samenvatting: Een inleiding tot architectuur in de Renaissance

Een inleiding tot architectuur in
de Renaissance:
Inleiding:
Centrale idealen van de Renaissance:
 Orde
 Proportie
 De menselijke maat

Het humanisme als katalysator voor kunst en
architectuur
Renaissance werd gedreven door humanisme  Stroming die teruggrijpt naar
klassieke teksten & ideeën uit de oudheid.
Denkers baseren zich op: Vitruvius, Plato, Aristoteles en Cicero
 leggen basis voor nieuwe benadering van kunst en architectuur
 zorgde voor hernieuwde interesse in de relatie tussen mens, natuur en
architectuur

Vitruvius:
Geschriften = cruciale bron voor Renaissance architecten en kunstenaars
Zijn principes werden opnieuw geïnterpreteerd in het licht van moderne
technieken en perspectivische innovaties.
Leon Battista Alberti = sterk beïnvloed door Vitruvius: benadrukte nauw band tss
 Menselijke proporties
 Architectonische harmonie
 Later gevisualiseerd in Vitruviaanse Mens (Leonardo da Vinci)
 LBA’s werk = brug tss klassieke oudheid en Renaissance
 Vertaalde principes van Vitruvius naar eigentijdse context

Humanisme
Hechten groot belang aan imitatio en emmulatio = het nabootsen en
verbeteren van klassieke modellen.  ontstaan van dialoog tss klassieke en
hedendaagse concepten
 Zichtbaar in architecturale ontwerpen van Brunelleschi en Alberti
 Zichtbaar in schilderkunst van Raphael en Leonardo da Vinci
 Architectonische elementen bepalen ruimtelijke en structurele
compositie
Heropleving van Aristotelische en Platonische filosofieën beïnvloedde
esthetische theorieën van de Renaissance.
 Timaeus (Plato) werd veel bestudeerd
 Alberti’s geschriften = architectuur & schilderkunst zijn niet slechts functionele
disciplines maar ook wetenschappelijke en filosofische uitdrukkingen van
universele orde

, De ontdekking van Lineair Perspectief
Introductie in vroege 15e E  belangrijke verschuiving in representatie van ruimte
(Brunelleschi)
Het markeerde een transitie v/e intuïtieve naar een wiskundig-gefundeerde
weergave van de werkelijkheid.
 Brunelleschi’s experimenten waren een technische doorbraak + zorgde voor
filosofische verandering in de manier waarop kunstenaars de wereld begrepen
en weergaven

Leon Battista Alberti (de Pictura)
legt de mathematische basisprincipes van perspectief uit in de Pictura
Hij conceptualiseerde een schilderij als een venster op de wereld. (word centraal
concept in Renaissance kunst en had invloed op architectuur en schilderkunst)
 convergentie van lijnen naar een verdwijnpunt wordt gebruikt als methode om
diepte te genereren

Piero della Fransesca (de Prospectiva Pingendi)
perspectief is niet enkel een artistiek hulpmiddel maar een fundamenteel
architectonisch principe
 benadrukt ook de wederzijdse afhankelijkheid van schilderkunst en
architectuur => perspectief is gemeenschappelijke taal

Jan van Eyck
Alternatieve methode om ruimtelijke diepte en illusie te creëren
 atmosferisch perspectief
 subtiele lichtwerking
 nauwkeurige detaillering (spiegels en reflecties)
Hij suggereert zo een driedimensionale ruimte op een tweedimensionaal vlak

Architectonische principes
Rudolf Wittkower (Architectural Principles in the Age of
Humanism)
Analyse van de R-architectuur  nadruk op de rol van proportie, harmonie en
humanistische idealen
R-architectuur = bredere intellectuele en culturele beweging van humanisme.
Niet slechts een herleving van Romeinse vormen maar herinterpretatie van
klassieke principes maar dan in 15e E filosofische en wetenschappelijke ideeën
 centraal = concept van proportie (sleutel tot het bereiken van schoonheid en
harmonie)
Benadrukte de invloed van Vitruvius: LBA pleitte voor verhoudingen (1:1, 1:2,…)
waarvan ze aannamen dat die de orde van de kosmos weerspiegelden