Samenvatting - Cultuur en levensbeschouwing

WE LEVEN IN TIJDEN VAN ANGST
1 ANGST VOEDT DE VERSCHILLEN …
Angst is de belangrijkste bron van bijgeloof en een van de belangrijkste bronnen
van wreedheid. Angst overwinnen is het begin van wijsheid. – Russell
 Hobbes
o De mens wordt gedreven door angst
o Ieder mens is erop gericht om zichzelf te beschermen en hiervoor tot
het uiterste te gaan
o Mens zien als iets slechts, dankzij de maatschappij kunnen we toch nog
voort
 Rousseau
o De mens wordt gedreven door het goede
o Mens zien als iets goed
 Dualistische denkers
o Zwart-wit denken
o Ja en nee antwoorden
o Mensen die zuiverheid nastreven
 Mixofobie
o Angst voor vreemde invloeden en voor wat ze kennen
o Angst voor inmenging/ vermenging van een andere cultuur
 Nativisme
= nationaliteit is belangrijk, alles wat vreemd is zo veel mogelijk weghouden.
o Behoudsgezinde burgerbewegingen
= hoe meer leden, hoe angstiger de maatschappij
 Combat 18: alles moet blijven zoals het was, Hitler beweging
 Pediga: tegen migratie, angst voor islamitische golf
 Oproepen om joden, homo’s, migranten en zwarten te doden
o Conservatieve gezinspartijen
= zien zichzelf niet als populair of (radicaal) recht. Angst als bindende
factor
 #EigenVolkLaatst: Vlaams Belang, mondmasker verbanding voor
plaats asielzoekers
 Rassemblement National: andere beschuldigen i.p.v. een visie uit
te bouwen
 Homoseksuelen: huwelijken = ontoelaatbaar
à Angst als verbindende factor, at leidt tot wij-zij-groepen
2 … OF LEIDT TOT SAMENWERKING
 Mohammed Bouazizi
o Angst voor de toekomst en over de eigen levenskwaliteit
 Weegschaal afgepakt door politie
 Zichzelf in brand gestoken uit hopeloosheid
o Revolutie in Arabische wereld
 Armoede en werkloosheid beu
 Sergei Krikalev
o Koude oorlog
o Raketten van Moskou naar Washington op het Witte Huis
o Ontstaan internationale ruimte
o Angst voor communisme en kapitalisme à internationaal
spaceonderzoek, ruimterace
à Angst kan leiden tot iets positiefs

,3 MAAR IS STEEDS EEN AS VAN KWAAD
 Systeemdenken
o Angst à opdeling in 2 groepen
 Ingroup: positief beoordelen en het negatieve vergeten
 Outgroup: het negatieve overheerst, zwart maken
 Leidt tot:
o Botsing der beschaving
o Populaire cultuur
 Problemen van de goede personages worden opgelost door dood
van ‘schurken
o Terroristische aanslagen
 Martha Nussbaum (filosoof)
o Herkent patroon bij angstproblematieken
 Kwaad = externe bedreiging
4 COLLECTIEVE ANGST MAG MEN NIET CULTIVEREN
 Angst is de dirigent van het brein. Legt de focus op gevaar.
 Collectieve bedreiging vraagt een nieuwe dirigent
o Iets dat ons allemaal bedreigt
o Bv. Pandemie
 Individuele instinctmatige oerangst kan je niet wegnemen of uitroeien
o Wegduiken als er iets naar je gesmeten wordt
 Maatschappelijke opgelegde angst
o Mensen zijn niet bang voor wat is, maar voor wat ze verwachten dat er
zal komen
à De grenzen tussen vermoeden van wat kan gebeuren en vooroordelen worden
in tijden van angst uitgedund.
 Communiceren en kritisch denken is moeilijk, anderen beschuldigen en bang
zijn is gemakkelijk
o Tolereren is niet hetzelfde als aanvaarden
 Tolereren = verdragen dat het er wel is
 Aanvaarden = akkoord gaan
o 5 uitdagingen voor de toekomst
 Een intelligentie omgang met info o.b.v. feiten
 Principieel consistent
 Als je de ene zo behandelt moet je de andere ook zo
behandelen
 Houden aan de regels dia anderen ook gevraagd worden
te volgen
 Verbeelding cultiveren
 In te beelden hoe het is voor de ander
 Samenwerken
 Bewust zijn dat je de samenleving niet alleen kan creëren
 Morele plicht hebben om hoop te koesteren
à Wij denken intuïtief (weten zonder na te denken)
We moeten ook naar onszelf kijken vooraleer we anderen beschuldigen.

,WEG UIT DE ONTWETENDHEID
1 HEB IK EEN LEVENSBESCHOUWING?
1.1 OVER DE DODEN NIETS DAN GOED
 Epicurus (Griekse filsofoof)
o Heb geen angst voor de dood
o Focus op geluk
o Maatschappelijke angsten moesten eruit
o Idee: ataraxia
 Een staat van verlangenloosheid, kalme rust en
onverstoorbaarheid
 West- Europa
o De dood afschermen
o Angst voor de dood
1.2 ER BESTAAN GEEN DOMME VRAGEN
 Kenmerken van levensvragen
o Er is geen juist, vast of standaardantwoord
 Cultureel bepaald bv. schoonheidsideaal
o Persoonlijk antwoord kan tijdelijk zijn
 Van mening veranderden
o Een levensvraag gaat steeds over mensen
o Een levensvraag gaat over het groter geheel
 Voorbeelden van levensvragen
o Wat is er na de dood, wat is liefde?
1.3 DE RUST VAN VANDAAG IS DE CHAOS VAN MORGEN
 Levensbeschouwing:
o Maatschappelijke angsten omzetten, overwinnen
o Antwoorden op levensvragen
 Bv. Rooms-katholicisme
o Geeft antwoorden op levensvragen: er bestaat maar één ras, het
menselijke ras
à Oplossing voor racisme waardoor de maatschappelijke angst vermindert
 Ongelijktijdige gelijktijdigheid
o Wereldbeeld
 Vroeger/ Oudheid: Kosmos/ juweel
 Nu/ Vanaf Verlichting: Op te delen mechanisme
 Hoe je omgaat met alles dat niet menselijk is, maar wel zichtbaar
o Mensbeeld
 Vroeger: Richting geven door goden en natuur
 Nu: Autonomie via waarnemingen en experimenten
 De manier waarop jij met jezelf als mens en de andere omgaat
o Godsbeeld
 Vroeger: Mens naar goden geschapen
 Nu: Abstracte god
 Niet empirisch waarneembaar
 Agnost = Iemand die zegt het niet te weten

,  Atheïst = er bestaat niets mens overstijgend, ontkent radicaal het bestaan
van het goddelijke
 Feuerbach = god is een projectie van de mens in zijn oneindige goedheid
 Freud = zoeken naar bescherming, god als kinderlijk verlangen naar een god-
vader
 Marx = het opium van het volk om sociale ongelijkheid in stand te houden
1.4 IK DENK DUS IK HEB EEN LEVENSBESCHOUWING
 Zelfstandig ademen + rationeel beslissingen mogen maken
 Fantasy coffin
o Doodskist neemt een vorm aan
o Uiting van status
o Meestal het beroep
Bv. kapitein wordt begraven in een bood
2 KLEUREN OF GEKLEURD WORDEN
2.1 JE EERSTE NOTEN
 Kinderen van kleins af aan iets meegeven.
o Door liedjes, films, kunstwerken…
o Bv. Klein klein kleuterken: kinderen meegeven dat
 Ze moeten weglopen, mama is verbaal goed, papa vooral slaat
 Opvoeding op school is, mama moet liegen tegen papa
à Kleuter ontloopt verantwoordelijkheid
2.2 WHERE DREAMS COME TRUE
 Disney
o Vooral gruwelijke moorden à de dood zelf zien we nooit
o Duwt de dood weg, de dood mag niet gezien worden
o Beinvloed levensbeschouwing
 Bambi: geeft gezinspatroon mee
 Disneyficatie
o Bepaalde maatschappelijke fenomenen mooiere voorstellen dan dat het
in werkelijk is.
o De dood gaan we wegstoppen.
o Opdeling tussen goed en kwaad
o Voorbeelden
 Als je lelijk bent, krijg je geen prinses
 Hoe donker het personage, hoe slechter het figuur
 Goed uiterlijk= cruciaal om succesvol te zijn in de liefde
 Stepping-stone theorie
o Hercules
 De gewone man kan een held worden
o Het leven opbouwen, stap voor stap vooruitgaan
 ‘Je kan wat je wil’-ethos
o Disneyficatie
2.3 DUIZEND BOMMEN EN GRANATEN
 Aanpassingen
o Kuifje in Congo à Kuifje in Afrika
o Duidelijke verwijzingen naar de kolonisatie
o Les over het vaderland à les wiskunde
 Beïnvloeding levensbeschouwing
2.4 HET ZAL DAN WEL KLOPPEN
 Fake news