Samenvatting psychische kwetsbaarheid 1e jaar orthopedagogei

KWALITEIT VAN LEVEN MENSEN MET PSYCHISCHE
KWETSBAARHEID (H3 – H4 NIET )
Zie casussen laatste les!


HOOFDSTUK 1: EEN HELIKOPTERBLIK OP ONZE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG

1.1 GESCHIEDENIS VAN DE PSYCHIATRIE


GESCHIEDENIS VAN DE PSYCHIATRIE: EEN KORT OVERZICHT
 Krankzinnig – bezeten – zot

 Geestesziek – gevaarlijk

 Ziek

In de loop van de geschiedenis is er op veel manieren naar psychisch zieken gekeken.


SAMENGEVAT: 6 PERIODES

Hippocrates
Prehistorie – OudheidKrankzinnigheid = hersenziekte


“geestesziekte”
300-1600 Nutteloos, gevaarlijk, zot


Gekkenhuizen en gestichten
1600-1800 Internering


19e eeuw Pioniers!
Pinel en Guislain


1e helft 20e eeuw
Instellingen, maar ook holocaust - Psychogenocide Opkomst psycho-analyse, medische technieken


Psychofarmaca
1950-2010 Jaren ’60: antipsychiatrie
Eerste periode: de prehistorie en de oudheid

 Krankzinnigheid werd als ziekte gezien.
 Hipocrates ‘Ziekte werd veroorzaakt door een onjuiste mengeling van 4 belangrijkste
lichaamsvochten: bloed, slijm, gele en zwarte gal.’

Tweede periode: vanaf 300 na Christus tot 1600

 Mensen met geestelijke stoornis werden zotten genoemd
 Lastige en onrustige mensen werden opgesloten in ‘dolhuizen’. (gescheiden smlv)
 Dacht dat men geesteszieken kon bestrijden, want zat zogezegd een beest in hun hoofd die
krankzinnigheid veroorzaakte  operatie schedel ‘keisnijdingen’ (patiënt)
 Opkomst van de kerk: kregen meer recht op leven.
1

, o Kloosters: opname en verzorging.
 Centraal idee middeleeuwen: nutteloos en/of gevaarlijk waren.
 Foltering, verbarandingen, verbanning  duurde tot 1750
 Ontstaan psychiatrische gezinsverpleging in geel (bij gezinnen)  ontstaan GGZ



Derde periode: vanaf 1600- tot 1800

 Donkere periode door interneringsgolf
 Ontstaan gestichten en gekkenhuizen
 Brutale afsluiting van de samenleving (aan kettingen, geen gezonde voeding)
 Invloed René Descartes: ‘Ik denk dus ik ben’

Vierde periode: 19e eeuw (=jaren 1800)

 Werden gezien als lichamelijke zieke personen met recht op medische verzorging
 Stapten af van dit beeld.
 Pioniers oprichten van ziekenhuizen Pinel en Guislain = pioniers van psychiatrie

 Want ook ‘zij’ zijn mensen
 Freud: legde basis van psychoanalyse want neurose is gevolg van belevingen die verdrongen
worden naar onderbewuste
 Collocatiewet: wet die gedwongen opnames regelde en bleef van toepassing tot 1990.
 Kerk via religieuze congregaties: meerdere initiatieven ontwikkelde op gebied voor zorg voor
patiënten met psychiatrische aandoening.

Vijfde periode: Eerste helft 20 eeuw (jaren 1900)

 Ontstaan instellingen
 Ontstaan eeg (electro-encefalogram)
 Ontstaan psychoanalyse met verdere technieken (bv zie hieronder)
 Badtherapie, electrochock.
 Nazi-Duitsland: homoseksuelen zigeneurs, joden, mensen met psychische aandoening,
gehandicapten werden beschouwd als nutteloos gas-kamer (=psychogenocide)

Periode 6: start tweede helft 20e eeuw (=jaren 1950- 2010)

 Psychofarmaca (medicatie)
 Nog steeds worden sommige dingen gebruikt!!
 Recht op behandeling!
 Jaren 60: antipsychiatrie, meer inspraak minder medicatie!

Periode 7: na 2010 tot nu

 Zoeken sneller hun eigen stoornis op voordat ze naar psychiater gaan.




2

,1.1 DE PSYCHIATRIE VANDAAG

 Behandelen, verzorgen, begeleiding krijgt een ruimere invulling, want vroeger enkel behandelen
nu ook begeleiden!

 Psycho-educatie: mensen informeren hoe ze ermee moeten omgaan. ‘Wat is bijvoorbeeld
autismespectrumstoornis?’

 Van residentieel naar ambulant (=soms is het niet nodig om mensen uit context te halen,) van
aanbod- naar vraaggestuurde zorg

 Meer participatie van patiënten en hun netwerk. Soms is het niet nodig om de persoon uit zijn
omgeving te halen. Soms word het uit de omgeving halen heel hardhandig uitgevoerd.

 Naar een herstelgerichte benadering  paradigmashift!


HERSTELGERICHTE BENADERING
 Positieve benadering

 Kijken wat persoon nodig heeft in weg van proces naar herstel!!

 Herstel ≠ genezing, herstel kan bij psychische kwetsbaarheid op 3 verschillende vlakken/ niveau’s

 Herstel:

• Klinisch: medisch, de symptomen zijn verbeterd door middel van therapie medicatie ect.
Bijvoorbeeld: iemand met bipolaire stoornis kan adhv medicatie & therapie een vorm
van klinisch herstel vertonen. (=symtomen zijn beter, verminderd)

• Sociaal: herstellen van sociale relaties

• Persoonlijk; herstel op vlak van jezelf, eigen identiteit, hoe ga je met moeilijkheden om?

 Herstel academie: middel om uit sociaal isolement te gaan, openbloeien van mensen, van elkaar
leren (ervaringsdeskundige) deelnemers worden soms ook begeleiders.

 Er zijn veel taboes/stigma’s op vlak van psychische kwetsbaarheden.

Wat doet men om dit te doorbreken?: Rode Neuzendag, Overkophuizen helpen om dit oa
bespreekbaar te maken.

“De focus verschuift van de kwetsbaarheid en de beperking van de patiënt naar zijn krachten,
talenten en competenties”
3

, 1.2.2 ERVARINGSDESKUNDIGEN
 Partners in de zorg

 Essentieel component in een meer herstelgerichte zorg

 Complementair met professionele zorgverleners

 Meerwaarde: het motiveert wanneer men vertelt over hun herstel, hoe zij herstelden, succes
verhalen  dit motiveert om door te zetten en de behandeling te blijven volgen.

 Valkuilen: je wordt steeds gezien als die ‘ex-verslavende’, activeren onverwerkte zaken,
overlappen professionele en persoonlijke identiteit.

 Citaten ter illustratie zie dia 26

 Zie ook verder!


1.2.7 ENKELE DEFINITIES
 Geestelijke gezondheid: geestelijk gezond is in staat zijn om je te
ontplooien en ontwikkelen op verschillende domeinen
 Psychische kwetsbaarheid:
 Psychiatrie, psychopathologie: medische discipline, studie naar
problematieken in psychisch gedrag




1.2.8 DSM OF ICD
 Zie semester 1 (kenmerken wel kennen, niet DSM criteria)
 DSM: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders
o Is ontworpen omdat men adhv DSM kan gaan zeggen welke stoornis men heeft adhv
van een omlijsting van symptomen.
o Misbruiking:
 ICD: International Classification of Diseases
o Wordt het meest gebruikt in ontwikkelingslanden omdat het gemakkelijker is.
 Labeling kritisch bekijken

‘Je bent meer dan je diagnose!’ (zie dia 33 meer) (=je moet niet alles gaan terugleiden tot de
diagnose, diagnose is niet de oorzaak van alles!)


1.2.9 BIOPSYCHOSOCIALE BENADERING
 Holistische benadering: biologische, psychologische en sociale componenten beïnvloeden
mentaal welbevinden

4