989: crisis van jaren 70 en 80............................................................................................................................ 78
1974-1989: toename van overheidsschuld in België ................................................................................................. 78
Libertarisch geloof in ongereguleerde markten......................................................................................................... 79
Welvaartsdriehoek ........................................................................................................................................................... 79
De welvaartsstaat tijdens de jaren 70 en 80 .............................................................................................................. 80
Zweedse welvaartsstaat als hommel ............................................................................................................................ 80
Welvaartsstaat 3.0: sociale investeringsstaat .....................................................................................................................................81
1989: val van de muur...................................................................................................................................................... 81
De welvaartsstaat na de val van de muur ................................................................................................................... 81
Sociale investeringen ........................................................................................................................................................ 82
Sociale investeringsparadigma ........................................................................................................................................ 82
Politici van de derde weg ................................................................................................................................................ 83
Social investment paradigm in global south ................................................................................................................ 83
Pro-poor growth .............................................................................................................................................................. 83
Tot slot: 4 generaties van welvaartsstaten ................................................................................................................. 83

Opgroeien in de welvaartsstaat............................................................................................................. 85
Afhankelijkheid en zorg gedurende de levenscyclus .........................................................................................................................85
Kinderopvang (0-3jaar) .............................................................................................................................................................................85
Eerste 1000 dagen ............................................................................................................................................................ 85
Gezinsbeleid ....................................................................................................................................................................... 86
Kleuter, lager en secundair onderwijs (3-18 jaar) .............................................................................................................................92
Onderwijs als centraal onderdeel van het sociaal contract .................................................................................... 92
Private voordelen van onderwijs .................................................................................................................................. 92
Externe voordelen van onderwijs ................................................................................................................................. 92
Efficiëntie en rechtvaardigheid in het onderwijs ........................................................................................................ 93
Publiek onderwijs.............................................................................................................................................................. 93
Introductie van concurrentie ......................................................................................................................................... 93
Gemengd systeem ............................................................................................................................................................ 93


3

, Vouchersysteem................................................................................................................................................................ 94
Vlaams onderwijs .............................................................................................................................................................. 94
Hoger onderwijs (18-22 jaar) .................................................................................................................................................................95
Financiering van het hoger onderwijs: studieleningen? ............................................................................................ 95
Levenslang leren (op latere leeftijd).......................................................................................................................................................96
Levenslang leren in België: profiel ................................................................................................................................. 96
Verschillen tussen welvaartsstaten ............................................................................................................................... 96

Werken in de welvaartsstaat ................................................................................................................. 97
Werk ..............................................................................................................................................................................................................97
Werk als centraal onderdeel van het sociaal contract ............................................................................................ 98
Werk en gezinsbeleid ...................................................................................................................................................... 98
Bevolking op arbeidsleeftijd............................................................................................................................................ 99
Volledige werkgelegenheid ............................................................................................................................................. 99
Banen verschijnen en verdwijnen................................................................................................................................100
Wie werkt er? .................................................................................................................................................................100
Werkomstandigheden ............................................................................................................................................................................ 101
Vakbond ............................................................................................................................................................................101
Gentse systeem ...............................................................................................................................................................102
Hoe worden de lonen bepaald (in het referentiemodel)? .....................................................................................102
Behoud van koopkracht: loonindexering ..................................................................................................................103
Een bodem voor inkomens: het minimumloon .......................................................................................................103
Werkloosheid ............................................................................................................................................................................................ 105
Werkloosheidsuitkering ................................................................................................................................................105
Actief arbeidsmarktbeleid .............................................................................................................................................106
Job garantie-beleid ..........................................................................................................................................................106
Werk- en levenstevredenheid .....................................................................................................................................106
Werk en burn-out ..........................................................................................................................................................107
Slotbeschouwing ....................................................................................................................................................................................... 107

Ziekte en gezondheid in de welvaartsstaat ........................................................................................ 108
Gezondheid en levensverwachting ...................................................................................................................................................... 109
Deaths of despair in de vs ............................................................................................................................................109
Gezondheidszorg en ziekteverzekeringen ........................................................................................................................................ 110
Private of publieke gezondheidszorg ..........................................................................................................................110
Organisatie van de gezondheidzorg in België ...........................................................................................................112
Gezondheidszorg en de welvaartsstaat .....................................................................................................................115
Langdurige zorg ....................................................................................................................................................................................... 116
Personen met een handicap .........................................................................................................................................116
Ouderen (ouderenzorg) ...............................................................................................................................................120
Kernbegrippen .......................................................................................................................................................................................... 124

Vergrijzen in de welvaartsstaat ........................................................................................................... 125
Vergrijzing als uitdaging voor het sociaal contract..................................................................................................125
Afhankelijkheidsratio van de ouders ..........................................................................................................................125
Pensioenen ................................................................................................................................................................................................. 125
Doelstellingen ..................................................................................................................................................................125



4

Table des matières

  1. 01 Woord vooraf 6
  2. 02 Inleiding: een conceptueel kader 6
  3. 03 Samenlevingen 6
  4. 04 basisinstituties 7
  5. 05 Basisinstitutie 1. het gezin 7
  6. 06 Basisinstitutie 2: de overheid 9
  7. 07 Basisinstitutie 3: bedrijven 10
  8. 08 basisinstituties en de markt 11
  9. 09 Basisinstituties: overzicht 12
  10. 10 Een vierde basisinstitutie? 12
  11. 11 Basisstructuur 13
  12. 12 Kapitalisme 13
  13. 13 Marxisme 13
  14. 14 Corporatisme (tussenvorm) à belangrijk voor belgische samenleving 13
  15. 15 Welvaartsstaat 14
  16. 16 Sociaal contract 16
  17. 17 Grondleggers van het sociaal contract 17
  18. 18 Voorbeelden sociaal contract 17
  19. 19 Sociaal contract met overlappende generaties 17
  20. 20 Kernbegrippen 18
  21. 21 Als markten falen: marktfalingen en sociale investeringen 18
  22. 22 Het libertarische ideaal van een ongereguleerde markt 18
  23. 23 Probleem voor een sociale wetenschapper 19
  24. 24 Het laboratorium van een wetenschapper 19
  25. 25 Onzichtbare hand 19
  26. 26 Is het referentie model realistisch? 20
  27. 27 Welvaartsstaat: verschillende opvattingen 20
  28. 28 Marktfalingen 20
  29. 29 Veronderstelling 1. Rationele individuen 21
  30. 30 Aanname 2: perfecte informatie 22
  31. 31 Aanname 3. Perfect competitieve markten 22
  32. 32 Aanname 4: complete markten 24
  33. 33 Aanname 5. Geen publieke goederen 24
  34. 34 Aanname 6. geen externaliteiten 25
  35. 35 Overzicht 27
  36. 36 Sociale investeringen 27
  37. 37 Commodificatie 27
  38. 38 Decommodificatie 27
  39. 39 Mattheüseffect 28
  40. 40 Slotbeschouwing 1: overheidsfalen 29
  41. 41 Slotbeschouwing 2: sociale rechten 29
  42. 42 Kernbegrippen 29
  43. 43 Sociale zekerheid: de magie van het gemiddeld 30
  44. 44 Risico 30
  45. 45 Informele verzekering 31
  46. 46 Private verzekering 32
  47. 47 Sociale verzekering 34
  48. 48 Kernbegrippen 37
  49. 49 Belastingen, ongelijkheid en herverdeling 38
  50. 50 Efficiëntie en rechtvaardigheid 38
  51. 51 varianten van rechtvaardigheid 38
  52. 52 Tweede welvaartstheorema 39
  53. 53 Belastingen en herverdeling 41
  54. 54 Herverdeling en voorverdeling 41
  55. 55 Belastingen = instrument om aan herverdeling te doen 41
  56. 56 Inkomensongelijkheid 45
  57. 57 Gegevens 45
  58. 58 Een vangnet voor iedereen? Sociale bijstand en armoedebestrijding 49
  59. 59 Armoede 50
  60. 60 Armoedebestrijding 51
  61. 61 Sociale bijstand 54
  62. 62 Besluit 57
  63. 63 Eenheid in diversiteit? Types van welvaartsstaten 58
  64. 64 Verschillende welvaartsstaten 58
  65. 65 Taxonomie van de welvaartsstaat 59
  66. 66 Bismarck versus beveridge 59
  67. 67 De typologie van Esping-Andersen: three worlds of welfare capitalism 59
  68. 68 Voorbij esping-andersen 63
  69. 69 De verscheidenheid begrijpen 65
  70. 70 Voorkeuren en overtuigingen 65
  71. 71 Politiek en macht 67
  72. 72 Geschiedenis en padafhankelijkheid 68
  73. 73 Kernbegrippen 68
  74. 74 De welvaartsstaat in beweging 68
  75. 75 Voor de welvaartsstaat 68
  76. 76 Einde 19e eeuw (in Antwerpen) 68
  77. 77 Einde 19e eeuw (in VK) 68
  78. 78 Einde 19e eeuw (in duitsland) 69
  79. 79 Einde 19e eeuw (in Zweden) 69
  80. 80 Einde 19e eeuw (in België) 69
  81. 81 Uitweiding: verzuiling in België 70
  82. 82 Great Depression (jaren dertig) 72
  83. 83 Keynes (1883-1946) 73
  84. 84 Welvaartsstaat 1.0: bloei van de welvaartsstaat 73
  85. 85 WO II 73
  86. 86 Sociaal pact in België (1944) 74
  87. 87 Conferentie van bretton woods (internationaal) 74
  88. 88 1973: naoorlogse economische groei 75
  89. 89 Economische groei (na 30 jaar) 75
  90. 90 Zweden? 76
  91. 91 De welvaartsstaat tijdens de naoorlogse economische groei 76
  92. 92 Ongelijkheid tijdens de naoorlogse economische groei 77
  93. 93 Welvaartsstaat 2.0: neoliberale pushback 77
  94. 94 1971: Einde van bretton woods 77
  95. 95 1973: oliecrisis 77
  96. 96 1989: crisis van jaren 70 en 80 78
  97. 97 1989: toename van overheidsschuld in België 78
  98. 98 Libertarisch geloof in ongereguleerde markten 79
  99. 99 Welvaartsdriehoek 79
  100. 100 De welvaartsstaat tijdens de jaren 70 en 80 80
  101. 101 Zweedse welvaartsstaat als hommel 80
  102. 102 Welvaartsstaat 3.0: sociale investeringsstaat 81
  103. 103 1989: val van de muur 81
  104. 104 De welvaartsstaat na de val van de muur 81
  105. 105 Sociale investeringen 82
  106. 106 Sociale investeringsparadigma 82
  107. 107 Politici van de derde weg 83
  108. 108 Social investment paradigm in global south 83
  109. 109 Pro-poor growth 83
  110. 110 Tot slot: 4 generaties van welvaartsstaten 83
  111. 111 Opgroeien in de welvaartsstaat 85
  112. 112 Afhankelijkheid en zorg gedurende de levenscyclus 85
  113. 113 Kinderopvang (0-3jaar) 85
  114. 114 Eerste 1000 dagen 85
  115. 115 Gezinsbeleid 86
  116. 116 Kleuter, lager en secundair onderwijs (3-18 jaar) 92
  117. 117 Onderwijs als centraal onderdeel van het sociaal contract 92
  118. 118 Private voordelen van onderwijs 92
  119. 119 Externe voordelen van onderwijs 92
  120. 120 Efficiëntie en rechtvaardigheid in het onderwijs 93
  121. 121 Publiek onderwijs 93
  122. 122 Introductie van concurrentie 93
  123. 123 Gemengd systeem 93
  124. 124 Vouchersysteem 94
  125. 125 Vlaams onderwijs 94
  126. 126 Hoger onderwijs (18-22 jaar) 95
  127. 127 Financiering van het hoger onderwijs: studieleningen? 95
  128. 128 Levenslang leren (op latere leeftijd) 96
  129. 129 Levenslang leren in België: profiel 96
  130. 130 Verschillen tussen welvaartsstaten 96
  131. 131 Werken in de welvaartsstaat 97
  132. 132 Werk 97
  133. 133 Werk als centraal onderdeel van het sociaal contract 98
  134. 134 Werk en gezinsbeleid 98
  135. 135 Bevolking op arbeidsleeftijd 99
  136. 136 Volledige werkgelegenheid 99
  137. 137 Banen verschijnen en verdwijnen 100
  138. 138 Wie werkt er? 100
  139. 139 Werkomstandigheden 101
  140. 140 Vakbond 101
  141. 141 Gentse systeem 102
  142. 142 Hoe worden de lonen bepaald (in het referentiemodel)? 102
  143. 143 Behoud van koopkracht: loonindexering 103
  144. 144 Een bodem voor inkomens: het minimumloon 103
  145. 145 Werkloosheid 105
  146. 146 Werkloosheidsuitkering 105
  147. 147 Actief arbeidsmarktbeleid 106
  148. 148 Job garantie-beleid 106
  149. 149 Werk- en levenstevredenheid 106
  150. 150 Werk en burn-out 107
  151. 151 Slotbeschouwing 107
  152. 152 Ziekte en gezondheid in de welvaartsstaat 108
  153. 153 Gezondheid en levensverwachting 109
  154. 154 Deaths of despair in de vs 109
  155. 155 Gezondheidszorg en ziekteverzekeringen 110
  156. 156 Private of publieke gezondheidszorg 110
  157. 157 Organisatie van de gezondheidzorg in België 112
  158. 158 Gezondheidszorg en de welvaartsstaat 115
  159. 159 Langdurige zorg 116
  160. 160 Personen met een handicap 116
  161. 161 Ouderen (ouderenzorg) 120
  162. 162 Kernbegrippen 124
  163. 163 Vergrijzen in de welvaartsstaat 125
  164. 164 Vergrijzing als uitdaging voor het sociaal contract 125
  165. 165 Afhankelijkheidsratio van de ouders 125
  166. 166 Pensioenen 125
  167. 167 Doelstellingen 125
  168. 168 Voorgeschiedenis in België 126
  169. 169 Kapitalisatie versus repartitie 127
  170. 170 Defined contribution versus defined benefit 128
  171. 171 Belgisch pensioenstelsel: pijlers 129
  172. 172 Overlevingspensioen 130
  173. 173 Inkomensgarantie voor ouderen 131
  174. 174 Pensioenhervormingen 131
  175. 175 Een perfecte storm? 133
  176. 176 Economische crisis 134
  177. 177 Financiële crisis van 2007 – 2008 134
  178. 178 Demografische crisis 134
  179. 179 Migratie in België 135
  180. 180 Vluchtelingencrisis en de welvaartsstaat 137
  181. 181 Ecologische crisis 137
  182. 182 Schoolstaking voor het klimaat (2018-2019) 138
  183. 183 Gele hesjes 138
  184. 184 Politieke crisis 139
  185. 185 Polarisatie 139
  186. 186 Populisme 139
  187. 187 Epidemologische crisis 140
  188. 188 De welvaartsstaat tijdens COVID-19 140
  189. 189 Kernbegrippen 141
  190. 190 meningsuiting, 18e eeuw) 7
  191. 191 Deze nieuwe leden verzorgen 8
  192. 192 cm 9
  193. 193 De grote verrijking (The Great Enrichment) 10

Infos sur le Document

Publié le
14 juillet 2025
Nombre de pages
141
Écrit en
2024/2025
Type
Resume
€10,49

Mauvais document ? Échangez-le gratuitement Dans les 14 jours suivant votre achat et avant le téléchargement, vous pouvez choisir un autre document. Vous pouvez simplement dépenser le montant à nouveau.
Rédigé par des étudiants ayant réussi
Disponible immédiatement après paiement
Lire en ligne ou en PDF

Seller avatar
imkeven
5,0
(1)
Vendu
4
Abonnés
0
Éléments
5
Dernière vente
8 mois de cela



Pourquoi les étudiants choisissent Stuvia

Créé par d'autres étudiants, vérifié par les avis

Une qualité sur laquelle compter : rédigé par des étudiants qui ont réussi et évalué par d'autres qui ont utilisé ce document.

Le document ne convient pas ? Choisis un autre document

Aucun souci ! Tu peux sélectionner directement un autre document qui correspond mieux à ce que tu cherches.

Paye comme tu veux, apprends aussitôt

Aucun abonnement, aucun engagement. Paye selon tes habitudes par carte de crédit et télécharge ton document PDF instantanément.

Student with book image

“Acheté, téléchargé et réussi. C'est aussi simple que ça.”

Alisha Student

Foire aux questions