Maatschappijleer samenvatting H5: Verzorgingsstaat
§5.1: Wat is een verzorgingsstaat?
-5.1.1 Leven in een verzorgingsstaat-
Verzorgingsstaat = de overheid bemoeit zich actief met de welvaart en het welzijn van haar inwoners.
Welvaart = de mate waarin mensen over voldoende middelen beschikken om hun behoeften te
vervullen.
Welzijn = de mate waarin mensen tevreden zijn over hun lichamelijke en geestelijke gezondheid
(Bijvoorbeeld goed onderwijs, bereikbare ziekenhuizen, goede leefomgeving, bibliotheken, etc.).
Risico’s delen
De medewerking van de hele samenleving is nodig om de welvaart en het welzijn van de inwoners te kunnen
realiseren. Dit hangt samen met de solidariteitsgedachte;
Solidariteit = er is in de groep of samenleving bereidheid om risico's met elkaar te delen.
De overheid maakt wetten om dit af te dwingen. Voorbeeld: jij krijgt een baan, maar iemand anders raakt
werkeloos. Hij/zij krijgt dan een uitkering waar jij en alle andere werkenden voor betalen. Hierbij is sprake van
collectief belang, omdat ook jij in die situatie kunt belanden.
Rechten en plichten
Gelijkwaardigheid is ook belangrijk voor een verzorgingsstaat: iedereen krijgt gelijke kansen, dit is terug te
zien in de sociale grondrechten.
Als burger heb je naast rechten ook plichten, bijvoorbeeld de leerplicht, sollicitatieplicht of de plicht om
belastingen te betalen.
Belangrijke terreinen
Onze verzorgingsstaat is het gevolg van politieke beslissingen. Bij de inrichting van de verzorgingsstaat spelen
politieke idealen, maatschappelijke ontwikkelingen en financiële middelen een grote rol. De overheid geeft het
meeste geld uit aan onderwijs, gezondheidszorg en sociale zekerheid.
Actoren in de verzorgingsstaat
Maatschappelijk middenveld
(= organisaties die tussen de overheid en de individuele burger in staan en die verschillende groepen
vertegenwoordigen). Zij regelen de dingen die de overheid niet regelt (bijv. Vrijwilligersorganisaties,
sportorganisaties, etc.). Dit is een particulier initiatief.
Sociale partners = de werknemers- en werkgeversorganisaties. Deze behoren ook tot het maatschappelijk
middenveld. Beide groepen overleggen met elkaar en sluiten per branche een collectieve
arbeidsovereenkomst (= een overeenkomst tussen werkgevers en werknemers uit een bedrijfstak over de
arbeidsvoorwaarden, zoals salaris, werktijden of vakantiedagen. Nederland staat bekend om het sluiten van
compromissen, het poldermodel.
Bedrijven
De overheid heeft ook een deel uitbesteed aan de vrije markt (bijv. Thuiszorg of zorgverzekeringen).
Voor- en nadelen van Marktwerking:
§5.1: Wat is een verzorgingsstaat?
-5.1.1 Leven in een verzorgingsstaat-
Verzorgingsstaat = de overheid bemoeit zich actief met de welvaart en het welzijn van haar inwoners.
Welvaart = de mate waarin mensen over voldoende middelen beschikken om hun behoeften te
vervullen.
Welzijn = de mate waarin mensen tevreden zijn over hun lichamelijke en geestelijke gezondheid
(Bijvoorbeeld goed onderwijs, bereikbare ziekenhuizen, goede leefomgeving, bibliotheken, etc.).
Risico’s delen
De medewerking van de hele samenleving is nodig om de welvaart en het welzijn van de inwoners te kunnen
realiseren. Dit hangt samen met de solidariteitsgedachte;
Solidariteit = er is in de groep of samenleving bereidheid om risico's met elkaar te delen.
De overheid maakt wetten om dit af te dwingen. Voorbeeld: jij krijgt een baan, maar iemand anders raakt
werkeloos. Hij/zij krijgt dan een uitkering waar jij en alle andere werkenden voor betalen. Hierbij is sprake van
collectief belang, omdat ook jij in die situatie kunt belanden.
Rechten en plichten
Gelijkwaardigheid is ook belangrijk voor een verzorgingsstaat: iedereen krijgt gelijke kansen, dit is terug te
zien in de sociale grondrechten.
Als burger heb je naast rechten ook plichten, bijvoorbeeld de leerplicht, sollicitatieplicht of de plicht om
belastingen te betalen.
Belangrijke terreinen
Onze verzorgingsstaat is het gevolg van politieke beslissingen. Bij de inrichting van de verzorgingsstaat spelen
politieke idealen, maatschappelijke ontwikkelingen en financiële middelen een grote rol. De overheid geeft het
meeste geld uit aan onderwijs, gezondheidszorg en sociale zekerheid.
Actoren in de verzorgingsstaat
Maatschappelijk middenveld
(= organisaties die tussen de overheid en de individuele burger in staan en die verschillende groepen
vertegenwoordigen). Zij regelen de dingen die de overheid niet regelt (bijv. Vrijwilligersorganisaties,
sportorganisaties, etc.). Dit is een particulier initiatief.
Sociale partners = de werknemers- en werkgeversorganisaties. Deze behoren ook tot het maatschappelijk
middenveld. Beide groepen overleggen met elkaar en sluiten per branche een collectieve
arbeidsovereenkomst (= een overeenkomst tussen werkgevers en werknemers uit een bedrijfstak over de
arbeidsvoorwaarden, zoals salaris, werktijden of vakantiedagen. Nederland staat bekend om het sluiten van
compromissen, het poldermodel.
Bedrijven
De overheid heeft ook een deel uitbesteed aan de vrije markt (bijv. Thuiszorg of zorgverzekeringen).
Voor- en nadelen van Marktwerking:
