Kwinten De Smet
Hubrussel
2011-2012
Prof : L. Brebels
Psychologie
Inhoudstabel :
• Hoofdstuk 1: Geest, Gedrag en wetenschap
• Hoofdstuk 2: Sensatie en perceptie
• Hoofdstuk 3: Leren
• Hoofdstuk 4: Geheugen
• Hoofdstuk 5: Denken en Intelligentie
• Hoofdstuk 6: Emotie en Motivatie
• Hoofdstuk 7: Persoonlijkheid
• Hoofdstuk 8: Sociale Psychologie
!1
,Hoofdstuk 1 : Geest, Gedrag en wetenschap
1. Wat is psychologie en waar liggen haar wortels ?
Def: Wetenschap van het gedrag en de psychische processen, die uit vele, dikwijls
tegenstrijdige tradities is ontstaan (studie van de geest).
Opm: Psychologie is méér dan de studie, diagnose, en behandeling van geestelijke problemen
en ziekten.
1.1. Het lange verleden en de korte geschiedenis van psychologie.
1) 2)
3) 4) 5)
4e, 5e eeuw Middeleeuw
17e eeuw 19e eeuw 20e eeuw
v.c en
!
1) Grieken: Onder meer Socrates, Plato en Aristoteles schreven als eerste dat emoties het
denken kunnen verstoren en dat onze waarnemingen in feite interpretaties zijn van de
ons omringende wereld.
Emoties vloeien voort uit hart, lever en milt.
Waarheid = logica, toevallige waarnemingen en autoriteit van de deskundigen.
Dus, kennis = speculatie, interpretatie en folklore (geen echte wetenschap!).
2) Middeleeuwen: Dominantie rooms-katholieke kerk voegde haar ideeën toe aan de
eerder bestaande Griekse opvattingen.
Menselijke geest - net als de geest van God - als onoplosbaar mysterie (geen
verband tussen natuur en geest/ziel).
3) 17e eeuw: René Descartes veranderde het katholiek denkbeeld door menselijke
sensatie en reacties (reflex) toe te schrijven aan activiteiten in het zenuwstelsel.
Door de biologische doorbraken in die tijd kon men nu de mysteries van het gedrag en
de geest beter begrijpen.
Interactie tussen lichaam en geest: vb: Stimulatie van de zintuigen wordt
omgezet in zenuwimpulsen en spierreacties.
!2
, “Je pense, donc je suis.”
1.2. De structurele traditie en het begin van de wetenschappelijke psychologie.
4) 19e eeuw: Door baanbrekende ontwikkelingen in de chemie (tabel van mendeljev) is
men psychologie als aparte wetenschap gaan beschouwen.
4a) De Duitse wetenschapper Wilhelm Wundt noemde zich als eerste in de geschiedenis
psycholoog. Mede door hem ontstond er een optimisme over meetbaarheid van de psyche.
In 1879 startte hij het eerste laboratorium op voor experimenteel psychologisch onderzoek.
Edward Titchener was de grondlegger van het structuralisme in de Verenigde Staten.
Systematische methode:
1) Introspectie = beschrijven van eigen innerlijke ervaringen.
Methode waarbij deelnemers onmiddellijk worden gevraagd ervaringen en
sensaties te rapporteren.
Uitsluiten van retrospectie (interpretatie op basis van vroegere ervaringen).
➢ Niet eenvoudig: je geeft automatisch betekenis op basis van vroegere
herinneringen.
Structuralisme = stroming die zich ten doel stelde de elementaire ‘structuren van de geest’
bloot te leggen.
Kritiek:
1) Te simplistisch: ervaring is te complex om te herleiden tot elementaire
bewustzijnscomponenten.
2) Te subjectief: niet verifieerbare, introspectieve observaties.
➢ Onduidelijk hoe accuraat dit is.
4b) Groep critici sloeg een andere weg in, genaamd het functionalisme (functie van het
bewustzijn, adaptatie). Bij deze leer ligt de klemtoon eerder op emoties en hoe organismen
zich aanpassen aan hun omgeving. Wetenschappers stellen zich hier de vraag hoe het
bewustzijn ons zou kunnen helpen met alledaagse problemen. Hierbij halen ze hun mosterd
bij de evolutieleer van Darwin.
Wat maakt dat mensen erin slagen om zich aan hun omgeving aan te passen en wat
maakt dat zij daarin falen?
Toegepaste psychologie.
!3
, John Dewey (grondlegger) en William James (Amerikaanse psycholoog, probeerde
brug te slaan tussen struc. en func.).
5) 20e eeuw: Versnippering binnen het vakgebied.
2. Vanuit welk perspectief werken hedendaagse psychologen?
• 7 verschillende denkbeelden/invalshoeken:
1. Biologische invalshoek Mens als complex biologisch Hersenstructuren, biochemie
systeem, die zowel op en aangeboren reacties op
erfelijk als op externe signalen voor
omgevingsinvloeden overleving en
reageert. voortplanting.
1. Evolutionaire invalshoek Mens is aangepast om de Erfelijke mechanismen die
problemen van vroegere zijn verworven via
menselijke omgevingen te natuurlijke selectie.
hanteren. (Darwinistische Gedragspatronen die hebben
grondslag) bewezen dat ze gunstig zijn
voor overleving en
voortplanting.
1. Cognitieve invalshoek Mens is Interpretatie van ervaringen
informatieverwerkend door verwerking in de
systeem. hersenen (mentale
processen).
1. Psychodynamische In de kern is mens irrationeel Onbewuste behoeften,
invalshoek schepsel dat wordt gestuurd conflicten, onderdrukte
door onbewuste motieven die herinneringen aan vroegere
het moet beheersen (Freud, ervaringen en onverwerkte
psychoanalyse). zaken ui eerdere
ontwikkelingsstadia.
1. Humanistische Mens heeft vrije wil en Zelfbeeld, perceptie,
invalshoek onbeperkte potenties, maar interpersoonlijke relaties en
het handelt in de behoefte aan persoonlijke
overeenstemming met zijn groei. (Weinig wet.
zelfbeeld. (Maslow) onderzoek)
!4
Hubrussel
2011-2012
Prof : L. Brebels
Psychologie
Inhoudstabel :
• Hoofdstuk 1: Geest, Gedrag en wetenschap
• Hoofdstuk 2: Sensatie en perceptie
• Hoofdstuk 3: Leren
• Hoofdstuk 4: Geheugen
• Hoofdstuk 5: Denken en Intelligentie
• Hoofdstuk 6: Emotie en Motivatie
• Hoofdstuk 7: Persoonlijkheid
• Hoofdstuk 8: Sociale Psychologie
!1
,Hoofdstuk 1 : Geest, Gedrag en wetenschap
1. Wat is psychologie en waar liggen haar wortels ?
Def: Wetenschap van het gedrag en de psychische processen, die uit vele, dikwijls
tegenstrijdige tradities is ontstaan (studie van de geest).
Opm: Psychologie is méér dan de studie, diagnose, en behandeling van geestelijke problemen
en ziekten.
1.1. Het lange verleden en de korte geschiedenis van psychologie.
1) 2)
3) 4) 5)
4e, 5e eeuw Middeleeuw
17e eeuw 19e eeuw 20e eeuw
v.c en
!
1) Grieken: Onder meer Socrates, Plato en Aristoteles schreven als eerste dat emoties het
denken kunnen verstoren en dat onze waarnemingen in feite interpretaties zijn van de
ons omringende wereld.
Emoties vloeien voort uit hart, lever en milt.
Waarheid = logica, toevallige waarnemingen en autoriteit van de deskundigen.
Dus, kennis = speculatie, interpretatie en folklore (geen echte wetenschap!).
2) Middeleeuwen: Dominantie rooms-katholieke kerk voegde haar ideeën toe aan de
eerder bestaande Griekse opvattingen.
Menselijke geest - net als de geest van God - als onoplosbaar mysterie (geen
verband tussen natuur en geest/ziel).
3) 17e eeuw: René Descartes veranderde het katholiek denkbeeld door menselijke
sensatie en reacties (reflex) toe te schrijven aan activiteiten in het zenuwstelsel.
Door de biologische doorbraken in die tijd kon men nu de mysteries van het gedrag en
de geest beter begrijpen.
Interactie tussen lichaam en geest: vb: Stimulatie van de zintuigen wordt
omgezet in zenuwimpulsen en spierreacties.
!2
, “Je pense, donc je suis.”
1.2. De structurele traditie en het begin van de wetenschappelijke psychologie.
4) 19e eeuw: Door baanbrekende ontwikkelingen in de chemie (tabel van mendeljev) is
men psychologie als aparte wetenschap gaan beschouwen.
4a) De Duitse wetenschapper Wilhelm Wundt noemde zich als eerste in de geschiedenis
psycholoog. Mede door hem ontstond er een optimisme over meetbaarheid van de psyche.
In 1879 startte hij het eerste laboratorium op voor experimenteel psychologisch onderzoek.
Edward Titchener was de grondlegger van het structuralisme in de Verenigde Staten.
Systematische methode:
1) Introspectie = beschrijven van eigen innerlijke ervaringen.
Methode waarbij deelnemers onmiddellijk worden gevraagd ervaringen en
sensaties te rapporteren.
Uitsluiten van retrospectie (interpretatie op basis van vroegere ervaringen).
➢ Niet eenvoudig: je geeft automatisch betekenis op basis van vroegere
herinneringen.
Structuralisme = stroming die zich ten doel stelde de elementaire ‘structuren van de geest’
bloot te leggen.
Kritiek:
1) Te simplistisch: ervaring is te complex om te herleiden tot elementaire
bewustzijnscomponenten.
2) Te subjectief: niet verifieerbare, introspectieve observaties.
➢ Onduidelijk hoe accuraat dit is.
4b) Groep critici sloeg een andere weg in, genaamd het functionalisme (functie van het
bewustzijn, adaptatie). Bij deze leer ligt de klemtoon eerder op emoties en hoe organismen
zich aanpassen aan hun omgeving. Wetenschappers stellen zich hier de vraag hoe het
bewustzijn ons zou kunnen helpen met alledaagse problemen. Hierbij halen ze hun mosterd
bij de evolutieleer van Darwin.
Wat maakt dat mensen erin slagen om zich aan hun omgeving aan te passen en wat
maakt dat zij daarin falen?
Toegepaste psychologie.
!3
, John Dewey (grondlegger) en William James (Amerikaanse psycholoog, probeerde
brug te slaan tussen struc. en func.).
5) 20e eeuw: Versnippering binnen het vakgebied.
2. Vanuit welk perspectief werken hedendaagse psychologen?
• 7 verschillende denkbeelden/invalshoeken:
1. Biologische invalshoek Mens als complex biologisch Hersenstructuren, biochemie
systeem, die zowel op en aangeboren reacties op
erfelijk als op externe signalen voor
omgevingsinvloeden overleving en
reageert. voortplanting.
1. Evolutionaire invalshoek Mens is aangepast om de Erfelijke mechanismen die
problemen van vroegere zijn verworven via
menselijke omgevingen te natuurlijke selectie.
hanteren. (Darwinistische Gedragspatronen die hebben
grondslag) bewezen dat ze gunstig zijn
voor overleving en
voortplanting.
1. Cognitieve invalshoek Mens is Interpretatie van ervaringen
informatieverwerkend door verwerking in de
systeem. hersenen (mentale
processen).
1. Psychodynamische In de kern is mens irrationeel Onbewuste behoeften,
invalshoek schepsel dat wordt gestuurd conflicten, onderdrukte
door onbewuste motieven die herinneringen aan vroegere
het moet beheersen (Freud, ervaringen en onverwerkte
psychoanalyse). zaken ui eerdere
ontwikkelingsstadia.
1. Humanistische Mens heeft vrije wil en Zelfbeeld, perceptie,
invalshoek onbeperkte potenties, maar interpersoonlijke relaties en
het handelt in de behoefte aan persoonlijke
overeenstemming met zijn groei. (Weinig wet.
zelfbeeld. (Maslow) onderzoek)
!4
