DEEL 2
Van ‘Bifurca,on of Nature’ è ‘Pol,cs of Nature’
- Kunnen we ook nog op andere manier kijken naar wetenschappelijkheid vd PW zonder die scherpe
tweedeling te maken?
- Manier van kijken die vertrekt vanuit geheel andere uitgangspunten?
- Latour stelt: Dat dit dan poli.eke beslissing is zo
o è We kiezen ervoor om niet langer modern te zijn en zien waar dit ons brengt
- Antwoord:
o JA, als we willen, kunnen we op andere manier naar werkelijkheid kijken
§ Deze benadering heet socio-materiële of rela.onele benadering
HS 2: VOORBIJ DE INTERPRETATIE: ‘ THE POLITICS OF NATURE’
INLEIDING
Van ‘bifurca,on of nature’ è naar ‘poli,cs of nature’
- ‘Bifurca,on of nature’
Vf Moderniteit:
o è Kloof tss
§ kwaN werkelijkheid = objec,eve, neutrale beteknisloze natuur
§ kwaL werkelijkheid = subjec,eve, als zinvol ervaren leefwereld
o GEVOLG
§ Discussie over het juiste paradigma voor de PW
• Ofwel kwaN (meer en meer dominant)
• Ofwel kwaL (Smeyers & Smith, Winch)
- Naar ‘poli,cs of nature’: Latour
o Mss moeten we ons heroriënteren + poli,eke beslissing nemen è helemaal opnieuw beginnen
§ ‘Poli,cs of nature’
• We moeten natuur niet langer zien als iets dat buiten poli.ek staat.
§ Natuur (bv. klimaat, gezondheid) = deel van poli.eke beslissingen
• è We kiezen ervoor om niet langer modern te zijn en kijken waar dit ons brengt
§ = Poli,cs of nature
o MW?
§ Nieuwe manieren ontdekken over wat PW tot wetenschap maakt, zonder langer zorgen te
maken over tegenstelling kwaL VS kwaN
• Vergeet splitsing è natuur + cultuur zijn al.jd verweven.
• We moeten nieuwe manieren vinden om daarmee om te gaan
§ è Zonder die strikte tegenstelling
, - HOE?
o Via werk v Latour
§ Eredoctoraat aan KUL
§ Eén vd vaders v ‘Science of technology studies’ (STS)
§ Eén vd vaders vd socio-materiële / rela,onele benadering
§ Zijn centrale stelling
• = ‘Mensen zijn nooit modern geweest’ = “we have never been modern”
Visie v Latour op Moderne wereld beeld
- = Fic,eve voorstelling van zaken die niets te maken hebben met onze alledaagse ervaring
o (Waar kwaN + kwaL voortdurend in elkaar lopen)
- We maken geen onderscheid tss kwaL en kwaN
Latour: “We have never been modern” : betekenis
1) Bifurca,on of nature = arbitraire beslissing
o Arbitraire beslissing
§ = Beslissing zonder objec,eve rechtvaardiging
o “Bifurca,on of nature” ≠ Noodzakelijk
§ à We kunnen ook anders naar wereld kijken + werkelijkheid ervaren
o “Bifurca,on of nature” = eigenlijk theore,sch onderscheid dit in prak,jk niet gemaakt w
§ Verklarend:
§ è We kunnen werkelijkheid ook anders verklaren
• Labo zelf zien als sociale prak,jk: laboratory life
• è Sociale prak,jken = ook labo geworden sinds intro vd vaccina,e (Latour over
Pasteur & vaccina,e)
§ MS ≠ strikt gescheiden vh wetenschappelijke
§ MS = zelf labo
o KwaL & kwaN schuiven volledig in elkaar
2) Bifurca,on of nature betred poli.eke beslissing
o Bifurca,on stelt iets reëel/ echt voorà machtseffect w tot stand gebracht
§ Macht om over belangrijke kwes,es te oordelen = voorbehouden aan elite
o Gevolg:
§ Grote groep mensen het zwijgen opleggen
§ Recht op spreken voor behouden voor kleine categorie ‘echte’ wetenschappers
• à Hier kunnen we ons tegen verzegen
o Bv.:
§ Galilei: alleen in wisk opgeleide mensen kunnen behoorlijk het ‘boek vd natuur’ lezen,
‘gewone’ stervelingen laten zich misleiden door hun kwaL indrukken vd werkelijkheid.
,Visie v Latour op Moderne wereld beeld
- = Fic,eve voorstelling van zaken die niets te maken hebben met onze alledaagse ervaring
o (Waar kwaN + kwaL voortdurend in elkaar lopen)
- We maken geen onderscheid tss kwaL en kwaN
o Zie argumenta,e hierboven
- GEVOLG
o Mogelijkheid om 1ste stap te ze3en voorbij bifurca;on è dus voorbij primaat vd interpreta;e in menswetenschappen/PW
(zonder daarom dominan;e vh medisch model bij te treden)
§ = Mogelijkheid om 1ste stap te zegen voorbij splitsing tss objec,eve VS subjec,eve kennis
• è Dus verder gaan dan alleen maar interpreteren, zoals vaak gebeurt in
menswetenschappen/PW è zonder daarom blind het medische model te volgen.
o DOEL = Van wetenschap iets publiek maken
Latour probeert einde te maken aan antropocentrisch vooroordeel
- Antropocentrisch vooroordeel
o = Idee dat er onoverbrugbare kloof is tss: menselijke VS al rest vd werkelijkheid
- Rela.onele benadering zorgt voor start vh einde in vh menselijke excep.onalisme + antropocentrisme
o Menselijk excep.onalisme
§ Alles aan natuur = onderhevig aan natuur weXen è Behalve mens è s.jgt erboven uit
o Antropocentrisme
§ Antropos = grieks voor mens
§ Mens staat centraal è alles word gezien vanuit menselijk perspec.ef
§ Mens = interpreterend wezen è alles wat niet menselijk is è zijn gewoon dingen die
klaar liggen om door mens te worden geïnterpreteerd
- Overduidelijk geworden in het .jdperk van het Antropoceen: The Intrusion of Gaia (Stengers)
- Alterna,eve visie v Latour
o Menselijke + niet-menselijke staan op gelijke hoogte
o Post/trans – humanis,sch visie/ beweging
o Latour stelt
§ Voorbij interpreta,e
• = Beweging die ook samenhangt met groeiend inzicht in verwevenheid vh typisch
menselijke in een ruimer netwerk van menselijke en niet-menselijke actoren
o Latour zijn idee/visie:
§ Mens = onderdeel v netwerk van actoren
§ Actoren hangen op complexe manier met elkaar samen +
beïnvloeden elkaar
o Eenheid/actor ve betekenisvolle analyse:
§ = Knoopunten in socio-materieel netwerk è hebben allemaal zelf agency
(handelingsbekwaamheid)
• è Zolang we denken vanuit humanisme = agency voorbehouden aan mens
§ Enkel mens heed vrije wil & beslist wat gebeurd
, • Latour stelt: agency = ruimer begrip dan dat è ‘actoren’
§ Idee = dier, plant, etc. = ook actoren die ons dingen laat doen
o Actor = en,teit die andere actoren iets doet doen
§ Vb. rivier die ons dwingt te verhuizen (=belangrijke defini:e)
o Socio-materieel netwerk
§ = Netwerk dat sociaal is (typische menselijke kant) + tegelijk ook harde, materiële kant
§ Van idee dat enkel mens agency heed è naar idee dat alle actoren agency hebben
§ Bv. nudging:
• Er zijn veel technieken die OH + anderen gebruiken om ons te verleiden om
bepaalde dingen te doen (vb. gezond leven, toilet proper houden) (vb. pianotrap of
roltrap: het is sterker dan jezelf om de pianotrap te gebruiken)
• à Die dingen doen je bepaalde dingen doen: soort agency in die dingen zelf
o Menselijke inten,onaliteit, betekenis gevende capaciteit, autonomie zijn maar 1 vorm van agency
§ à = Post-humanis.sche wende
§ OPGELET
• Betekent ≠ è inten,onaliteit, betekenis, menselijke autonomie = onbelangrijk
• Betekent WEL è ze moeten begrepen w vanuit hun a]ankelijkheid v en,teiten
die ervoor als compleet irrelevant werden gezien.
- OPMERKING
o Posthumanisme betekent ≠ an,-humanisme:
§ ≠ Dat we afscheid moeten nemen v mens + dat mens even belangrijk is als dier, ding
à Menselijke agency is nog steeds anders dan agency van vb. tafel
MAAR we moeten eigen handelingsbekwaamheid WEL begrijpen vanuit netwerk waarin we
verweven zijn
§ Het kan zijn dat denken, willen en interpreteren iets typisch menselijk is
• è Maar dit is pas mogelijk in samenwerking met veel factoren waar we ons vaak
niet bewust van zijn
Michel Serres è gelijkaardige redenering:
- Verduidelijkt waar posthumanisme vandaan komt
- è Onze omgang met dieren + planten maakt wie we zijn (jagers-verzamelaars of stadsbewoners):
o Zijn het mensen die dieren hebben getemd of omgekeerd?
- Citaat
o ‘We adore ea;ng veal, lamb, beef, antelope, pheasant, or grouse, but we don't throw away their "leGovers." We dress in
leather and adorn ourselves with feathers. Like the Chinese, we devour duck without was;ng a bit; we eat the whole pig,
from head to tail; but we get under these animals' skins as well, in their plumage or in their hide. Men in clothing live within
the animals they devoured. And the same thing for plants. We eat rice, wheat, apples, the divine eggplant, the tender
dandelion; but we also weave silk, linen, co3on; we live within the flora as much as we live within the fauna. We are parasites;
thus we clothe ourselves. Thus we live within tents of skins like the gods within their tabernacles. […] We parasite each other
and live amidst parasites. Which is more or less a way of saying that they cons7tute our environment’
- Er wordt vaak onderscheid gemaakt tss mens en dier
o Mensen heed agency, dieren nt
o Dier = instrumenten die mens tot macht heed
o OP bepaald moment
§ à Mens is van holbewoners geevolueert nr mens die zich gaat ves,gen in dorp/
stadsmensen (gaan grond bewerkt; dieren temmen) à mens is baas geworden van dieren
Van ‘Bifurca,on of Nature’ è ‘Pol,cs of Nature’
- Kunnen we ook nog op andere manier kijken naar wetenschappelijkheid vd PW zonder die scherpe
tweedeling te maken?
- Manier van kijken die vertrekt vanuit geheel andere uitgangspunten?
- Latour stelt: Dat dit dan poli.eke beslissing is zo
o è We kiezen ervoor om niet langer modern te zijn en zien waar dit ons brengt
- Antwoord:
o JA, als we willen, kunnen we op andere manier naar werkelijkheid kijken
§ Deze benadering heet socio-materiële of rela.onele benadering
HS 2: VOORBIJ DE INTERPRETATIE: ‘ THE POLITICS OF NATURE’
INLEIDING
Van ‘bifurca,on of nature’ è naar ‘poli,cs of nature’
- ‘Bifurca,on of nature’
Vf Moderniteit:
o è Kloof tss
§ kwaN werkelijkheid = objec,eve, neutrale beteknisloze natuur
§ kwaL werkelijkheid = subjec,eve, als zinvol ervaren leefwereld
o GEVOLG
§ Discussie over het juiste paradigma voor de PW
• Ofwel kwaN (meer en meer dominant)
• Ofwel kwaL (Smeyers & Smith, Winch)
- Naar ‘poli,cs of nature’: Latour
o Mss moeten we ons heroriënteren + poli,eke beslissing nemen è helemaal opnieuw beginnen
§ ‘Poli,cs of nature’
• We moeten natuur niet langer zien als iets dat buiten poli.ek staat.
§ Natuur (bv. klimaat, gezondheid) = deel van poli.eke beslissingen
• è We kiezen ervoor om niet langer modern te zijn en kijken waar dit ons brengt
§ = Poli,cs of nature
o MW?
§ Nieuwe manieren ontdekken over wat PW tot wetenschap maakt, zonder langer zorgen te
maken over tegenstelling kwaL VS kwaN
• Vergeet splitsing è natuur + cultuur zijn al.jd verweven.
• We moeten nieuwe manieren vinden om daarmee om te gaan
§ è Zonder die strikte tegenstelling
, - HOE?
o Via werk v Latour
§ Eredoctoraat aan KUL
§ Eén vd vaders v ‘Science of technology studies’ (STS)
§ Eén vd vaders vd socio-materiële / rela,onele benadering
§ Zijn centrale stelling
• = ‘Mensen zijn nooit modern geweest’ = “we have never been modern”
Visie v Latour op Moderne wereld beeld
- = Fic,eve voorstelling van zaken die niets te maken hebben met onze alledaagse ervaring
o (Waar kwaN + kwaL voortdurend in elkaar lopen)
- We maken geen onderscheid tss kwaL en kwaN
Latour: “We have never been modern” : betekenis
1) Bifurca,on of nature = arbitraire beslissing
o Arbitraire beslissing
§ = Beslissing zonder objec,eve rechtvaardiging
o “Bifurca,on of nature” ≠ Noodzakelijk
§ à We kunnen ook anders naar wereld kijken + werkelijkheid ervaren
o “Bifurca,on of nature” = eigenlijk theore,sch onderscheid dit in prak,jk niet gemaakt w
§ Verklarend:
§ è We kunnen werkelijkheid ook anders verklaren
• Labo zelf zien als sociale prak,jk: laboratory life
• è Sociale prak,jken = ook labo geworden sinds intro vd vaccina,e (Latour over
Pasteur & vaccina,e)
§ MS ≠ strikt gescheiden vh wetenschappelijke
§ MS = zelf labo
o KwaL & kwaN schuiven volledig in elkaar
2) Bifurca,on of nature betred poli.eke beslissing
o Bifurca,on stelt iets reëel/ echt voorà machtseffect w tot stand gebracht
§ Macht om over belangrijke kwes,es te oordelen = voorbehouden aan elite
o Gevolg:
§ Grote groep mensen het zwijgen opleggen
§ Recht op spreken voor behouden voor kleine categorie ‘echte’ wetenschappers
• à Hier kunnen we ons tegen verzegen
o Bv.:
§ Galilei: alleen in wisk opgeleide mensen kunnen behoorlijk het ‘boek vd natuur’ lezen,
‘gewone’ stervelingen laten zich misleiden door hun kwaL indrukken vd werkelijkheid.
,Visie v Latour op Moderne wereld beeld
- = Fic,eve voorstelling van zaken die niets te maken hebben met onze alledaagse ervaring
o (Waar kwaN + kwaL voortdurend in elkaar lopen)
- We maken geen onderscheid tss kwaL en kwaN
o Zie argumenta,e hierboven
- GEVOLG
o Mogelijkheid om 1ste stap te ze3en voorbij bifurca;on è dus voorbij primaat vd interpreta;e in menswetenschappen/PW
(zonder daarom dominan;e vh medisch model bij te treden)
§ = Mogelijkheid om 1ste stap te zegen voorbij splitsing tss objec,eve VS subjec,eve kennis
• è Dus verder gaan dan alleen maar interpreteren, zoals vaak gebeurt in
menswetenschappen/PW è zonder daarom blind het medische model te volgen.
o DOEL = Van wetenschap iets publiek maken
Latour probeert einde te maken aan antropocentrisch vooroordeel
- Antropocentrisch vooroordeel
o = Idee dat er onoverbrugbare kloof is tss: menselijke VS al rest vd werkelijkheid
- Rela.onele benadering zorgt voor start vh einde in vh menselijke excep.onalisme + antropocentrisme
o Menselijk excep.onalisme
§ Alles aan natuur = onderhevig aan natuur weXen è Behalve mens è s.jgt erboven uit
o Antropocentrisme
§ Antropos = grieks voor mens
§ Mens staat centraal è alles word gezien vanuit menselijk perspec.ef
§ Mens = interpreterend wezen è alles wat niet menselijk is è zijn gewoon dingen die
klaar liggen om door mens te worden geïnterpreteerd
- Overduidelijk geworden in het .jdperk van het Antropoceen: The Intrusion of Gaia (Stengers)
- Alterna,eve visie v Latour
o Menselijke + niet-menselijke staan op gelijke hoogte
o Post/trans – humanis,sch visie/ beweging
o Latour stelt
§ Voorbij interpreta,e
• = Beweging die ook samenhangt met groeiend inzicht in verwevenheid vh typisch
menselijke in een ruimer netwerk van menselijke en niet-menselijke actoren
o Latour zijn idee/visie:
§ Mens = onderdeel v netwerk van actoren
§ Actoren hangen op complexe manier met elkaar samen +
beïnvloeden elkaar
o Eenheid/actor ve betekenisvolle analyse:
§ = Knoopunten in socio-materieel netwerk è hebben allemaal zelf agency
(handelingsbekwaamheid)
• è Zolang we denken vanuit humanisme = agency voorbehouden aan mens
§ Enkel mens heed vrije wil & beslist wat gebeurd
, • Latour stelt: agency = ruimer begrip dan dat è ‘actoren’
§ Idee = dier, plant, etc. = ook actoren die ons dingen laat doen
o Actor = en,teit die andere actoren iets doet doen
§ Vb. rivier die ons dwingt te verhuizen (=belangrijke defini:e)
o Socio-materieel netwerk
§ = Netwerk dat sociaal is (typische menselijke kant) + tegelijk ook harde, materiële kant
§ Van idee dat enkel mens agency heed è naar idee dat alle actoren agency hebben
§ Bv. nudging:
• Er zijn veel technieken die OH + anderen gebruiken om ons te verleiden om
bepaalde dingen te doen (vb. gezond leven, toilet proper houden) (vb. pianotrap of
roltrap: het is sterker dan jezelf om de pianotrap te gebruiken)
• à Die dingen doen je bepaalde dingen doen: soort agency in die dingen zelf
o Menselijke inten,onaliteit, betekenis gevende capaciteit, autonomie zijn maar 1 vorm van agency
§ à = Post-humanis.sche wende
§ OPGELET
• Betekent ≠ è inten,onaliteit, betekenis, menselijke autonomie = onbelangrijk
• Betekent WEL è ze moeten begrepen w vanuit hun a]ankelijkheid v en,teiten
die ervoor als compleet irrelevant werden gezien.
- OPMERKING
o Posthumanisme betekent ≠ an,-humanisme:
§ ≠ Dat we afscheid moeten nemen v mens + dat mens even belangrijk is als dier, ding
à Menselijke agency is nog steeds anders dan agency van vb. tafel
MAAR we moeten eigen handelingsbekwaamheid WEL begrijpen vanuit netwerk waarin we
verweven zijn
§ Het kan zijn dat denken, willen en interpreteren iets typisch menselijk is
• è Maar dit is pas mogelijk in samenwerking met veel factoren waar we ons vaak
niet bewust van zijn
Michel Serres è gelijkaardige redenering:
- Verduidelijkt waar posthumanisme vandaan komt
- è Onze omgang met dieren + planten maakt wie we zijn (jagers-verzamelaars of stadsbewoners):
o Zijn het mensen die dieren hebben getemd of omgekeerd?
- Citaat
o ‘We adore ea;ng veal, lamb, beef, antelope, pheasant, or grouse, but we don't throw away their "leGovers." We dress in
leather and adorn ourselves with feathers. Like the Chinese, we devour duck without was;ng a bit; we eat the whole pig,
from head to tail; but we get under these animals' skins as well, in their plumage or in their hide. Men in clothing live within
the animals they devoured. And the same thing for plants. We eat rice, wheat, apples, the divine eggplant, the tender
dandelion; but we also weave silk, linen, co3on; we live within the flora as much as we live within the fauna. We are parasites;
thus we clothe ourselves. Thus we live within tents of skins like the gods within their tabernacles. […] We parasite each other
and live amidst parasites. Which is more or less a way of saying that they cons7tute our environment’
- Er wordt vaak onderscheid gemaakt tss mens en dier
o Mensen heed agency, dieren nt
o Dier = instrumenten die mens tot macht heed
o OP bepaald moment
§ à Mens is van holbewoners geevolueert nr mens die zich gaat ves,gen in dorp/
stadsmensen (gaan grond bewerkt; dieren temmen) à mens is baas geworden van dieren
