*** Inleiding in de filosofie – De kalme zonneschijn van de geest, Ba 2 RECHTEN – 2024 – 2025 ***
Studiewijzer bij Hoofdstuk 1. Filosofie en moderne cultuur
I. Studeervragen
1. Leg uit: 3 modellen van filosofiebeoefening uit de Griekse Oudheid
bepalen de geschiedenis van de Westerse filosofie.
- Filosofie als wetenschap. (Aristoteles)
o synthese van alle kennis + de discipline die de kennis ordent
o Gesteund op empirie leidt de rede tot een geïntegreerd omvatten
weten over de mens, natuur en het goddelijke.
o Elke wetenschap behoudt een zekere zelfstandigheid
- Filosofie als spirituele wijsheidsleer (Plato)
o Unificerende wetenschap die alle kennis integreert in een absoluut
weten.
o Gesteund op zuivere rede-denken, filosofie is een spirituele
verheffing en klimt op naar een goddelijke verlichting.
o Alle kennis is ondergeschikt aan ideaal van zelf-transformatie en
contemplatie.
- Filosofie als praktische levenswijsheid (Socrates)
o Vraag naar het goede leven staat centraal.
o Rede is praktisch vermogen van de menselijke geest om goed en
kwaad te kennen, deugd na te streven en zo een waarachtig en
gelukkig leven te leiden, zowel individueel als in de gemeenschap
Filosofie bij haar oorsprong in het oude Griekenland niet zo strikt ingedeeld, het
weten was één, maar sinds 4e eeuw zien we die opdeling. Vb. in het ontstaan
van filosofische scholen waar praktische levenswijsheid centraal stond.
(stoïcijnen, scepticisme..)
Filosofie laat zich vaak lezen in een literair genre vb. dialogen van Plato, of van
Cicero..;
Vanaf 17e eeuw: wetenschappen verzelfstandigen zich (sience nuova). Gellner:
nieuwe codificatie van de rede, de 3 modellen worden langzaamaan uit elkaar
gedreven.
2. Wat zijn volgens Ernest Gellner de 3 functies die in elke cultuur bepalend zijn
voor de menselijke bestaansconditie?
Elke cultuur wordt geconfronteerd met 3 uitdagingen. Coercion, cognition en
production. Production is nodig om in levensonderhoud te voorzien (economie),
coercion is nodig om sociale harmonie te creëren (politiek en recht) en cognition om
kennis te bewaren, door te geven en te verwerven (filosofie).
Deze 3 functies worden gesymboliseerd door ploeg (production), boek (cognition) en
zwaard (coercion).
Kennis is cruciaal. Er zijn verschillende soorten kennis.
1
Studiewijzer bij Hoofdstuk 1. Filosofie en moderne cultuur
I. Studeervragen
1. Leg uit: 3 modellen van filosofiebeoefening uit de Griekse Oudheid
bepalen de geschiedenis van de Westerse filosofie.
- Filosofie als wetenschap. (Aristoteles)
o synthese van alle kennis + de discipline die de kennis ordent
o Gesteund op empirie leidt de rede tot een geïntegreerd omvatten
weten over de mens, natuur en het goddelijke.
o Elke wetenschap behoudt een zekere zelfstandigheid
- Filosofie als spirituele wijsheidsleer (Plato)
o Unificerende wetenschap die alle kennis integreert in een absoluut
weten.
o Gesteund op zuivere rede-denken, filosofie is een spirituele
verheffing en klimt op naar een goddelijke verlichting.
o Alle kennis is ondergeschikt aan ideaal van zelf-transformatie en
contemplatie.
- Filosofie als praktische levenswijsheid (Socrates)
o Vraag naar het goede leven staat centraal.
o Rede is praktisch vermogen van de menselijke geest om goed en
kwaad te kennen, deugd na te streven en zo een waarachtig en
gelukkig leven te leiden, zowel individueel als in de gemeenschap
Filosofie bij haar oorsprong in het oude Griekenland niet zo strikt ingedeeld, het
weten was één, maar sinds 4e eeuw zien we die opdeling. Vb. in het ontstaan
van filosofische scholen waar praktische levenswijsheid centraal stond.
(stoïcijnen, scepticisme..)
Filosofie laat zich vaak lezen in een literair genre vb. dialogen van Plato, of van
Cicero..;
Vanaf 17e eeuw: wetenschappen verzelfstandigen zich (sience nuova). Gellner:
nieuwe codificatie van de rede, de 3 modellen worden langzaamaan uit elkaar
gedreven.
2. Wat zijn volgens Ernest Gellner de 3 functies die in elke cultuur bepalend zijn
voor de menselijke bestaansconditie?
Elke cultuur wordt geconfronteerd met 3 uitdagingen. Coercion, cognition en
production. Production is nodig om in levensonderhoud te voorzien (economie),
coercion is nodig om sociale harmonie te creëren (politiek en recht) en cognition om
kennis te bewaren, door te geven en te verwerven (filosofie).
Deze 3 functies worden gesymboliseerd door ploeg (production), boek (cognition) en
zwaard (coercion).
Kennis is cruciaal. Er zijn verschillende soorten kennis.
1
