MEDIAPROFESSIONALS EN
MEDIABELEID
Les 1
Wat houdt mediabeleid in?
Mix van verschillende soorten beleid:
Beleid over massamedia
Beleid over informatie en nieuws
Beleid over telecommunicatie
Beleid over culturele productie
Voorbeelden van beleid:
TikTok die een waarschuwing plaatst om mensen te beschermen
o Ook bijvoorbeeld doorverwijzen naar zelfmoordlijn
Normen en waarden veranderen doorheen de tijd, waardoor sommige
dingen niet meer door de beugel kunnen
o Bijvoorbeeld afleveringen van FC de Kampioenen, Zwarte Piet,
gastacteurs die later veroordeeld zijn voor strafbare feiten
Hoe omgaan met veranderende zaken?
o Bijvoorbeeld disclaimer plaatsen, alternatief aanbieden (kijker
kan dan zelf beslissen)
o Meegaan met veranderingen in de samenleving
Ophef in Hongarije over 2 zoenende vrouwen in serie op netflix met
leeftijdsgrens op 7
o Wouden dit optrekken tot 12 jaar omdat het ‘schadelijk was voor de
morele ontwikkeling van minderjarigen’
Thema’s die interessant zijn voor mediabeleid omdat platformen niet alleen
beschouwd worden als kanalen, we verwachten dat de platformen hun
verantwoordelijkheid opnemen
Europese context: The Euromedia Research Group (EMRG)
Vertegenwoordiging van elke Europese lidstaat (zoveel mogelijk)
Groep onderzoekers die bezig zijn met mediabeleid op de voet te
volgen
o Expertrol sinds jaren ‘80
o Nu aangevoerd door Oostenrijker: Josef Trappel
Hoe loopt het beleid? Beleid verbeteren?
o Projecten opzetten om te kijken hoe beleid gevoerd moet worden en
hoe ze kunnen ingrijpen
European Media and Platform Policy
o Overal digital government
The Media for Democracy Monitor
o Over nieuws en journalistiek
o Onafhankelijkheid van journalisten = pijnpunt
o Angst voor machtige bedrijven die persvrijheid inperken
1
, Euromedia Ownership Monitor
o Media eigendomsstructuur, hoe zit het met de transparantie
o Wie zit er achter? Bv. wie zit er achter DPG Media?
o Niet zo helder (heel wat rijke families aan verbonden)
Facetten veranderend medialandschap: relatie media en
samenleving
Mediabeleid als iets evaluerend beleid wordt aangepast aan technologie,
cultuur, industrie en economie
Drie takken/elementen:
Technologie
o Technologische innovatie
o Nieuwe manieren om informatie te verspreiden
o Iedereen toegang tot deze technologie?
Cultuur
o Welk publiek bereiken
Zorgen dat ze iedereen bereiken
Nodig in maatschappij voor een gedeelde mening te
verkrijgen
Publiek gedeelde mening
Industrie en economie
o Media zijn een business geworden
o Moeten we vrije markt laten spelen? Moeten we ingrijpen en in
welke mate?
o Markt is nooit wat het zou moeten zijn, nooit perfect
Marktfalen
Functioneert niet altijd zoals het zou moeten
Bv. publieke omroep gefinancierd door overheid
Nood aan publieke omroep voor publiek om geïnformeerd te
zijn
Traditionele kwestie binnen mediabeleid
Beleid over publieke omroep Hoe publieke omroep installeren?
Beschermen van nationale cultuur en/of taal
2
, Verschilt per land
o In een land vooral entertainment
o In een land vooral informatief
Educatief, opvoedend, wij weten hoe het moet en we gaan het aanleren
aan de Vlaming
o Vanuit dit perspectief werd een publieke omroep ingezet
Discussie: willen we een vrije markt of eerder regulering?
Vrije markt: commerciële mediabedrijven (VTM, Play Media, DPG
Media…) mogen vrij concurreren om kijkers, luisteraars en advertentie-
inkomsten zonder overheidsbeperkingen
Regulering: overheid bepaalt via een beheersovereenkomst wat de VRT
moet doen, hoeveel geld ze krijgt, wat ze wel en niet mag doen (bv.
beperking op reclame, verplicht aanbod voor alle leeftijden en
doelgroepen)
o In VS heel zwakke publieke omroep: heel weinig kijkers bij publieke
omroepen, meer vrijemarktprincipe laatste tijd wel veel van
Amerika naar Europa gekeken om te zien hoe er omgegaan wordt
met media en hoe ze zelf vertalen
Publieke omroep in Vlaanderen: VRT (Vlaamse Radio- en
Televisieomroeporganisatie) = bedoeld om het
algemeen belang te dienen ipv winst de maken, bieden een breed en evenwichtig
aanbod op vlak van cultuur, informatie, educatie en ontspanning
Televisiezenders: Eén, Canvas, Ketnet
Radiozenders: Radio 1 en 2, MNM, Klara, Studio Brussel
Online platformen: VRT NWS, VRT MAX
Publieke doelstellingen van media en communicatie
Waarom nodig om te reguleren?
= nodig voor een goed functionerende democratie
Kwaliteit van informatie: we willen professionals, issues-specialisten
o Nood aan waarheidsgetrouwe informatie
Vrijheid van pers, vrijheid van meningsuiting
o Elk van ons moet zijn mening kunnen uiten, maar wel nog altijd een
beperking om schade te voorkomen
Gelijkheid en diversiteit: gelijk en divers aanbod van content
o Iedereen heeft hier recht op
Habermas’ denken: idee dat we enkel goed kunnen functioneren als burgers als
we goed gevoed worden door diverse informatie en zo tot weloverwogen keuzes
komen (publieke sfeer)
Geschiedenis Europees medialandschap in vogelvlucht
Voor 1980
Na 2000
Monopolie van publieke omroepen
Beperkte autonomie voor media Meer aanbod – groter bereik?
o Geen groter bereik, het is
steeds moeilijker om
mensen te bereiken 3
Traditionele media in
economische crisis
o Bv. geprinte kranten sterk
, Veel input en controle vanuit overheid
Belang van traditionele media zoals kranten
en radio
Vanaf 1980
Technologisch
o Satelliet tv en kabel
o Internet
Politiek en economisch
Convergentie
o Open vanenmediaplatformen
zelfregulerende = verschillende media (tv, radio,
internet) groeien
markt naar elkaar toe en worden via één platform of apparaat
beschikbaar
o Richtlijnen vanuit EU
o 1989: beleid op Europees
Bv. je kijkt tv, luistert radio en leest nieuws op je smartphone (of via één
app)
Cross-mediale productie = één verhaal wordt verspreid via meerdere
mediakanalen, elk op een aangepaste manier
Bv. eenzelfde nieuwsverhaal verschijnt op instagram (via het vtm-nieuws
account) en wordt in het 19u-journaal besproken
Huidige kwesties mediabeleid
Hoe iets doen aan de negatieve effecten?
Hoe reguleren en onder controle houden van negatieve invloeden in
digitale internationale context?
Hoe publiek bereiken in context van overaanbod en mediasector in
economische crisis
o Kwaliteitsjournalistiek onder druk
o Toekomst van tv?
Wat is de rol van de overheid? Wat is de rol van de sector?
Welke professionals zijn aan zet?
TEKST 1 READER: WHY STUDY MEDIA POLICY AND REGULATION?
Inleiding
Binnen Europa veelheid aan beleidskeuzes op mediavlak
Voorbeelden:
Financiering van PSB/PSM
o Public service broadcasting = omroep <-> public service media
Subsidiëren van kranten?
o Vrijheid van pers
o Printsector heeft het moeilijk om te overleven
o Is het dan verantwoord om kranten te subsidiëren – ja
Kranten worden gesubsidieerd in België
Hoe? krijgen indirect subsidies door
4
MEDIABELEID
Les 1
Wat houdt mediabeleid in?
Mix van verschillende soorten beleid:
Beleid over massamedia
Beleid over informatie en nieuws
Beleid over telecommunicatie
Beleid over culturele productie
Voorbeelden van beleid:
TikTok die een waarschuwing plaatst om mensen te beschermen
o Ook bijvoorbeeld doorverwijzen naar zelfmoordlijn
Normen en waarden veranderen doorheen de tijd, waardoor sommige
dingen niet meer door de beugel kunnen
o Bijvoorbeeld afleveringen van FC de Kampioenen, Zwarte Piet,
gastacteurs die later veroordeeld zijn voor strafbare feiten
Hoe omgaan met veranderende zaken?
o Bijvoorbeeld disclaimer plaatsen, alternatief aanbieden (kijker
kan dan zelf beslissen)
o Meegaan met veranderingen in de samenleving
Ophef in Hongarije over 2 zoenende vrouwen in serie op netflix met
leeftijdsgrens op 7
o Wouden dit optrekken tot 12 jaar omdat het ‘schadelijk was voor de
morele ontwikkeling van minderjarigen’
Thema’s die interessant zijn voor mediabeleid omdat platformen niet alleen
beschouwd worden als kanalen, we verwachten dat de platformen hun
verantwoordelijkheid opnemen
Europese context: The Euromedia Research Group (EMRG)
Vertegenwoordiging van elke Europese lidstaat (zoveel mogelijk)
Groep onderzoekers die bezig zijn met mediabeleid op de voet te
volgen
o Expertrol sinds jaren ‘80
o Nu aangevoerd door Oostenrijker: Josef Trappel
Hoe loopt het beleid? Beleid verbeteren?
o Projecten opzetten om te kijken hoe beleid gevoerd moet worden en
hoe ze kunnen ingrijpen
European Media and Platform Policy
o Overal digital government
The Media for Democracy Monitor
o Over nieuws en journalistiek
o Onafhankelijkheid van journalisten = pijnpunt
o Angst voor machtige bedrijven die persvrijheid inperken
1
, Euromedia Ownership Monitor
o Media eigendomsstructuur, hoe zit het met de transparantie
o Wie zit er achter? Bv. wie zit er achter DPG Media?
o Niet zo helder (heel wat rijke families aan verbonden)
Facetten veranderend medialandschap: relatie media en
samenleving
Mediabeleid als iets evaluerend beleid wordt aangepast aan technologie,
cultuur, industrie en economie
Drie takken/elementen:
Technologie
o Technologische innovatie
o Nieuwe manieren om informatie te verspreiden
o Iedereen toegang tot deze technologie?
Cultuur
o Welk publiek bereiken
Zorgen dat ze iedereen bereiken
Nodig in maatschappij voor een gedeelde mening te
verkrijgen
Publiek gedeelde mening
Industrie en economie
o Media zijn een business geworden
o Moeten we vrije markt laten spelen? Moeten we ingrijpen en in
welke mate?
o Markt is nooit wat het zou moeten zijn, nooit perfect
Marktfalen
Functioneert niet altijd zoals het zou moeten
Bv. publieke omroep gefinancierd door overheid
Nood aan publieke omroep voor publiek om geïnformeerd te
zijn
Traditionele kwestie binnen mediabeleid
Beleid over publieke omroep Hoe publieke omroep installeren?
Beschermen van nationale cultuur en/of taal
2
, Verschilt per land
o In een land vooral entertainment
o In een land vooral informatief
Educatief, opvoedend, wij weten hoe het moet en we gaan het aanleren
aan de Vlaming
o Vanuit dit perspectief werd een publieke omroep ingezet
Discussie: willen we een vrije markt of eerder regulering?
Vrije markt: commerciële mediabedrijven (VTM, Play Media, DPG
Media…) mogen vrij concurreren om kijkers, luisteraars en advertentie-
inkomsten zonder overheidsbeperkingen
Regulering: overheid bepaalt via een beheersovereenkomst wat de VRT
moet doen, hoeveel geld ze krijgt, wat ze wel en niet mag doen (bv.
beperking op reclame, verplicht aanbod voor alle leeftijden en
doelgroepen)
o In VS heel zwakke publieke omroep: heel weinig kijkers bij publieke
omroepen, meer vrijemarktprincipe laatste tijd wel veel van
Amerika naar Europa gekeken om te zien hoe er omgegaan wordt
met media en hoe ze zelf vertalen
Publieke omroep in Vlaanderen: VRT (Vlaamse Radio- en
Televisieomroeporganisatie) = bedoeld om het
algemeen belang te dienen ipv winst de maken, bieden een breed en evenwichtig
aanbod op vlak van cultuur, informatie, educatie en ontspanning
Televisiezenders: Eén, Canvas, Ketnet
Radiozenders: Radio 1 en 2, MNM, Klara, Studio Brussel
Online platformen: VRT NWS, VRT MAX
Publieke doelstellingen van media en communicatie
Waarom nodig om te reguleren?
= nodig voor een goed functionerende democratie
Kwaliteit van informatie: we willen professionals, issues-specialisten
o Nood aan waarheidsgetrouwe informatie
Vrijheid van pers, vrijheid van meningsuiting
o Elk van ons moet zijn mening kunnen uiten, maar wel nog altijd een
beperking om schade te voorkomen
Gelijkheid en diversiteit: gelijk en divers aanbod van content
o Iedereen heeft hier recht op
Habermas’ denken: idee dat we enkel goed kunnen functioneren als burgers als
we goed gevoed worden door diverse informatie en zo tot weloverwogen keuzes
komen (publieke sfeer)
Geschiedenis Europees medialandschap in vogelvlucht
Voor 1980
Na 2000
Monopolie van publieke omroepen
Beperkte autonomie voor media Meer aanbod – groter bereik?
o Geen groter bereik, het is
steeds moeilijker om
mensen te bereiken 3
Traditionele media in
economische crisis
o Bv. geprinte kranten sterk
, Veel input en controle vanuit overheid
Belang van traditionele media zoals kranten
en radio
Vanaf 1980
Technologisch
o Satelliet tv en kabel
o Internet
Politiek en economisch
Convergentie
o Open vanenmediaplatformen
zelfregulerende = verschillende media (tv, radio,
internet) groeien
markt naar elkaar toe en worden via één platform of apparaat
beschikbaar
o Richtlijnen vanuit EU
o 1989: beleid op Europees
Bv. je kijkt tv, luistert radio en leest nieuws op je smartphone (of via één
app)
Cross-mediale productie = één verhaal wordt verspreid via meerdere
mediakanalen, elk op een aangepaste manier
Bv. eenzelfde nieuwsverhaal verschijnt op instagram (via het vtm-nieuws
account) en wordt in het 19u-journaal besproken
Huidige kwesties mediabeleid
Hoe iets doen aan de negatieve effecten?
Hoe reguleren en onder controle houden van negatieve invloeden in
digitale internationale context?
Hoe publiek bereiken in context van overaanbod en mediasector in
economische crisis
o Kwaliteitsjournalistiek onder druk
o Toekomst van tv?
Wat is de rol van de overheid? Wat is de rol van de sector?
Welke professionals zijn aan zet?
TEKST 1 READER: WHY STUDY MEDIA POLICY AND REGULATION?
Inleiding
Binnen Europa veelheid aan beleidskeuzes op mediavlak
Voorbeelden:
Financiering van PSB/PSM
o Public service broadcasting = omroep <-> public service media
Subsidiëren van kranten?
o Vrijheid van pers
o Printsector heeft het moeilijk om te overleven
o Is het dan verantwoord om kranten te subsidiëren – ja
Kranten worden gesubsidieerd in België
Hoe? krijgen indirect subsidies door
4
