27/03/202
Werk moet de plek zijn waar religie en spiritualiteit
het minste plek krijgen
Sociale verandering
(2023-2024)
Dick Houtman
www.dickhoutman.nl
1
Postmodernisering III: Kobe: goed en makkelijk onderzoek om te leren,
arbeid en organisatie maar goede bevinding
Literatuur:
Paul:
Kobe de Keere, (2014), ‘From a
Self-Made to an Already-Made Man’,
Acta Sociologica 57 (4): 311-324.
Paul Heelas, (1992), ‘The Sacralization of
the Self and New Age Capitalism’, in
Nicholas Abercrombie & Alan Warde (red.),
Social Change in Contemporary Britain.
2 Het voorspelbaar en beheersbaar maken van arbeid:
rationele organisatie van de arbeid
Leidt tot:
De 1960s: tegenculturele kritiek op het - Horizontale arbeidsdeling
bureaucratische organisatiemodel o Bv. persoon die de taak heeft om een
wiel op de auto te zetten, doet enkel
Kritiek op arbeidsdeling: dat omdat dat het productieproces
optimaal laat verlopen → persoon
• Horizontale arbeidsdeling: functionele scheiding wordt gereduceerd tot radartje in het
tussen gespecialiseerde arbeidsrollen, zodat veel systeem
capaciteiten onbenut blijven en nauwelijks sprake kan o Mensen kunnen van alles maar ze
zijn van persoonlijke ontwikkeling / zelfontplooiing mogen enkel die wiel op de auto
schroeven
• Verticale arbeidsdeling: hiërarchische gezags-
o groeien en ontwikkelen hoort hier niet
verhoudingen, zodat ondergeschikten nauwelijks
bij!! → in tegenstelling tot belang voor
zeggenschap hebben over hun eigen werk
zelfontplooiing in jaren 60
- Verticale arbeidsdeling
3 o Zelfde effect mensen hebben geen
autonomie
o Er is altijd een leidinggevende die in je
nek staat te hijgen
o Geen mogelijkheden tot zelfontplooiing 1
of zelfontwikkeling
, 27/03/202
De 1960s: tegenculturele kritiek op het Durkheim: opgelegde vormen van arbeidsdeling
bureaucratische organisatiemodel
Deze tegenculturele kritiek was in feite een echo van Marx: vervreemding
klassieke diagnoses van de sociologische grondleggers:
Weber: ambtenaren die uitgesneeuwd worden
Emile Durkheim over onvrijwillige door regels
(‘pathologische’) vormen van arbeids-
deling
➔ Idee over hoe problematisch
Karl Marx over de vervreemding van arbeiders arbeidsdeling is komt bij alle 3 terug
onder kapitalistische verhoudingen
Rationalisering draait rond voorspelbaarheid
Max Weber over gebureaucratiseerde
verhoudingen als ‘ijzeren kooi’
(‘ein stalhartes Gehäuse’)
4
Expressief individualisme als de nieuwe
dominante arbeidsethiek
5
- Voor de tegencultuur waren er al boeken die deze
kritiek beschreven: de doorgedreven
De 1960s: tegenculturele kritiek op het rationalisering is niet de beste manier om arbeid
bureaucratische organisatiemodel te organiseren
o Ze liepen vooruit op de tegencultuur
Arbeids- en organisatie-onderzoekers als William H.
Whyte en Douglas McGregor schreven reeds in de
-
1950s invloedrijke boeken over de problemen van
gerationaliseerde arbeidsorganisaties:
• Managementboeken die vooruitliepen op de
tegenculturele kritiek die pas vanaf de tweede helft
van de 1960s opkwam
• Managementboeken die inmiddels klassiek zijn en
nog steeds worden herdrukt en serieus genomen
6
2
Werk moet de plek zijn waar religie en spiritualiteit
het minste plek krijgen
Sociale verandering
(2023-2024)
Dick Houtman
www.dickhoutman.nl
1
Postmodernisering III: Kobe: goed en makkelijk onderzoek om te leren,
arbeid en organisatie maar goede bevinding
Literatuur:
Paul:
Kobe de Keere, (2014), ‘From a
Self-Made to an Already-Made Man’,
Acta Sociologica 57 (4): 311-324.
Paul Heelas, (1992), ‘The Sacralization of
the Self and New Age Capitalism’, in
Nicholas Abercrombie & Alan Warde (red.),
Social Change in Contemporary Britain.
2 Het voorspelbaar en beheersbaar maken van arbeid:
rationele organisatie van de arbeid
Leidt tot:
De 1960s: tegenculturele kritiek op het - Horizontale arbeidsdeling
bureaucratische organisatiemodel o Bv. persoon die de taak heeft om een
wiel op de auto te zetten, doet enkel
Kritiek op arbeidsdeling: dat omdat dat het productieproces
optimaal laat verlopen → persoon
• Horizontale arbeidsdeling: functionele scheiding wordt gereduceerd tot radartje in het
tussen gespecialiseerde arbeidsrollen, zodat veel systeem
capaciteiten onbenut blijven en nauwelijks sprake kan o Mensen kunnen van alles maar ze
zijn van persoonlijke ontwikkeling / zelfontplooiing mogen enkel die wiel op de auto
schroeven
• Verticale arbeidsdeling: hiërarchische gezags-
o groeien en ontwikkelen hoort hier niet
verhoudingen, zodat ondergeschikten nauwelijks
bij!! → in tegenstelling tot belang voor
zeggenschap hebben over hun eigen werk
zelfontplooiing in jaren 60
- Verticale arbeidsdeling
3 o Zelfde effect mensen hebben geen
autonomie
o Er is altijd een leidinggevende die in je
nek staat te hijgen
o Geen mogelijkheden tot zelfontplooiing 1
of zelfontwikkeling
, 27/03/202
De 1960s: tegenculturele kritiek op het Durkheim: opgelegde vormen van arbeidsdeling
bureaucratische organisatiemodel
Deze tegenculturele kritiek was in feite een echo van Marx: vervreemding
klassieke diagnoses van de sociologische grondleggers:
Weber: ambtenaren die uitgesneeuwd worden
Emile Durkheim over onvrijwillige door regels
(‘pathologische’) vormen van arbeids-
deling
➔ Idee over hoe problematisch
Karl Marx over de vervreemding van arbeiders arbeidsdeling is komt bij alle 3 terug
onder kapitalistische verhoudingen
Rationalisering draait rond voorspelbaarheid
Max Weber over gebureaucratiseerde
verhoudingen als ‘ijzeren kooi’
(‘ein stalhartes Gehäuse’)
4
Expressief individualisme als de nieuwe
dominante arbeidsethiek
5
- Voor de tegencultuur waren er al boeken die deze
kritiek beschreven: de doorgedreven
De 1960s: tegenculturele kritiek op het rationalisering is niet de beste manier om arbeid
bureaucratische organisatiemodel te organiseren
o Ze liepen vooruit op de tegencultuur
Arbeids- en organisatie-onderzoekers als William H.
Whyte en Douglas McGregor schreven reeds in de
-
1950s invloedrijke boeken over de problemen van
gerationaliseerde arbeidsorganisaties:
• Managementboeken die vooruitliepen op de
tegenculturele kritiek die pas vanaf de tweede helft
van de 1960s opkwam
• Managementboeken die inmiddels klassiek zijn en
nog steeds worden herdrukt en serieus genomen
6
2
