Orgaanpathologie 1ste Master 2024-2025
Respiratiestelsel
1. Neusholte en sinussen
1.1 Congenitale afwijkingen
• Choanale atresie: zeldzaam; neus-keelopeningen niet aangelegd → afgesloten zacht gehemelte → geen
neusademhaling, slikproblemen, pneumonie.
1.2 Circulatiestoornissen
• Epistaxis: uni of bilateraal neusbloedingen. Lokale oorzaken: rhinitis (epitheel/mucosa beschadiging),
atrofische rhinitis (varken, Pasteurella), vreemd voorwerp, ethmoid hematoom (paard), luchtzakontsteking
(paard), tumoren, coagulopathie. Diepere oorzaken (long): pneumonie, coagulopathie, exercise-induced
pulmonary haemorrhage (paard, kleine bloedingen na inspanning, soms zichtbaar als bloed uit de neus).
1.3 Inflammatie
Types van rhinitis
• Sereuze rhinitis: acute virale rhinitis
• Catarrale/muceuze rhinitis: ontsteking
• Suppuratieve/purulente rhinitis: neutrofielen
• Mucopurulente rhinitis: slijm + etter → chronische gevallen
• Hemorrhagiche rhinitis: inflammatie, vreemd voorwerp, tumor, coagulatiestoornis
• Vreemd voorwerp rhinitis: granulomateuze ontstekingsreactie met macrofagen (reuzecellen), plasmacellen,
neutrofielen. Mucosa en/of submucosa beschadigd. Diep biopt.
• Mycotische rhinitis: mucopurulent, histologie: hyfen. Oppervlakkig in mucosa.
• Allergische rhinitis: mucopurulent → lymfoplasmacytaire rhinitis (bilaterale neusvloei met squameuze
metaplasie)
Rhinitis bij de kat
• Feliene herpesvirus 1: ulceratieve rhinitis/stomatitis/conjunctivitis → necrose tracheobronchiaal epitheel
• Feliene calicivirus: ulceratieve rhinitis (vooral ulceraties thv muil)
• Cryptococcus: thv neus (meer een dermatitis), granulomateuze ontstekingsreactie → gezwollen ulcerende
neusspiegel
Sinusitis: vaak uitbreiding van rhinitis, veel bacteriën; ook mogelijk primair. Sinonasale aspergillose: primair/secundair,
vaak samen met rhinitis, macroscopisch niet herkenbaar, microscopisch schimmelhyphe; conidiosporen → pro-
inflammatoir, hyphen → lokale immuniteitsonderdrukking. Post-onthoorning sinusitis (rund)
2. Farynx, larynx en trachea
2.1 Congenitale afwijkingen
• Brachycefaal obstructief syndroom: anatomische afwijkingen → inspiratoire dyspnee, infecties, risico op
acute sterfte bij inspanning/hitte. Afwijkingen: vernauwde neusgaten (gradueel, evt. chirurgie), verlengd zacht
gehemelte (epiglottis bekneld, inspiratoire flap → turbulentie, wondjes, infecties), eversie laryngeale zakjes
(onderdruk → inflammatie, kraakbeencollaps), macroglossie, vernauwde trachea (tot 50%)
• Trachea collaps: dorsaal ligament naar binnen diverteren, afplatting, brachycefalen en pony’s
2.2 Inflammatie
• Tracheïtis: multifactorieel (viraal: CAV2, PI2, CDV, IBR; bacterieel: Bordetella bronchiseptica, Fusobacterium
necrophorum; parasitair: Oslerus osleri), vooral bij rund en hond; hyperemische mucosa met muceus beleg.
3. Long
3.1 Congenitale afwijkingen
• Primaire ciliaire dyskinesie: ciliën geen normale slagbeweging (probleem eiwitten microtubuli), ook
problemen bij spermatozoa en situs inversus (verplaatsing organen)
• Pulmonale melanosis: verhoogde pigmentatie, kan ook op tong en slokdarm, schaap: frontale meningen
• Longhypoplasie: onvoldoende aangelegd. Gehele longen of enkel bronchiolen.
MARTHE D'HAEYERE 1
,Orgaanpathologie 1ste Master 2024-2025
• Accessoire longkwab: kan op verschillende plaatsen gevormd worden, thv hals geeft het complicaties
3.2 Stofwisselingsstoornissen
• Pulmonale calcificatie: fosfaat/Ca huishouding → hyperparathyroïdie: ↑ Ca in bloed. Long is PM weinig
gecollabeerd, wit onregelmatig granulomateus aspect op pleura, puinsteenlong, aorta ook. (long=alkalisch)
• Heterotropische ossificatie: mesenchymale cellen op gecalcificeerde longen: bot vormen, toevalsbevinding
• Atelectase: alveolen gecollabeerd, kleinere long, donker, hard, rubberachtig
o Foetale atelectase: normaal
o Congenitale atelectase: prematuur of dikbilkalveren, hyaliene membraanziekte: EW slaan neer
o Compressie atelectase: long van buitenaf dichtgeduwd, te hoge infiltratieanesthesie
o Obstructie atelectase: long dichtgedrukt van binnenuit. Vooral grote en klein bronchen. Alveolen
collaberen. Niet zo frequent. Vaak partiële obstructie: dan eerder emfyseem dan atelctase.
o Hypostatische atelectase: uitzakken van bloed, PM of AM: langdurige anesthesie, verkleind en donker
o Slacht atelectase: gevolg van uitdrogen subpleuraal weefsel, rode vlekjes net onder pleura.
• Pulmonaal emfyseem: door pneumonie, COPD, BRSV, bronchiale subobstructies. Rund + varken: geen poriën
van Kohn
o Alveolair emfyseem: luchtopstapeling in de alveolen, bleke uitpuilende zones, voelt zacht, komt ook
voor bij agonie (bleek en sponsachtig, eerder diffuus). Histo: grote holten
o Interstitieel emfyseem: luchtopstapeling in het interstitium, rund, lobuli duidelijk gescheiden
o Subpeuraal emfyseem: lucht onder de pleura, blaasjes onder de pleura, runderen en varkens
o Bulleus emfyseem: lucht in grote blazen, kan ontstaan uit subpleuraal emfyseem
• Pneumoconiose = anthracose: stoflong, stof en vuil in macrofagen, zwarte puntjes. Kan naar regionale lnn.
3.3 Circulatiestoornissen
• Hyperemie: actief door inflammatie of passief door stuwing door hartfalen, voelt rubberachtig, kan je
indrukken, longen donkerrood, vasodilatatie.
• Congestie en longoedeem: congestief hartfalen → passieve stuwing → longoedeem. Vaak bij honden. Meer
rood, vocht uitgetreden uit alveoli, pitting oedeem
• Longbloedingen: gevolg van: acute longbeschadiging, acute pneumonie, erge inspanning, DIC, agonie, hond:
leptospirose. Histo: RBC in alveoli. (moeilijk om van hyperemie te onderscheiden)
• Longlobstorsie: hemorrhagische infarcering, necrose, weefseltoxines. Histo: RBC, onduidelijke alveolaire septa
• Longoedeem: frequent
o Cardiogeen longoedeem: ↑ hydrostatische druk door hartinsufficiëntie, ribindrukken, zacht,
indrukbaar. Histo: eiwitrijk vocht, verdikte alveolaire septa gevuld met RBC en veel macrofagen
o Niet-cardiogeen longoedeem: ↑ permeabiliteit thv schade aan bloedvaten, door infectie. Histo:
eiwitrijk vocht, eosinofiel, hyaliene membranen, macrofagen + neutrofielen.
OF door ↓ oncotische/osmotische druk: door cachexie (bloed weinig EW → vocht treedt uit)
• Interstitieel oedeem: lichtgeel vocht tussen lobuli, gelatineus. Histo: lege brede ruimtes
• Spumeus vocht: lucht en eiwitten, eerder agonie dan acute hartinsufficiëntie
• Longembolie: duale bloedvoorziening, dus kleine embolie heeft weinig gevolgen
o Pulmonale trombo-embolie: infectieus. Door bloedklontervorming.
o Septische embolie: geïnfecteerd, kan komen door vegetatieve (parasitaire) endocarditis, douche effect
o Tumorembolie: metastatische tumoren van vb melkklier, vlezige long, lokaal of diffuus
• Longinfarct: niet veel voorkomend, weinig belang
3.4 Inflammatie
Pneumonie: longontsteking, neutrofielen en macrofagen stellen proteasen vrij en vormen O2-radicalen →
weefselschade → minder elastisch. Histo: verdikte alveolaire septa, RBC, macrofagen, neutrofielen. PAM.
• Bronchopneumonie: aërogene oorzaak → bronchen → alveolen in cranioventrale longdelen. Poriën van
Kohn: snelle verspreiding, grotere pneumonie. Varken en rund: meer lokaal
• Suppuratieve bronchopneumonie: als het chronisch wordt: abcesvorming in cranioventrale delen.
MARTHE D'HAEYERE 2
,Orgaanpathologie 1ste Master 2024-2025
• Fibrineuze bronchopneumonie: rund en varken: bacteriën die fibrine vrijstellen (hematogeen of aërogeen).
Wit beleg op pleura of septa of alveoli. Cranioventrale longdelen. Kunnen neutrofielen op afkomen →
neutrofielen → necro-supperatieve inflammatie. Gevolgen: abcessen, sekwester, adhesieve pleuritis, fibrose,
granulatieweefsel (broncholitis obliterans). Long zo hard dat die rechtop kan staan (rund)
• Aspiratie pneumonie: aantasting trachea, bronchen, cranioventrale longkwabben. Septisch: necrotiserende-
gangrineuze ontsteking met gas- en ettervorming en fibrine. Steriel: granulomateuze ontstekingsreactie (olie)
→ exogene lipide pneumonie (histo). Agonala aspiratie: rund, geen ontsteking, tijdens agonie een ructus
• Interstitiële pneumonie: alveolaire septa primair betrokken, diffuus. Aërogeen: immuuncomplexen.
Hematogeen: sepsis, DIC, parasitair: angiostrongylus vasorum (hond), endotoxines LPS, caniene adenovirus,
klassieke varkenspestvirus. Ribindeukingen, geen collaps, geen exsudaat (itt longoedeem)!
o Acute interstitiële pneumonie: vergroting longen, diffuse hyperemie, ribindrukken, caniene
adenovirus. Histo: ARDS → necrose type 1 pneumocyten, hyaliene membranen, macrofagen. Na
epithelisatie: hyperplasie type 2 pneumocyten, macrofagen, neutrofielen, oedeem en emfyseem
o Chronische interstitiële pneumonie: fibrose septa, epithelisatie. Bacterieel of viraal. Secundair:
hyperplasie lymfoïd weefsel → peribronchiale cuffing (kan bij elke pneumonie)
o Broncho-interstitiële pneumonie: primaire beschadiging bornchiaal weefsel met necrose. Gevolg van
virus, kan secundaire bacteriële infectie op komen. Macro: zie je niet dat het broncho-interstitiëel is!
je ziet dat het diffuus is, ribindrukken, niet gecollabeerd, rubber. Histo: interstitium aangetast.
• Embolische pneumonie: hematogeen door bacteriële sepsis of trombo-embolie. Aantasting alveolaire septa,
multipel thv alle kwabben, nodules. Kan door staartbijten of vegetatieve endocarditis.
• Granulomateuze pneumonie: hematogeen, macrofagen: intersitiële pneumonie. Ook lipide pneumonie:
aërogeen. Mycobacteriën. Rhodococcus equi. Pyogranulomen, caseuze granulomen, lipide granulomen
o Pyogranulomen: Rhodococcus equi (veulens), grote witte knobbels met ingedroogde etter en
necrotisch materiaal, neutrofielen. Kan ook bij Aelrulostrongylus abstrusus (kat). Hoesten.
o Caseuze granulomen: rundertuberculose. Verkazing
o Lipidegranulomen: endogeen lipid granuloma. Pleura is gevlekt: rood centrum met witte rand. Histo:
macrofagen beladen met vet en cholesterolkristallen → toevalsbevinding
4. Borstholte
4.1 Metabole stoornissen
• Pneumothorax: lucht in borstholte: door emfyseem dat doorbreekt, trauma, intra-thoracale perforatie
slokdarm, vooral iatrogeen veroorzaakt tijdens anesthesie. Diafragma puilt meer uit naar maag. Compressie
atelectase long
4.2 Circulatiestoornissen
• Hydrothorax: vocht in borstholte door: ↑ hydrostatische druk (hartinsufficiëntie), cachexie, inflammatoir
• Chylothorax: lymfe, door trauma: ruptuur ductus thoracicus, of door verstoorde lymfedrainage (lymfoom)
• Hemothorax: ruptuur bloedvat (v. cava caudalis), coagulatiepathologiën, erge ontstekingen, aortaruptuur
(paard), ’t scherp (rund)
• Pyothorax: pleuropneumonie: purulente pleuritis, vaak bij katten. Ruptuur slokdarm, vvw, hematogeen
4.3 Inflammatie
• Pleuritis:
o Pyogranulomateuze pleuritis: katten met FIP, pyogranulomen in verschillende organen (serosa nier,
lever, darm, pleura), witachtige plaques, uitvloei in borstholte door vasculitis (geel EW-rijk vocht)
o Fibrineuze pleuritis: in aansluiting met pneumonie, geelachtig beleg. Varkens: Glaeserella, E. coli
o Adhesieve pleuritis: chronische letsels. Verkleving, bijna vergroeit met borstkas, trek je niet los.
MARTHE D'HAEYERE 3
, Orgaanpathologie 1ste Master 2024-2025
Spijsverteringsstelsel
1. Mondholte
1.1 Congenitale afwijkingen
• Cheiloschisis (hazenlip) en palatoschisis (gespleten gehemelte)
• Brachygnatia (verkorting kaken, inferior/superior), prognatia (verlenging kaken) en agnatia (geen aanleg kaak)
• Aglossia, microglossia en macroglossia (BWB, cavaliers, brachycephalen): tong
• Epitheliogenesis imperfecta: kalveren, epidermis niet volledig ontwikkeld, niet aangelegd, focaal.
1.2 Inflammatie: stomatitis
Oppervlakkige stomatitis:
• Catarrale stomatitis: minimale inflammatoire reactie, toegenomen mucus productie. Candidase: wit-geel
beleg op tong (door AB), histo: pseudohyfen. Gaat ook parakeratose induceren (onregelmatig beleg)
• Vesiculaire stomatitis: blaasjes/vesikels in of net onder epitheel. Feliene calicivirus (kat). GHD: boosaardige
kattharaalkoorts, mond en klauwzeer. Blaasjes kunnen ruptureren: erosies-ulceraties
• Erosieve en ulceratieve stomatitis: auto-immuunreactie (As tegen EW in eptiheel of BM) (honden) of
lymfoplasmacytaire ontsteking (gingivostomatitis) (katten) of uremische stomatitis (nierinsufficiëntie) (KHD)
Diepe stomatitis:
• Necrotiserende stomatitis: rund: necrobacillose tong, farynx, wang door Fusobacterium necrophorum
• Granulomateuze stomatitis: katten, eosinofiel granuloom complex, influx van eosinofielen (DDX tumor)
• Pyogranulomateuze stomatitis: glossitis, runderen, zoals necrotiserende stomatitis, maar dan Actinobaccilus.
Houten tong.
2. Tanden en periodontium
2.1 Congenitale afwijkingen
• Anodontia en oligodontia: geen en te weinig tandaanleg
• Polydontia (te veel tanden) of pseudopolydontia (melktanden niet uitgevallen)
• Ectopische tand: tandcyste paard (os temporale): zwelling net onder oor. Ontwikkelingsstoornis.
• Diastema: tanden sluiten niet mooi op elkaar, secundaire ontstekingen: tandwortelabcessen, tandvlees
• Email hypoplasie: hondenziektevirus: ameloblasten aangetast, kan ook bij hevige koortstoten, diepe letsels
van onderliggend dentine, is gevoeliger dan oppervlakkige letsels.
2.2 Stofwisselingsstoornissen
• Tandverkleuring: fluorosis (door moeder), porfyrie, zwartverkleuring (planten), geelverkleuring (tetracyclines)
• Tandslijtage: konijnen (olifantentanden), paarden (trappengebid): dysbacteriose en koliek, schaargebit
• Tandresorptie: katten (feline odontoclastic resportive necklesions) thv hals tand en paarden (resorptie
odontoblasten thv tandwortel, tot alveolair bot) en ook Equine odontoclastic resorption and hypercementosis
2.3 Inflammatie
• Tandplaque: bacteriële biofilm. Bij ernstige letsels: preventief AB toegediend. Materia alba → subragingivale
(Gr+) tandpaque → subgingivale tandplaque (Gr-). Zuur → ↓ fagocytose → demineralisatie → cariës
• Tandsteen: bacteriële biofilm → mineralisatie → bruine tandsteen → secundaire gingivitis → ontsteking →
MMP, prostaglandinen, cytokines → uitbreiding naar periodontium → periodontitis → botresorptie,
destructie bindweefsel → wortelabces → fistulatie → destructie bloedvaten → verhoogd risico op
septicemieën, vaak nood aan antibiotica
• Cariës: tandbederf, zuur of hypoplasie email of secundair door voedsel, mechanische beschadiging (paard)
3. Speekselklieren
3.1 Congenitale afwijkingen: hypoplasie of aplasie van speekselklieren of afvoergangen
3.2 Stofwisselingsstoornissen
• Ranula: cysteuze ontaarding afvoergang sublinguale speekselklier, mucosereus vocht. Kan gaan ontsteken,
fibrotisch worden, kan ontstaan door speekselklierontsteking of coelithen (steentjes). Tong weggedrukt
MARTHE D'HAEYERE 4
Respiratiestelsel
1. Neusholte en sinussen
1.1 Congenitale afwijkingen
• Choanale atresie: zeldzaam; neus-keelopeningen niet aangelegd → afgesloten zacht gehemelte → geen
neusademhaling, slikproblemen, pneumonie.
1.2 Circulatiestoornissen
• Epistaxis: uni of bilateraal neusbloedingen. Lokale oorzaken: rhinitis (epitheel/mucosa beschadiging),
atrofische rhinitis (varken, Pasteurella), vreemd voorwerp, ethmoid hematoom (paard), luchtzakontsteking
(paard), tumoren, coagulopathie. Diepere oorzaken (long): pneumonie, coagulopathie, exercise-induced
pulmonary haemorrhage (paard, kleine bloedingen na inspanning, soms zichtbaar als bloed uit de neus).
1.3 Inflammatie
Types van rhinitis
• Sereuze rhinitis: acute virale rhinitis
• Catarrale/muceuze rhinitis: ontsteking
• Suppuratieve/purulente rhinitis: neutrofielen
• Mucopurulente rhinitis: slijm + etter → chronische gevallen
• Hemorrhagiche rhinitis: inflammatie, vreemd voorwerp, tumor, coagulatiestoornis
• Vreemd voorwerp rhinitis: granulomateuze ontstekingsreactie met macrofagen (reuzecellen), plasmacellen,
neutrofielen. Mucosa en/of submucosa beschadigd. Diep biopt.
• Mycotische rhinitis: mucopurulent, histologie: hyfen. Oppervlakkig in mucosa.
• Allergische rhinitis: mucopurulent → lymfoplasmacytaire rhinitis (bilaterale neusvloei met squameuze
metaplasie)
Rhinitis bij de kat
• Feliene herpesvirus 1: ulceratieve rhinitis/stomatitis/conjunctivitis → necrose tracheobronchiaal epitheel
• Feliene calicivirus: ulceratieve rhinitis (vooral ulceraties thv muil)
• Cryptococcus: thv neus (meer een dermatitis), granulomateuze ontstekingsreactie → gezwollen ulcerende
neusspiegel
Sinusitis: vaak uitbreiding van rhinitis, veel bacteriën; ook mogelijk primair. Sinonasale aspergillose: primair/secundair,
vaak samen met rhinitis, macroscopisch niet herkenbaar, microscopisch schimmelhyphe; conidiosporen → pro-
inflammatoir, hyphen → lokale immuniteitsonderdrukking. Post-onthoorning sinusitis (rund)
2. Farynx, larynx en trachea
2.1 Congenitale afwijkingen
• Brachycefaal obstructief syndroom: anatomische afwijkingen → inspiratoire dyspnee, infecties, risico op
acute sterfte bij inspanning/hitte. Afwijkingen: vernauwde neusgaten (gradueel, evt. chirurgie), verlengd zacht
gehemelte (epiglottis bekneld, inspiratoire flap → turbulentie, wondjes, infecties), eversie laryngeale zakjes
(onderdruk → inflammatie, kraakbeencollaps), macroglossie, vernauwde trachea (tot 50%)
• Trachea collaps: dorsaal ligament naar binnen diverteren, afplatting, brachycefalen en pony’s
2.2 Inflammatie
• Tracheïtis: multifactorieel (viraal: CAV2, PI2, CDV, IBR; bacterieel: Bordetella bronchiseptica, Fusobacterium
necrophorum; parasitair: Oslerus osleri), vooral bij rund en hond; hyperemische mucosa met muceus beleg.
3. Long
3.1 Congenitale afwijkingen
• Primaire ciliaire dyskinesie: ciliën geen normale slagbeweging (probleem eiwitten microtubuli), ook
problemen bij spermatozoa en situs inversus (verplaatsing organen)
• Pulmonale melanosis: verhoogde pigmentatie, kan ook op tong en slokdarm, schaap: frontale meningen
• Longhypoplasie: onvoldoende aangelegd. Gehele longen of enkel bronchiolen.
MARTHE D'HAEYERE 1
,Orgaanpathologie 1ste Master 2024-2025
• Accessoire longkwab: kan op verschillende plaatsen gevormd worden, thv hals geeft het complicaties
3.2 Stofwisselingsstoornissen
• Pulmonale calcificatie: fosfaat/Ca huishouding → hyperparathyroïdie: ↑ Ca in bloed. Long is PM weinig
gecollabeerd, wit onregelmatig granulomateus aspect op pleura, puinsteenlong, aorta ook. (long=alkalisch)
• Heterotropische ossificatie: mesenchymale cellen op gecalcificeerde longen: bot vormen, toevalsbevinding
• Atelectase: alveolen gecollabeerd, kleinere long, donker, hard, rubberachtig
o Foetale atelectase: normaal
o Congenitale atelectase: prematuur of dikbilkalveren, hyaliene membraanziekte: EW slaan neer
o Compressie atelectase: long van buitenaf dichtgeduwd, te hoge infiltratieanesthesie
o Obstructie atelectase: long dichtgedrukt van binnenuit. Vooral grote en klein bronchen. Alveolen
collaberen. Niet zo frequent. Vaak partiële obstructie: dan eerder emfyseem dan atelctase.
o Hypostatische atelectase: uitzakken van bloed, PM of AM: langdurige anesthesie, verkleind en donker
o Slacht atelectase: gevolg van uitdrogen subpleuraal weefsel, rode vlekjes net onder pleura.
• Pulmonaal emfyseem: door pneumonie, COPD, BRSV, bronchiale subobstructies. Rund + varken: geen poriën
van Kohn
o Alveolair emfyseem: luchtopstapeling in de alveolen, bleke uitpuilende zones, voelt zacht, komt ook
voor bij agonie (bleek en sponsachtig, eerder diffuus). Histo: grote holten
o Interstitieel emfyseem: luchtopstapeling in het interstitium, rund, lobuli duidelijk gescheiden
o Subpeuraal emfyseem: lucht onder de pleura, blaasjes onder de pleura, runderen en varkens
o Bulleus emfyseem: lucht in grote blazen, kan ontstaan uit subpleuraal emfyseem
• Pneumoconiose = anthracose: stoflong, stof en vuil in macrofagen, zwarte puntjes. Kan naar regionale lnn.
3.3 Circulatiestoornissen
• Hyperemie: actief door inflammatie of passief door stuwing door hartfalen, voelt rubberachtig, kan je
indrukken, longen donkerrood, vasodilatatie.
• Congestie en longoedeem: congestief hartfalen → passieve stuwing → longoedeem. Vaak bij honden. Meer
rood, vocht uitgetreden uit alveoli, pitting oedeem
• Longbloedingen: gevolg van: acute longbeschadiging, acute pneumonie, erge inspanning, DIC, agonie, hond:
leptospirose. Histo: RBC in alveoli. (moeilijk om van hyperemie te onderscheiden)
• Longlobstorsie: hemorrhagische infarcering, necrose, weefseltoxines. Histo: RBC, onduidelijke alveolaire septa
• Longoedeem: frequent
o Cardiogeen longoedeem: ↑ hydrostatische druk door hartinsufficiëntie, ribindrukken, zacht,
indrukbaar. Histo: eiwitrijk vocht, verdikte alveolaire septa gevuld met RBC en veel macrofagen
o Niet-cardiogeen longoedeem: ↑ permeabiliteit thv schade aan bloedvaten, door infectie. Histo:
eiwitrijk vocht, eosinofiel, hyaliene membranen, macrofagen + neutrofielen.
OF door ↓ oncotische/osmotische druk: door cachexie (bloed weinig EW → vocht treedt uit)
• Interstitieel oedeem: lichtgeel vocht tussen lobuli, gelatineus. Histo: lege brede ruimtes
• Spumeus vocht: lucht en eiwitten, eerder agonie dan acute hartinsufficiëntie
• Longembolie: duale bloedvoorziening, dus kleine embolie heeft weinig gevolgen
o Pulmonale trombo-embolie: infectieus. Door bloedklontervorming.
o Septische embolie: geïnfecteerd, kan komen door vegetatieve (parasitaire) endocarditis, douche effect
o Tumorembolie: metastatische tumoren van vb melkklier, vlezige long, lokaal of diffuus
• Longinfarct: niet veel voorkomend, weinig belang
3.4 Inflammatie
Pneumonie: longontsteking, neutrofielen en macrofagen stellen proteasen vrij en vormen O2-radicalen →
weefselschade → minder elastisch. Histo: verdikte alveolaire septa, RBC, macrofagen, neutrofielen. PAM.
• Bronchopneumonie: aërogene oorzaak → bronchen → alveolen in cranioventrale longdelen. Poriën van
Kohn: snelle verspreiding, grotere pneumonie. Varken en rund: meer lokaal
• Suppuratieve bronchopneumonie: als het chronisch wordt: abcesvorming in cranioventrale delen.
MARTHE D'HAEYERE 2
,Orgaanpathologie 1ste Master 2024-2025
• Fibrineuze bronchopneumonie: rund en varken: bacteriën die fibrine vrijstellen (hematogeen of aërogeen).
Wit beleg op pleura of septa of alveoli. Cranioventrale longdelen. Kunnen neutrofielen op afkomen →
neutrofielen → necro-supperatieve inflammatie. Gevolgen: abcessen, sekwester, adhesieve pleuritis, fibrose,
granulatieweefsel (broncholitis obliterans). Long zo hard dat die rechtop kan staan (rund)
• Aspiratie pneumonie: aantasting trachea, bronchen, cranioventrale longkwabben. Septisch: necrotiserende-
gangrineuze ontsteking met gas- en ettervorming en fibrine. Steriel: granulomateuze ontstekingsreactie (olie)
→ exogene lipide pneumonie (histo). Agonala aspiratie: rund, geen ontsteking, tijdens agonie een ructus
• Interstitiële pneumonie: alveolaire septa primair betrokken, diffuus. Aërogeen: immuuncomplexen.
Hematogeen: sepsis, DIC, parasitair: angiostrongylus vasorum (hond), endotoxines LPS, caniene adenovirus,
klassieke varkenspestvirus. Ribindeukingen, geen collaps, geen exsudaat (itt longoedeem)!
o Acute interstitiële pneumonie: vergroting longen, diffuse hyperemie, ribindrukken, caniene
adenovirus. Histo: ARDS → necrose type 1 pneumocyten, hyaliene membranen, macrofagen. Na
epithelisatie: hyperplasie type 2 pneumocyten, macrofagen, neutrofielen, oedeem en emfyseem
o Chronische interstitiële pneumonie: fibrose septa, epithelisatie. Bacterieel of viraal. Secundair:
hyperplasie lymfoïd weefsel → peribronchiale cuffing (kan bij elke pneumonie)
o Broncho-interstitiële pneumonie: primaire beschadiging bornchiaal weefsel met necrose. Gevolg van
virus, kan secundaire bacteriële infectie op komen. Macro: zie je niet dat het broncho-interstitiëel is!
je ziet dat het diffuus is, ribindrukken, niet gecollabeerd, rubber. Histo: interstitium aangetast.
• Embolische pneumonie: hematogeen door bacteriële sepsis of trombo-embolie. Aantasting alveolaire septa,
multipel thv alle kwabben, nodules. Kan door staartbijten of vegetatieve endocarditis.
• Granulomateuze pneumonie: hematogeen, macrofagen: intersitiële pneumonie. Ook lipide pneumonie:
aërogeen. Mycobacteriën. Rhodococcus equi. Pyogranulomen, caseuze granulomen, lipide granulomen
o Pyogranulomen: Rhodococcus equi (veulens), grote witte knobbels met ingedroogde etter en
necrotisch materiaal, neutrofielen. Kan ook bij Aelrulostrongylus abstrusus (kat). Hoesten.
o Caseuze granulomen: rundertuberculose. Verkazing
o Lipidegranulomen: endogeen lipid granuloma. Pleura is gevlekt: rood centrum met witte rand. Histo:
macrofagen beladen met vet en cholesterolkristallen → toevalsbevinding
4. Borstholte
4.1 Metabole stoornissen
• Pneumothorax: lucht in borstholte: door emfyseem dat doorbreekt, trauma, intra-thoracale perforatie
slokdarm, vooral iatrogeen veroorzaakt tijdens anesthesie. Diafragma puilt meer uit naar maag. Compressie
atelectase long
4.2 Circulatiestoornissen
• Hydrothorax: vocht in borstholte door: ↑ hydrostatische druk (hartinsufficiëntie), cachexie, inflammatoir
• Chylothorax: lymfe, door trauma: ruptuur ductus thoracicus, of door verstoorde lymfedrainage (lymfoom)
• Hemothorax: ruptuur bloedvat (v. cava caudalis), coagulatiepathologiën, erge ontstekingen, aortaruptuur
(paard), ’t scherp (rund)
• Pyothorax: pleuropneumonie: purulente pleuritis, vaak bij katten. Ruptuur slokdarm, vvw, hematogeen
4.3 Inflammatie
• Pleuritis:
o Pyogranulomateuze pleuritis: katten met FIP, pyogranulomen in verschillende organen (serosa nier,
lever, darm, pleura), witachtige plaques, uitvloei in borstholte door vasculitis (geel EW-rijk vocht)
o Fibrineuze pleuritis: in aansluiting met pneumonie, geelachtig beleg. Varkens: Glaeserella, E. coli
o Adhesieve pleuritis: chronische letsels. Verkleving, bijna vergroeit met borstkas, trek je niet los.
MARTHE D'HAEYERE 3
, Orgaanpathologie 1ste Master 2024-2025
Spijsverteringsstelsel
1. Mondholte
1.1 Congenitale afwijkingen
• Cheiloschisis (hazenlip) en palatoschisis (gespleten gehemelte)
• Brachygnatia (verkorting kaken, inferior/superior), prognatia (verlenging kaken) en agnatia (geen aanleg kaak)
• Aglossia, microglossia en macroglossia (BWB, cavaliers, brachycephalen): tong
• Epitheliogenesis imperfecta: kalveren, epidermis niet volledig ontwikkeld, niet aangelegd, focaal.
1.2 Inflammatie: stomatitis
Oppervlakkige stomatitis:
• Catarrale stomatitis: minimale inflammatoire reactie, toegenomen mucus productie. Candidase: wit-geel
beleg op tong (door AB), histo: pseudohyfen. Gaat ook parakeratose induceren (onregelmatig beleg)
• Vesiculaire stomatitis: blaasjes/vesikels in of net onder epitheel. Feliene calicivirus (kat). GHD: boosaardige
kattharaalkoorts, mond en klauwzeer. Blaasjes kunnen ruptureren: erosies-ulceraties
• Erosieve en ulceratieve stomatitis: auto-immuunreactie (As tegen EW in eptiheel of BM) (honden) of
lymfoplasmacytaire ontsteking (gingivostomatitis) (katten) of uremische stomatitis (nierinsufficiëntie) (KHD)
Diepe stomatitis:
• Necrotiserende stomatitis: rund: necrobacillose tong, farynx, wang door Fusobacterium necrophorum
• Granulomateuze stomatitis: katten, eosinofiel granuloom complex, influx van eosinofielen (DDX tumor)
• Pyogranulomateuze stomatitis: glossitis, runderen, zoals necrotiserende stomatitis, maar dan Actinobaccilus.
Houten tong.
2. Tanden en periodontium
2.1 Congenitale afwijkingen
• Anodontia en oligodontia: geen en te weinig tandaanleg
• Polydontia (te veel tanden) of pseudopolydontia (melktanden niet uitgevallen)
• Ectopische tand: tandcyste paard (os temporale): zwelling net onder oor. Ontwikkelingsstoornis.
• Diastema: tanden sluiten niet mooi op elkaar, secundaire ontstekingen: tandwortelabcessen, tandvlees
• Email hypoplasie: hondenziektevirus: ameloblasten aangetast, kan ook bij hevige koortstoten, diepe letsels
van onderliggend dentine, is gevoeliger dan oppervlakkige letsels.
2.2 Stofwisselingsstoornissen
• Tandverkleuring: fluorosis (door moeder), porfyrie, zwartverkleuring (planten), geelverkleuring (tetracyclines)
• Tandslijtage: konijnen (olifantentanden), paarden (trappengebid): dysbacteriose en koliek, schaargebit
• Tandresorptie: katten (feline odontoclastic resportive necklesions) thv hals tand en paarden (resorptie
odontoblasten thv tandwortel, tot alveolair bot) en ook Equine odontoclastic resorption and hypercementosis
2.3 Inflammatie
• Tandplaque: bacteriële biofilm. Bij ernstige letsels: preventief AB toegediend. Materia alba → subragingivale
(Gr+) tandpaque → subgingivale tandplaque (Gr-). Zuur → ↓ fagocytose → demineralisatie → cariës
• Tandsteen: bacteriële biofilm → mineralisatie → bruine tandsteen → secundaire gingivitis → ontsteking →
MMP, prostaglandinen, cytokines → uitbreiding naar periodontium → periodontitis → botresorptie,
destructie bindweefsel → wortelabces → fistulatie → destructie bloedvaten → verhoogd risico op
septicemieën, vaak nood aan antibiotica
• Cariës: tandbederf, zuur of hypoplasie email of secundair door voedsel, mechanische beschadiging (paard)
3. Speekselklieren
3.1 Congenitale afwijkingen: hypoplasie of aplasie van speekselklieren of afvoergangen
3.2 Stofwisselingsstoornissen
• Ranula: cysteuze ontaarding afvoergang sublinguale speekselklier, mucosereus vocht. Kan gaan ontsteken,
fibrotisch worden, kan ontstaan door speekselklierontsteking of coelithen (steentjes). Tong weggedrukt
MARTHE D'HAEYERE 4
