VOLKENRECHT
HOOFDSTUK 1 – OPENINGSCOLLEGE
Zelfstudie De Feyter: D2 + D10
Zelfstudie online materiaal: Nissen, 101 FtAIL
Volkenrecht = internationaal recht (publiek internationaal recht)
Heel anders dan nationaal recht:
- Geen trias politicas
- Gedecentraliseerd rechtssysteem
ICJ ligt in Den Haag
Recht tussen landen: inter-nationaal recht
Internationaal publiekrecht: het rechtssysteem dat de relatie tussen soevereine staten reguleert,
evenals hun onderlinge rechten en verplichtingen
Internationaal privaatrecht: blijft een nationaal systeem – nationale wetten die privaatrechtelijke
betrekkingen met buitenlandse elementen regelen omdat er dan een ‘conflict of law’ optreedt
OM TE BEGINNEN
AMBITIE VAN INTERNATIONAAL RECHT
Stabiliteit creëren door samenwerking
- Europese rechtsorde (Vrede van Westfalen)
- Na WO I: League of Nations
- Na WO II: VN
SOEVEREINITEIT
Soevereiniteit = elke staat heeft het hoogste gezag binnen de eigen grenzen
Soevereine gelijkheid: geen enkele staat mag macht uitoefenen over een andere artikel 2(1) VN
Handvest
VERENIGDE NATIES (VN)
Artikel 2(7) VN Handvest: VN mag zich niet inmengen met zaken die essentieel binnen de jurisdictie
van een staat vallen
Artikel 1 VN Handvest lijst de doelen op
Artikel 7 VN Handvest: organen van de VN
- Algemene vergadering (eerder consulterende rol, maar soms wel een enorme impact)
- Veiligheidsraad
- Internationaal Hof van Justitie
- …
VN veiligheidsraad functioneerde pas (min of meer) sinds einde van de Koude Oorlog
- Geslaagd om Irak uit Koeweit te verdrijven (1990) D10
1
,Internationaal recht reflecteert de wereld vooral de Westerse kapitalistische visie
Is internationaal recht aan sterkte verloren?
- Traditionele machten zijn misschien minder betrouwbaarder dan voorheen? Staten focussen
zich meer op zichzelf (Trump, Brexit…)
- Corona: misschien te afhankelijk van andere landen?
MONISME EN DUALISME
Monisme = IR en nationaal recht vormen één enkele rechtsorde, een set onderling verweven orders
die geacht worden coherent te zijn (Kelsen)
Dualisme = internationaal en nationaal recht zijn 2 systemen die onafhankelijk van elkaar opereren
Onderscheid is wel een beetje achterhaald
SUB-DISCIPLINES
Wij gaan o.a. deze zien:
Internationale mensenrechten
Internationaal milieurecht
Internationaal handelsrecht
Internationaal zeerecht
Deze niet:
Internationaal migratierecht
Internationaal gezondheidsrecht
Internationaal strafrecht
…
RECHT VAN SAMEN BESTAAN EN RECHT VAN SAMENWERKEN
Internationaal recht van ‘samen bestaan’
- Verplichtingen door hun inhoud
- Onontkoombaar (door het feit dat X en Y bestaan, leven we samen en zijn er bepaalde
verplichtingen)
- Inherent vaag
Internationaal recht van ‘samenwerken’
- Verplichtingen door vorm (verdragen)
- Instemming bij verdrag
- Individu in het internationale recht (dit is positief geformuleerd: landen willen samenwerken om
bepaalde dingen te realiseren voor individuen)
- Traag
Staten discussiëren niet over of ze gebonden zijn door IR, wel over de interpretatie van IR
- Een staat gaat nooit zeggen “wij zijn voor foltering”, ze gaan folteren en dan zeggen “dit is
geen foltering”
ANDERE INTERNATIONALE ORGANISATIES (DAN VN)
Wereldgezondheidsorganisatie
2
,Organisaties die we bespreken tijdens college economisch recht
Regionale organisaties: EU, NATO, Raad van Europa, Afrikaanse Unie
EU
- Verdrag van Parijs (1951) EGKS
- Verdrag van Rome (1957) EEG
- Verdrag van Maastricht (1992) EU
- Rechtbank: Hof van Justitie
Raad van Europa
- Rechtbank: EHRM (1950)
AFDWINGING
Als alle staten staten in relatie met elkaar staan, kan het dan afgedwongen worden?
Self-help
Countermeasures
Reputatie overwegingen: er zijn heel wat landen die uitspraken zullen volgen omdat ze hun reputatie
belangrijk vinden
KRITISCH INTERNATIONAAL RECHT
Volgens Third World Approaches to International Law (TWAIL):
- Bias is inherent en moeilijk om te zien
- We leven midden in het neoliberalisme
- De taal van het globale Noorden is weerspiegeld in internationaal recht om armoede en
onderontwikkeling in de ‘Derde Wereld’ te bestendigen
Volgens Feminist Approaches to International Law (FtAIL):
- Ervaringen en ideeën van mannen weerspiegeld in internationaal recht
- Bias is inherent en moeilijk om te zien
- We leven midden in het patriarchaat = ‘priviligeren van mannen in sociale relaties’
Inleiding op de zelfstudie feminisme
- Liberaal feminisme:
o Gelijke vertegenwoordiging in volkenrechtelijke instellingen
o Veel kritiek omdat ze niet kijken naar welke vrouwen
- Poststructurele feminisme:
o Volkenrechtelijke instellingen kunnen positieve of negatieve ervaring zijn voor
vrouwen
- Marxistisch feminisme:
o Vrouwen doen aan zorgarbeid ten voordele van de markt
o Moeilijk maar mogelijk om volkenrechtelijke instellingen te veranderen
- Socialistisch feminisme:
o Zorgarbeid ten voordele van de markt en individuele mannen in huishoudens
o Moeilijk maar mogelijk om volkenrechtelijke instellingen te veranderen
3
, - Radicaal feminisme:
o Hopeloos om te engageren met volkenrechtelijke instellingen
Intersectionaliteit: sommige mensen worden op verschillende vlakken geraakt worden, waardoor ze
complexe ervaringen meemaken
Vb. gender en etniciteit
MAAR: internationaal recht was gecreëerd voor stabiliteit
Meer dan voor rechtvaardigheid (niet om vrouwen een betere positie te geven, niet om onrecht tegen
te gaan…)
4
HOOFDSTUK 1 – OPENINGSCOLLEGE
Zelfstudie De Feyter: D2 + D10
Zelfstudie online materiaal: Nissen, 101 FtAIL
Volkenrecht = internationaal recht (publiek internationaal recht)
Heel anders dan nationaal recht:
- Geen trias politicas
- Gedecentraliseerd rechtssysteem
ICJ ligt in Den Haag
Recht tussen landen: inter-nationaal recht
Internationaal publiekrecht: het rechtssysteem dat de relatie tussen soevereine staten reguleert,
evenals hun onderlinge rechten en verplichtingen
Internationaal privaatrecht: blijft een nationaal systeem – nationale wetten die privaatrechtelijke
betrekkingen met buitenlandse elementen regelen omdat er dan een ‘conflict of law’ optreedt
OM TE BEGINNEN
AMBITIE VAN INTERNATIONAAL RECHT
Stabiliteit creëren door samenwerking
- Europese rechtsorde (Vrede van Westfalen)
- Na WO I: League of Nations
- Na WO II: VN
SOEVEREINITEIT
Soevereiniteit = elke staat heeft het hoogste gezag binnen de eigen grenzen
Soevereine gelijkheid: geen enkele staat mag macht uitoefenen over een andere artikel 2(1) VN
Handvest
VERENIGDE NATIES (VN)
Artikel 2(7) VN Handvest: VN mag zich niet inmengen met zaken die essentieel binnen de jurisdictie
van een staat vallen
Artikel 1 VN Handvest lijst de doelen op
Artikel 7 VN Handvest: organen van de VN
- Algemene vergadering (eerder consulterende rol, maar soms wel een enorme impact)
- Veiligheidsraad
- Internationaal Hof van Justitie
- …
VN veiligheidsraad functioneerde pas (min of meer) sinds einde van de Koude Oorlog
- Geslaagd om Irak uit Koeweit te verdrijven (1990) D10
1
,Internationaal recht reflecteert de wereld vooral de Westerse kapitalistische visie
Is internationaal recht aan sterkte verloren?
- Traditionele machten zijn misschien minder betrouwbaarder dan voorheen? Staten focussen
zich meer op zichzelf (Trump, Brexit…)
- Corona: misschien te afhankelijk van andere landen?
MONISME EN DUALISME
Monisme = IR en nationaal recht vormen één enkele rechtsorde, een set onderling verweven orders
die geacht worden coherent te zijn (Kelsen)
Dualisme = internationaal en nationaal recht zijn 2 systemen die onafhankelijk van elkaar opereren
Onderscheid is wel een beetje achterhaald
SUB-DISCIPLINES
Wij gaan o.a. deze zien:
Internationale mensenrechten
Internationaal milieurecht
Internationaal handelsrecht
Internationaal zeerecht
Deze niet:
Internationaal migratierecht
Internationaal gezondheidsrecht
Internationaal strafrecht
…
RECHT VAN SAMEN BESTAAN EN RECHT VAN SAMENWERKEN
Internationaal recht van ‘samen bestaan’
- Verplichtingen door hun inhoud
- Onontkoombaar (door het feit dat X en Y bestaan, leven we samen en zijn er bepaalde
verplichtingen)
- Inherent vaag
Internationaal recht van ‘samenwerken’
- Verplichtingen door vorm (verdragen)
- Instemming bij verdrag
- Individu in het internationale recht (dit is positief geformuleerd: landen willen samenwerken om
bepaalde dingen te realiseren voor individuen)
- Traag
Staten discussiëren niet over of ze gebonden zijn door IR, wel over de interpretatie van IR
- Een staat gaat nooit zeggen “wij zijn voor foltering”, ze gaan folteren en dan zeggen “dit is
geen foltering”
ANDERE INTERNATIONALE ORGANISATIES (DAN VN)
Wereldgezondheidsorganisatie
2
,Organisaties die we bespreken tijdens college economisch recht
Regionale organisaties: EU, NATO, Raad van Europa, Afrikaanse Unie
EU
- Verdrag van Parijs (1951) EGKS
- Verdrag van Rome (1957) EEG
- Verdrag van Maastricht (1992) EU
- Rechtbank: Hof van Justitie
Raad van Europa
- Rechtbank: EHRM (1950)
AFDWINGING
Als alle staten staten in relatie met elkaar staan, kan het dan afgedwongen worden?
Self-help
Countermeasures
Reputatie overwegingen: er zijn heel wat landen die uitspraken zullen volgen omdat ze hun reputatie
belangrijk vinden
KRITISCH INTERNATIONAAL RECHT
Volgens Third World Approaches to International Law (TWAIL):
- Bias is inherent en moeilijk om te zien
- We leven midden in het neoliberalisme
- De taal van het globale Noorden is weerspiegeld in internationaal recht om armoede en
onderontwikkeling in de ‘Derde Wereld’ te bestendigen
Volgens Feminist Approaches to International Law (FtAIL):
- Ervaringen en ideeën van mannen weerspiegeld in internationaal recht
- Bias is inherent en moeilijk om te zien
- We leven midden in het patriarchaat = ‘priviligeren van mannen in sociale relaties’
Inleiding op de zelfstudie feminisme
- Liberaal feminisme:
o Gelijke vertegenwoordiging in volkenrechtelijke instellingen
o Veel kritiek omdat ze niet kijken naar welke vrouwen
- Poststructurele feminisme:
o Volkenrechtelijke instellingen kunnen positieve of negatieve ervaring zijn voor
vrouwen
- Marxistisch feminisme:
o Vrouwen doen aan zorgarbeid ten voordele van de markt
o Moeilijk maar mogelijk om volkenrechtelijke instellingen te veranderen
- Socialistisch feminisme:
o Zorgarbeid ten voordele van de markt en individuele mannen in huishoudens
o Moeilijk maar mogelijk om volkenrechtelijke instellingen te veranderen
3
, - Radicaal feminisme:
o Hopeloos om te engageren met volkenrechtelijke instellingen
Intersectionaliteit: sommige mensen worden op verschillende vlakken geraakt worden, waardoor ze
complexe ervaringen meemaken
Vb. gender en etniciteit
MAAR: internationaal recht was gecreëerd voor stabiliteit
Meer dan voor rechtvaardigheid (niet om vrouwen een betere positie te geven, niet om onrecht tegen
te gaan…)
4
