Basisbegrippen van het recht
Lesweek 4
Deel 2: Basisbegrippen
HB. P. 24 - 121
Hoofdstuk 4: Aansprakelijkheid
Afdeling 1: Begrippen en situering
Het aansprakelijkheidsrecht
Principe uit historisch uitgangspunt van het privaatrecht:
- Wie schade lijdt, moet deze zelf dragen.
De schadelast kan evenwel verplaats worden:
- Indien de geleden schade werd veroorzaakt door de foutieve
gedraging van een ander.
- Ook zonder een fout, dit bij objectieve aansprakelijkheid.
Men kan dus de schade kanaliseren:
- Je kan de persoon die de schade heeft aangebracht aansprakelijk
stellen.
- Het bestaan hierbij van een juridische band met de
schadeverwekkende persoon, voorwerp of activiteit is genoeg op het
dus te verschuiven van de schadelast.
De spreiding van schadelast is legio:
1. Techniek van de verzekeringen
o De bevolking sluit een verzekering af en de verzekeraar
ontvang hun premies.
o Hierdoor ontstaat een pot met geld.
o Als er zich een risico voordoet dient het geld om dit deze
eventuele schade te verzekeren.
Dit is het principe.
o De overheid gaat ook verplichte verzekeringen aanstellen.
Voorbeeld:
WAM-wet:
In het Belgische recht is het wettelijk verplicht om
je auto te verzekeren.
Dit geeft enkele voordelen.
Als men een ongeval hebt dan ga je worden
verzekerd ook al is de ander niet solvabel.
Maar het kan ook zijn dat de andere de wet niet
volgt en illegaal op de baan rijdt.
Dan heeft men een probleem.
1
,Basisbegrippen van het recht
2. Schadefondsen
o Voorbeeld:
o Het Belgisch Gemeenschappelijk Waarborgfonds:
Een fonds dat tussenkomt als je wordt aangereden door
een niet-verzekerd motorvoertuig.
Hierbij is iedereen eigenlijk gedekt.
Dit is ook een verzekering op Europees niveau.
o Er is ook een schadefonds op internationaal niveau.
o International Oil Pollution Compensation Fund
Als er op internationaal vlak een wereldramp voordoet.
Bv. Een milieuramp
Dan gaat het internationaal schadefonds tussenkomen.
Dit schadefonds wordt opgericht door de
nationale/kleinere schadefondsen die telkens een
bijdrage moeten geven aan het internationaal
schadefonds.
Het aansprakelijkheidsrecht houdt een geheel van regels in die toelaten te
bepalen:
- In welke gevallen de geleden schade moet worden vergoed.
- Wie tot schadeloosstelling moet overgaan.
- Op welke manier de schade moet worden vergoed.
Afdeling 2: Soorten aansprakelijkheid
Er zijn ook verschillende soorten aansprakelijkheid:
A. Strafrechtelijke versus burgerrechtelijke aansprakelijkheid
B. Contractuele versus buitencontractuele aansprakelijkheid (!)
C. Enkelvoudige versus samengestelde aansprakelijkheid
D. Schuldaansprakelijkheid versus objectieve aansprakelijkheid (!)
A. Onderscheid strafrechtelijke en burgerrechtelijke
aansprakelijkheid
Strafrechtelijke aansprakelijkheid (= la responsabilité pénale)
= Het ontstaat wanneer iemand (opzettelijk/onopzettelijk) een norm
overtreedt die door de wetgever als zo essentieel voor de samenleving in
gemeenschap wordt beschouwd dat op de overtreding ervan een
strafsanctie is gesteld.
De sanctie vindt toepassing bij het overtreden van die norm.
- Ongeacht of er aan anderen schade werd berokkend en louter
omdat de maatschappelijke orde door de overtreding op wezenlijke
manier werd verstoord.
Het strafrechtelijke heeft niets te maken met het privaaatrecht!
2
,Basisbegrippen van het recht
In het kort:
- Strafrechtelijke aansprakelijkheid vindt plaats bij een overtreding
van een norm waarop een strafsanctie is gesteld.
o De overheid zal optreden tegen de individu (verticale
verhouding).
o Dus niet de burger zelf.
- Ongeacht het (on)opzettelijk karakter van de overtreding.
o Opzettelijk zal zwaarder bestraft worden dan een
onopzettelijke daad.
o Opzet heeft niets te maken met de strafwettelijke
toepasbaarheid.
- Ongeacht er al dan niet schade aan andere personen is veroorzaakt.
o Voor strafrechtelijke toepasbaarheid stelt het niet van belang
dat er schade aan andere personen is.
De schade aan de maatschappij in zijn geheel volstaat.
o Het gaat over een schending van maatschappelijk belang.
o Hiervoor zijn de individuele burgers dus niet belangrijk.
Burgerrechtelijke aansprakelijkheid (= la responsabilité civile)
= Verwijst naar de verplichting tot het herstel van schade dien aan een
ander werd berokkend.
Dit bevindt zich in de privaatrechtelijke sfeer.
In de praktijk gaan deze strafrechtelijk en burgerrechtelijke
aansprakelijkheden wel in elkaar overvloeien.
- Voorbeeld:
Het toedienen van slagen en verwondingen
o De vrouw kan zich burgerrechtelijk aansprakelijk stellen.
o Maar de personen die de slagen en verwondingen heeft
toegediend zal ook strafrechtelijk vervolgd worden.
Een burgerrechtelijke aansprakelijkheid moet je steeds ZELF afdwingen!!
B. Onderscheid contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid
1. Begrippen en belang van het onderscheid
Binnen de burgerlijke aansprakelijkheid heeft men twee soorten:
1. Contractuele aansprakelijkheid
2. Buitencontractuele/extracontractuele aansprakelijkheid
3
, Basisbegrippen van het recht
1. Contractuele aansprakelijkheid (= la responsabilité contractuelle)
= Wanneer een contractspartij nalaat om een bij overeenkomst
aangegane of uit de overeenkomst voortvloeiende verbintenis correct uit
te voeren.
- Maw. Een contractuele wanprestatie begaan.
Deze zaken komen vaak voor in het dagdagelijkse leven:
- Voorbeeld:
Bijzondere overeenkomsten
o Een aannemer van werk
Er is een contractuele aansprakelijkheid wanneer er iets
niet werd uitgevoerd zoals je had contractueel
afgesproken.
Bv. Een schilder heeft je living geschilderd in plaats van
de keuken.
Deze contractuele aansprakelijkheid staat nergens in je wetboek.
Deze contractuele wanprestaties kunnen heel snel voorkomen omdat
sommige mensen heel snel zaken zien als een overtreding van het
contract (muggenziften)
Essentie:
- Er is een contract en er is iets die in het contract werd bepaald dat
niet goed werd uitgevoerd.
- Maar dit contract kan vanalles zijn!
2. Buitencontractuele/extracontractuele aansprakelijkheid (= la
responsabilité ou aquilienne)
= Wanneer er schade is die te wijten is aan elke andere (dan de
contractuele) vorm van wanprestatie
- Alles wat geen contractuele schade is.
- Het extracontractuele aansprakelijkheidsrecht/recht van de
onrechtmatige daad heeft wel artikels in het wetboek.
- Elke fout in de zin van het extracontractuele aansprakelijkheid
zijnde:
o Een wet overtreden
o Gedrag stellen die niet overeenstemt met de goede huisvader
Dan kunnen we ook extracontractuele aansprakelijkheid
stellen.
= “Elke andere tekortkoming of onzorgvuldigheid doet de vraag
rijzen naar een mogelijke extracontractuele aansprakelijkheid.”
4
Lesweek 4
Deel 2: Basisbegrippen
HB. P. 24 - 121
Hoofdstuk 4: Aansprakelijkheid
Afdeling 1: Begrippen en situering
Het aansprakelijkheidsrecht
Principe uit historisch uitgangspunt van het privaatrecht:
- Wie schade lijdt, moet deze zelf dragen.
De schadelast kan evenwel verplaats worden:
- Indien de geleden schade werd veroorzaakt door de foutieve
gedraging van een ander.
- Ook zonder een fout, dit bij objectieve aansprakelijkheid.
Men kan dus de schade kanaliseren:
- Je kan de persoon die de schade heeft aangebracht aansprakelijk
stellen.
- Het bestaan hierbij van een juridische band met de
schadeverwekkende persoon, voorwerp of activiteit is genoeg op het
dus te verschuiven van de schadelast.
De spreiding van schadelast is legio:
1. Techniek van de verzekeringen
o De bevolking sluit een verzekering af en de verzekeraar
ontvang hun premies.
o Hierdoor ontstaat een pot met geld.
o Als er zich een risico voordoet dient het geld om dit deze
eventuele schade te verzekeren.
Dit is het principe.
o De overheid gaat ook verplichte verzekeringen aanstellen.
Voorbeeld:
WAM-wet:
In het Belgische recht is het wettelijk verplicht om
je auto te verzekeren.
Dit geeft enkele voordelen.
Als men een ongeval hebt dan ga je worden
verzekerd ook al is de ander niet solvabel.
Maar het kan ook zijn dat de andere de wet niet
volgt en illegaal op de baan rijdt.
Dan heeft men een probleem.
1
,Basisbegrippen van het recht
2. Schadefondsen
o Voorbeeld:
o Het Belgisch Gemeenschappelijk Waarborgfonds:
Een fonds dat tussenkomt als je wordt aangereden door
een niet-verzekerd motorvoertuig.
Hierbij is iedereen eigenlijk gedekt.
Dit is ook een verzekering op Europees niveau.
o Er is ook een schadefonds op internationaal niveau.
o International Oil Pollution Compensation Fund
Als er op internationaal vlak een wereldramp voordoet.
Bv. Een milieuramp
Dan gaat het internationaal schadefonds tussenkomen.
Dit schadefonds wordt opgericht door de
nationale/kleinere schadefondsen die telkens een
bijdrage moeten geven aan het internationaal
schadefonds.
Het aansprakelijkheidsrecht houdt een geheel van regels in die toelaten te
bepalen:
- In welke gevallen de geleden schade moet worden vergoed.
- Wie tot schadeloosstelling moet overgaan.
- Op welke manier de schade moet worden vergoed.
Afdeling 2: Soorten aansprakelijkheid
Er zijn ook verschillende soorten aansprakelijkheid:
A. Strafrechtelijke versus burgerrechtelijke aansprakelijkheid
B. Contractuele versus buitencontractuele aansprakelijkheid (!)
C. Enkelvoudige versus samengestelde aansprakelijkheid
D. Schuldaansprakelijkheid versus objectieve aansprakelijkheid (!)
A. Onderscheid strafrechtelijke en burgerrechtelijke
aansprakelijkheid
Strafrechtelijke aansprakelijkheid (= la responsabilité pénale)
= Het ontstaat wanneer iemand (opzettelijk/onopzettelijk) een norm
overtreedt die door de wetgever als zo essentieel voor de samenleving in
gemeenschap wordt beschouwd dat op de overtreding ervan een
strafsanctie is gesteld.
De sanctie vindt toepassing bij het overtreden van die norm.
- Ongeacht of er aan anderen schade werd berokkend en louter
omdat de maatschappelijke orde door de overtreding op wezenlijke
manier werd verstoord.
Het strafrechtelijke heeft niets te maken met het privaaatrecht!
2
,Basisbegrippen van het recht
In het kort:
- Strafrechtelijke aansprakelijkheid vindt plaats bij een overtreding
van een norm waarop een strafsanctie is gesteld.
o De overheid zal optreden tegen de individu (verticale
verhouding).
o Dus niet de burger zelf.
- Ongeacht het (on)opzettelijk karakter van de overtreding.
o Opzettelijk zal zwaarder bestraft worden dan een
onopzettelijke daad.
o Opzet heeft niets te maken met de strafwettelijke
toepasbaarheid.
- Ongeacht er al dan niet schade aan andere personen is veroorzaakt.
o Voor strafrechtelijke toepasbaarheid stelt het niet van belang
dat er schade aan andere personen is.
De schade aan de maatschappij in zijn geheel volstaat.
o Het gaat over een schending van maatschappelijk belang.
o Hiervoor zijn de individuele burgers dus niet belangrijk.
Burgerrechtelijke aansprakelijkheid (= la responsabilité civile)
= Verwijst naar de verplichting tot het herstel van schade dien aan een
ander werd berokkend.
Dit bevindt zich in de privaatrechtelijke sfeer.
In de praktijk gaan deze strafrechtelijk en burgerrechtelijke
aansprakelijkheden wel in elkaar overvloeien.
- Voorbeeld:
Het toedienen van slagen en verwondingen
o De vrouw kan zich burgerrechtelijk aansprakelijk stellen.
o Maar de personen die de slagen en verwondingen heeft
toegediend zal ook strafrechtelijk vervolgd worden.
Een burgerrechtelijke aansprakelijkheid moet je steeds ZELF afdwingen!!
B. Onderscheid contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid
1. Begrippen en belang van het onderscheid
Binnen de burgerlijke aansprakelijkheid heeft men twee soorten:
1. Contractuele aansprakelijkheid
2. Buitencontractuele/extracontractuele aansprakelijkheid
3
, Basisbegrippen van het recht
1. Contractuele aansprakelijkheid (= la responsabilité contractuelle)
= Wanneer een contractspartij nalaat om een bij overeenkomst
aangegane of uit de overeenkomst voortvloeiende verbintenis correct uit
te voeren.
- Maw. Een contractuele wanprestatie begaan.
Deze zaken komen vaak voor in het dagdagelijkse leven:
- Voorbeeld:
Bijzondere overeenkomsten
o Een aannemer van werk
Er is een contractuele aansprakelijkheid wanneer er iets
niet werd uitgevoerd zoals je had contractueel
afgesproken.
Bv. Een schilder heeft je living geschilderd in plaats van
de keuken.
Deze contractuele aansprakelijkheid staat nergens in je wetboek.
Deze contractuele wanprestaties kunnen heel snel voorkomen omdat
sommige mensen heel snel zaken zien als een overtreding van het
contract (muggenziften)
Essentie:
- Er is een contract en er is iets die in het contract werd bepaald dat
niet goed werd uitgevoerd.
- Maar dit contract kan vanalles zijn!
2. Buitencontractuele/extracontractuele aansprakelijkheid (= la
responsabilité ou aquilienne)
= Wanneer er schade is die te wijten is aan elke andere (dan de
contractuele) vorm van wanprestatie
- Alles wat geen contractuele schade is.
- Het extracontractuele aansprakelijkheidsrecht/recht van de
onrechtmatige daad heeft wel artikels in het wetboek.
- Elke fout in de zin van het extracontractuele aansprakelijkheid
zijnde:
o Een wet overtreden
o Gedrag stellen die niet overeenstemt met de goede huisvader
Dan kunnen we ook extracontractuele aansprakelijkheid
stellen.
= “Elke andere tekortkoming of onzorgvuldigheid doet de vraag
rijzen naar een mogelijke extracontractuele aansprakelijkheid.”
4
