HS 3: ONDERZOEKEN: EXPERIMENTEREN, SCHRIJVEN EN DENKEN
INLEIDING
De cursus bestaat (nogmaals) uit 3 delen
(1) De rol/noodzaak van interpreta;e in pedagogisch onderzoek
(2) Voorbij ‘bifurca;on’, het primaat vd interpreta;e + menselijk excep;onalisme:
- = socio-materiële of rela;onele benaderingen
(3) Aspecten v wetenschapsprak;jk begrijpen in sterk werkwoordelijke zin (d.w.z. als ‘craM’):
- Onderzoeken [experimenteren], schrijven en denken
DOEL v DEEL 3: = ac;viteit ‘onderzoeken’ nader bestuderen
- Onderzoeksvraag: Wat doen we eigenlijk wanneer we onderzoeken en waarom doen we het?
- Methode: Dmv kri;ek op sociaal construc;visme
- Doel: Onderzoeken te herdefiniëren in termen van ethos + experiment
1. NAAR EEN NIEUWE BEPALING V ONERZOEK
Onderzoeken als WW (= werkwoord)
- Onderzoeken = gezien als concrete ac;viteit, (nadruk op doen)
o CraM/ambacht die op bepaalde manier niet verschilt van andere craMs (vb. koken, houtbewerken,…)
§ Handen uit de mouwen steken!
o Bv. niemand is geboren met kookkunsten,…è Het is iets dat je moet leren a.d.h.v. lang proces
§ Is bij onderzoeken hetzelfde:
• Je moet lang oefenen om op goede manier te kunnen onderzoeken (en ook
schrijven en denken)
Centrale vragen in DEEL 3: Waarom doen we eigenlijk aan wetenschap?
Waarom is onderzoeken betekenisvole ac;viteit?
Kernvraag (Nietzsche): = vraag naar waarde van waarheid: waarom willen we eigenlijk waarheid?
- Echte probleem ≠ “waarheid” op zich (= volgens hem onoplosbaar probleem)
- Echte probleem = WEL waarde vd waarheid
• è Wrm willen we eigenlijk waarheid?
- Er blijkt verlangen naar waarheid te zijn, ander dan alle andere mogelijke verlangens
§ Als mens ontdekt geadopteerd te zijn è moeilijk om te zeggen dat je niet opzoek gaat naar je “ware” ouders (ook
al weet je dat het niet veel geluk zal brengen) è vinden we op dat moment belangrijk om “waarheid” te kennen
- Bv. “Pointe” v Focaults analyse vd medische blik
o Pointe ≠ dat kennis, aangeleverd door medische wetenschap è onjuist is !
o Pointe = WEL
§ Wrm is deze medische kennis zo belangrijk geworden in ons dagelijks leven?
§ Is die medische kennis eigenlijk wel wenselijk?
§ Waarom is onderzoeken überhaupt een betekenisvolle ac7viteit?
§ Wat zou het betekenen om leven te leiden zonder blijvend te zoeken naar
wetenschappelijke waarheid?
§ Doet het er toe hoe we proberen die waarheid te vinden?
, o Bv. Leagle tables bekeken vanuit Focault standpunt:
§ Kennis die we verwerven via rankings + league tables à kunnen we bekri;seren zelfs al zou
die kennis accuraat zijn
§ Punt ≠ dat deze beoordelingen en rankings foute info zouden geven
§ Punt = WEL dat die kennis niet zo onschuldige effecten genereert
• Onderwijs organiseren zoals markt = compe;;eve effect:
§ Je wil je kind naar beste school sturen à ≠ makkelijk want SES maakt niet
voor iedereen gemakkelijk hoogste scholen te kiezen
• Teaching to the test: VK:
§ Alle schoolboeken = gemaakt zodat antwoorden op vragen die mogelijks
op examen kunnen komen er ingedrilt w
§ Als je goede school wilt è dan moet je naar privé school gaan
Kern-vragen
- Wrm willen we eigenlijk waarheid?
- Wrm is onderzoeken eigenlijk een betekenisvolle ac<viteit?
- Wat zou het inhouden leven te leiden zonder te blijven zoeken naar wetenschappelijke waarheid?
- Doet het ertoe “HOE” we de waarheid proberen te vinden?
è Antwoord via omweg: het ongeloofwaardig worden van ambi;es van wetenschap:
§ Ambi;e = behouden v “De waarheid” die spontaan w
aangenomen als objec;ef + algemeen geldige kennis
o è De case van het sociaal construc7visme
§ = Populaire manier om zo’n kennisaanspraken verdacht te maken
1.1. VERTREKPUNT: DE “CASE” VH SOCIAAL CONSTRUCTIVISME + HET VERDACHT MAKEN
VAN WAT ONDERZOEK KAN BETEKENEN
Sociaal construcLvisme
Doel
- Aantonen dat wetensch. inzichten niets meer zijn dan construc;es die voortkomen uit sociale interac;es
o Dwz: in werkelijkheid w geen antwoord geboden aan construc;es zodat noodzaak v
wetenschappelijke inzichten gerechtvaardigt wordt
o = Theore;sche begrippen die we ontwikkeld hebben
§ Verwijzen NIET naar iets vast/onveranderlijk in werkelijkheid
§ Verwijzen ENKEL naar ons eigen denken + spreken over die werkelijkheid
Basisgedachte:
- Onze beste wetenschappelijke begrippen/inzichten zijn ‘maar’ construc7es = iets dat gemaakt/gebouwd is
o ≠ Afspiegeling vd werkelijkheid
o = WEL nunge fic;es die ons helpen om vorm te geven aan ons leven
§ è We kunnen dus geen aanspraak doen op objec7eve + universeel geldige kennis
Construc7es = kunstzinnige crea;es, ‘nunge fic;es’.
- Rorty: ‘“The world does not speak. Only we do. The world can, once we have programmed ourselves with a
language, cause us to hold beliefs. But it cannot propose a language for us to speak. Only other human beings
can do that.”
o Willlen we wetenschap doen è kan è MAAR dan moeten we onszelf begrijpen als ar;esten
o Er is GEEN verschil in maken v wetenschappelijke theorie VS literair werk
,Kenmerken van het sociaal construc;visme
1) A priori zelf-kri;sche houding
- Zelf-kri;sche houding = reflex geworden
- Manier van kijken hoe we aan wetenschap doen è moet/is a priori houding worden
o Elke claim op objec;viteit/universaliteit = per defini;e verdacht
o Van zodra iemand zegt dat hij een waarheid heeM gevonden die objec;ef + universeel geldig is
§ Dan moet er aan die persoon uitgelegd worden dat wat hij denkt dat waarheid is, MAAR
een sociale construc;e is
- Er is a priori twijfel ontwikkeld tov eender welke objec;viteits/ universaliteits uitspraak
o = Obv groeiend besef dat vooroordelen/ bias + posi;e in wereld onze blik op wereld kan vertekenen
§ Bv. ander geslacht, andere taal, andere cultuur, andere gewoonte, subjec;eve smaken, etc.
2) Die houding vertaalt zich in eigen onderzoeksprogramma
- Kerntaak v/d wetenschap:
o ≠ langer willen vinden v waarheid
o = WEL over het verdacht maken vd waarheid
§ è Dit soort claims onderuit halen + tonen dat het dus maar om construc;e gaat
- Aan universiteiten worden onderzoeken opgezet
o DOEL = aantonen dat datgene waarvan we dachten dat het universele waarheid was
§ è Maar construc;e is
- Veel wetenschappers houden zich hoofdzakelijk/enkel bezig met blootleggen van wat wetenschappelijke
visies “maar” waard zijn
Om het even wat is construc7e!!!
- Zie cursus p.85: Ian Hacking è om aan te tonen dat alles wordt gezien als sociaal construct
o Voor elke leper v alfabet kan je boek vinden die aantonen dat werkelijkheid maar sociaal construct is
- Kri;sche bedenking Ian Hacking
o Als men v alles kan aantonen dat het maar sociaal construct is
§ è Is sociaal construc;visme dan ook “maar” sociaal construct?
, IllustraLe 1: ‘The social construcLon of literacy’
GeleEerdheid
- = Sociaal construct (volgens de auteurs van het boek)
- Er = meerder aannames ivm geleperdheid waarvan vanzelfsprekendheid dringen doorprikt moet worden
o Alfabe;sering zou 1 van kerntaken v/d school zijn (al;jd en overal ter wereld)
o Alfabe;sering is zeer eenvoudig en eenduidig te definiëren (technische vaardigheid)
§ Kunnen lezen, schrijven
§ Technische vaardigheid vh herkennen v lepers
§ Herkennen v verbanden tss lepers + klanken
è MAAR: er ≠ 1 geleterdheid àer = WEL verschillende soorten aqankelijk van sociale contexten
= gecontextualiseerde geleEerdhedEN
= Feitelijke geleEerdheid in dagelijkse contexten
- RISICO: schoolse (=gedecontextualiseerde) geleperdheid verheffen tot ‘de’ enige vorm van geleperdheid
o = Vaak oorzaak van talloze leerproblemen + ongelijkheden
o Schoolse vorm v geleperdheid kan veraf zijn v reeële ervaringen v geleperdheid andere context
- Gedecontextualiseerde geleperdheid: maken we eigen op school, makkelijk te testen
- Feitelijke geleperdheid: passen toe in dagelijkse contexten, moeilijker te testen
- CONCLUSIE : geleperheid = maar sociale construc;e
o Als we dit zouden erkennen/inzien
§ è Bron v problemen die schoolse gelperdheid veroorzaakt
• è Zouden weggewerkt kunnen worden
IllustraLe 2: feminisLsche wetenschapskriLek en het voorplanLngsmechanisme
OpvaLng mbt kennis v voortplan7ng v vandaag:
- Zogezegd: neutrale, objec;eve en universele kennis
- MAAR è weerspiegelt eigenlijk cultuurgebonden, stereotype opvanngen over mannen + vrouwen
Opvanng mbt kennis v voortplan;ng v vandaag = historisch gegroeid:
- Gaat terug op Aristoteles:
o è Man
§ HeeM ac;eve rol in verwekken van nieuw leven
§ Enige verwekker
§ Zaadcel = drager v leven
o è Vrouw
§ HeeM passieve/ secundaire rol
§ Baarmoeder = ontvanger waar zaadcel zich verder kan ontwikkelen tot organisme
§ Defini;e vrouw = vanuit afwezigheid v mannelijkheid
Deze masculiene visie è keert terug in meer recente wetenschappelijke literatuur
- Spermacel wordt als held voorgesteld:
o Spermatozoïde die heldhaMige + levensgevaarlijke tocht moet afleggen binnen onherbergzame
omgeving
o “Like Aeneas, the sperma>c hero survives challenges in his journey to a new land, defeats his rivals, marries the princess and
starts a new society”
- è CONCLUSIE
o Heldhad;ge oorsprongsverhalen uit talrijke mythen + vooroordelen man/vrouw (ac;ef VS passief)
§ è = Gereproduceerd in zogezegd “objec;eve” wetenschappelijke kennis
INLEIDING
De cursus bestaat (nogmaals) uit 3 delen
(1) De rol/noodzaak van interpreta;e in pedagogisch onderzoek
(2) Voorbij ‘bifurca;on’, het primaat vd interpreta;e + menselijk excep;onalisme:
- = socio-materiële of rela;onele benaderingen
(3) Aspecten v wetenschapsprak;jk begrijpen in sterk werkwoordelijke zin (d.w.z. als ‘craM’):
- Onderzoeken [experimenteren], schrijven en denken
DOEL v DEEL 3: = ac;viteit ‘onderzoeken’ nader bestuderen
- Onderzoeksvraag: Wat doen we eigenlijk wanneer we onderzoeken en waarom doen we het?
- Methode: Dmv kri;ek op sociaal construc;visme
- Doel: Onderzoeken te herdefiniëren in termen van ethos + experiment
1. NAAR EEN NIEUWE BEPALING V ONERZOEK
Onderzoeken als WW (= werkwoord)
- Onderzoeken = gezien als concrete ac;viteit, (nadruk op doen)
o CraM/ambacht die op bepaalde manier niet verschilt van andere craMs (vb. koken, houtbewerken,…)
§ Handen uit de mouwen steken!
o Bv. niemand is geboren met kookkunsten,…è Het is iets dat je moet leren a.d.h.v. lang proces
§ Is bij onderzoeken hetzelfde:
• Je moet lang oefenen om op goede manier te kunnen onderzoeken (en ook
schrijven en denken)
Centrale vragen in DEEL 3: Waarom doen we eigenlijk aan wetenschap?
Waarom is onderzoeken betekenisvole ac;viteit?
Kernvraag (Nietzsche): = vraag naar waarde van waarheid: waarom willen we eigenlijk waarheid?
- Echte probleem ≠ “waarheid” op zich (= volgens hem onoplosbaar probleem)
- Echte probleem = WEL waarde vd waarheid
• è Wrm willen we eigenlijk waarheid?
- Er blijkt verlangen naar waarheid te zijn, ander dan alle andere mogelijke verlangens
§ Als mens ontdekt geadopteerd te zijn è moeilijk om te zeggen dat je niet opzoek gaat naar je “ware” ouders (ook
al weet je dat het niet veel geluk zal brengen) è vinden we op dat moment belangrijk om “waarheid” te kennen
- Bv. “Pointe” v Focaults analyse vd medische blik
o Pointe ≠ dat kennis, aangeleverd door medische wetenschap è onjuist is !
o Pointe = WEL
§ Wrm is deze medische kennis zo belangrijk geworden in ons dagelijks leven?
§ Is die medische kennis eigenlijk wel wenselijk?
§ Waarom is onderzoeken überhaupt een betekenisvolle ac7viteit?
§ Wat zou het betekenen om leven te leiden zonder blijvend te zoeken naar
wetenschappelijke waarheid?
§ Doet het er toe hoe we proberen die waarheid te vinden?
, o Bv. Leagle tables bekeken vanuit Focault standpunt:
§ Kennis die we verwerven via rankings + league tables à kunnen we bekri;seren zelfs al zou
die kennis accuraat zijn
§ Punt ≠ dat deze beoordelingen en rankings foute info zouden geven
§ Punt = WEL dat die kennis niet zo onschuldige effecten genereert
• Onderwijs organiseren zoals markt = compe;;eve effect:
§ Je wil je kind naar beste school sturen à ≠ makkelijk want SES maakt niet
voor iedereen gemakkelijk hoogste scholen te kiezen
• Teaching to the test: VK:
§ Alle schoolboeken = gemaakt zodat antwoorden op vragen die mogelijks
op examen kunnen komen er ingedrilt w
§ Als je goede school wilt è dan moet je naar privé school gaan
Kern-vragen
- Wrm willen we eigenlijk waarheid?
- Wrm is onderzoeken eigenlijk een betekenisvolle ac<viteit?
- Wat zou het inhouden leven te leiden zonder te blijven zoeken naar wetenschappelijke waarheid?
- Doet het ertoe “HOE” we de waarheid proberen te vinden?
è Antwoord via omweg: het ongeloofwaardig worden van ambi;es van wetenschap:
§ Ambi;e = behouden v “De waarheid” die spontaan w
aangenomen als objec;ef + algemeen geldige kennis
o è De case van het sociaal construc7visme
§ = Populaire manier om zo’n kennisaanspraken verdacht te maken
1.1. VERTREKPUNT: DE “CASE” VH SOCIAAL CONSTRUCTIVISME + HET VERDACHT MAKEN
VAN WAT ONDERZOEK KAN BETEKENEN
Sociaal construcLvisme
Doel
- Aantonen dat wetensch. inzichten niets meer zijn dan construc;es die voortkomen uit sociale interac;es
o Dwz: in werkelijkheid w geen antwoord geboden aan construc;es zodat noodzaak v
wetenschappelijke inzichten gerechtvaardigt wordt
o = Theore;sche begrippen die we ontwikkeld hebben
§ Verwijzen NIET naar iets vast/onveranderlijk in werkelijkheid
§ Verwijzen ENKEL naar ons eigen denken + spreken over die werkelijkheid
Basisgedachte:
- Onze beste wetenschappelijke begrippen/inzichten zijn ‘maar’ construc7es = iets dat gemaakt/gebouwd is
o ≠ Afspiegeling vd werkelijkheid
o = WEL nunge fic;es die ons helpen om vorm te geven aan ons leven
§ è We kunnen dus geen aanspraak doen op objec7eve + universeel geldige kennis
Construc7es = kunstzinnige crea;es, ‘nunge fic;es’.
- Rorty: ‘“The world does not speak. Only we do. The world can, once we have programmed ourselves with a
language, cause us to hold beliefs. But it cannot propose a language for us to speak. Only other human beings
can do that.”
o Willlen we wetenschap doen è kan è MAAR dan moeten we onszelf begrijpen als ar;esten
o Er is GEEN verschil in maken v wetenschappelijke theorie VS literair werk
,Kenmerken van het sociaal construc;visme
1) A priori zelf-kri;sche houding
- Zelf-kri;sche houding = reflex geworden
- Manier van kijken hoe we aan wetenschap doen è moet/is a priori houding worden
o Elke claim op objec;viteit/universaliteit = per defini;e verdacht
o Van zodra iemand zegt dat hij een waarheid heeM gevonden die objec;ef + universeel geldig is
§ Dan moet er aan die persoon uitgelegd worden dat wat hij denkt dat waarheid is, MAAR
een sociale construc;e is
- Er is a priori twijfel ontwikkeld tov eender welke objec;viteits/ universaliteits uitspraak
o = Obv groeiend besef dat vooroordelen/ bias + posi;e in wereld onze blik op wereld kan vertekenen
§ Bv. ander geslacht, andere taal, andere cultuur, andere gewoonte, subjec;eve smaken, etc.
2) Die houding vertaalt zich in eigen onderzoeksprogramma
- Kerntaak v/d wetenschap:
o ≠ langer willen vinden v waarheid
o = WEL over het verdacht maken vd waarheid
§ è Dit soort claims onderuit halen + tonen dat het dus maar om construc;e gaat
- Aan universiteiten worden onderzoeken opgezet
o DOEL = aantonen dat datgene waarvan we dachten dat het universele waarheid was
§ è Maar construc;e is
- Veel wetenschappers houden zich hoofdzakelijk/enkel bezig met blootleggen van wat wetenschappelijke
visies “maar” waard zijn
Om het even wat is construc7e!!!
- Zie cursus p.85: Ian Hacking è om aan te tonen dat alles wordt gezien als sociaal construct
o Voor elke leper v alfabet kan je boek vinden die aantonen dat werkelijkheid maar sociaal construct is
- Kri;sche bedenking Ian Hacking
o Als men v alles kan aantonen dat het maar sociaal construct is
§ è Is sociaal construc;visme dan ook “maar” sociaal construct?
, IllustraLe 1: ‘The social construcLon of literacy’
GeleEerdheid
- = Sociaal construct (volgens de auteurs van het boek)
- Er = meerder aannames ivm geleperdheid waarvan vanzelfsprekendheid dringen doorprikt moet worden
o Alfabe;sering zou 1 van kerntaken v/d school zijn (al;jd en overal ter wereld)
o Alfabe;sering is zeer eenvoudig en eenduidig te definiëren (technische vaardigheid)
§ Kunnen lezen, schrijven
§ Technische vaardigheid vh herkennen v lepers
§ Herkennen v verbanden tss lepers + klanken
è MAAR: er ≠ 1 geleterdheid àer = WEL verschillende soorten aqankelijk van sociale contexten
= gecontextualiseerde geleEerdhedEN
= Feitelijke geleEerdheid in dagelijkse contexten
- RISICO: schoolse (=gedecontextualiseerde) geleperdheid verheffen tot ‘de’ enige vorm van geleperdheid
o = Vaak oorzaak van talloze leerproblemen + ongelijkheden
o Schoolse vorm v geleperdheid kan veraf zijn v reeële ervaringen v geleperdheid andere context
- Gedecontextualiseerde geleperdheid: maken we eigen op school, makkelijk te testen
- Feitelijke geleperdheid: passen toe in dagelijkse contexten, moeilijker te testen
- CONCLUSIE : geleperheid = maar sociale construc;e
o Als we dit zouden erkennen/inzien
§ è Bron v problemen die schoolse gelperdheid veroorzaakt
• è Zouden weggewerkt kunnen worden
IllustraLe 2: feminisLsche wetenschapskriLek en het voorplanLngsmechanisme
OpvaLng mbt kennis v voortplan7ng v vandaag:
- Zogezegd: neutrale, objec;eve en universele kennis
- MAAR è weerspiegelt eigenlijk cultuurgebonden, stereotype opvanngen over mannen + vrouwen
Opvanng mbt kennis v voortplan;ng v vandaag = historisch gegroeid:
- Gaat terug op Aristoteles:
o è Man
§ HeeM ac;eve rol in verwekken van nieuw leven
§ Enige verwekker
§ Zaadcel = drager v leven
o è Vrouw
§ HeeM passieve/ secundaire rol
§ Baarmoeder = ontvanger waar zaadcel zich verder kan ontwikkelen tot organisme
§ Defini;e vrouw = vanuit afwezigheid v mannelijkheid
Deze masculiene visie è keert terug in meer recente wetenschappelijke literatuur
- Spermacel wordt als held voorgesteld:
o Spermatozoïde die heldhaMige + levensgevaarlijke tocht moet afleggen binnen onherbergzame
omgeving
o “Like Aeneas, the sperma>c hero survives challenges in his journey to a new land, defeats his rivals, marries the princess and
starts a new society”
- è CONCLUSIE
o Heldhad;ge oorsprongsverhalen uit talrijke mythen + vooroordelen man/vrouw (ac;ef VS passief)
§ è = Gereproduceerd in zogezegd “objec;eve” wetenschappelijke kennis
