VERKENNEN VAN DE BASISSCHOOL
Inleiding
Recht op onderwijs = ar%kel 26 van de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens (UVRM) in
1948. Alle leden van de Verenigde Na%es (VN) opgericht in 1945 hebben zich gebonden aan de UVRM.
VN-Standaardregels (1993) = staten moeten streven naar geleidelijke integra%e van speciale
onderwijsdiensten in het gewoon onderwijs. Bijvoorbeeld personen met een handicap tenzij het
schoolsysteem nog niet voldoende beantwoordt aan de behoeKen van alle personen met een handicap,
kan speciaal onderwijs worden overwogen.
UNESCO Verklaring van Salamanca (1994) = iedere school en leeromgeving moet geschikt zijn om
tegemoet te komen aan de behoeKen van àlle leerlingen ‘Educa%on for all.’.
à het einddoel verschuiK van integra%e naar inclusie in het onderwijs.
Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s of Sustainable Development Goals) = De interna%onale
gemeenschap erkende in 2015 de goedkeuring van de SDG’s. In totaal zijn het 17 doelstellingen. SDG 4 gaat
over onderwijs: alle mensen moeten onderwijs krijgen van goede kwaliteit op een gelijkwaardige en
toegankelijke maniet om een leven lang te leren, tegen 2030.
à Het gaat vooral over het belang van onderwijs dat tegemoet kan komen aan de behoeKes van alle
leerlingen.
Het Kinderrechtenverdrag (1989) = het recht op onderwijs vinden we in dit verdrag terug met arNkel 28. In
arNkel 29 vinden we ook de doelen van het onderwijs. Het is de eerste interna%onale tekst die kinderen
expliciet als rechthebbende erkent.
UNICEF = de kinderrechtenorganisa%e van de VN, houdt toezicht op de naleving van de rechten van de
kinderen.
à op 20 november is het Interna%onale dag van de rechten van het kind.
1
,DEEL 1: Het onderwijs in Vlaanderen
1. Vlaanderen als regionale overheid
België ging van een unitaire staat naar een federale staat waarbij de gewesten en gemeenschappen steeds
meer bevoegdheden kregen.
Federale overheid = is bevoegd voor alle materies van algemeen belang en oefent controle uit over
belangrijke instrumenten en sectoren.
Vlaanderen heeK als regionale overheid heel wat bevoegdheden waarover zij autonoom mag beslissen.
Zowel gewestbevoegdheden als gemeenschapsbevoegdheden.
Het Vlaamse Gewest = Dit strekt zich uit over het grondgebied van de 5 Vlaamse provincies: Anwerpen,
Limburg, Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen en Vlaams-Brabant. Ze zijn bevoegd voor de thema’s zoals
waterbeleid en leefmilieu.
De Vlaamse gemeenschap = Dit omvat alle inwoners van Vlaanderen en de Vlaamse inwoners van het
tweetalig Brusselse Hoofdstedelijke Gewest. De Vlaamse gemeenschap is bevoegd voor de thema’s cultuur
en onderwijs.
à De Vlaamse gemeenschap is autonoom op het vlak van onderwijs, maar de minimale vereisten voor de
aflevering van diploma’s blijven een aangelegenheid van de federale overheid.
Pensioen en leerplicht van de Vlaamse overheid.
2. Het beleidsdomein Onderwijs en Vorming (cultuur)
à kunnen uitleggen hoe overheid bevoegd is hiervoor.
3. De leerplicht
Leerrecht = In de Belgische grondwet staat dat elk kind recht heeK op onderwijs.
à ar%kel 24.
Om dit leerrecht kunnen garanderen is er leerplicht. Dit geldt voor kinderen van 5 tot 18 jaar. De duur van
de leerplicht wordt door de federale overheid bepaald voor heel België.
2
, De leerplicht loopt tot 18 jaar:
- Voor jongeren die voor 1 juli 18 jaar worden, loopt de leerplicht tot de dag van hun verjaardag.
- Voor jongeren die na 30 juni 18 jaar worden, loopt de leerplicht tot 30 juni van het jaar waarin ze 18
worden.
à een jongere die een diploma secundair onderwijs heeK behaald, is niet langer leerplich%g.
Schoolplicht = om te leren moet een kind niet naar school gaan. Het kan ook door huisonderwijs aan de
leerplicht voldoen.
à kinderen die dit doen moeten op vaste %jds%ppen deelnemen aan examens van de Examencommissie
van de Vlaamse Gemeenschap. Zo kunnen ze het nodige getuigschriK behalen.
4. Vrijheid van onderwijs
Vrijheid van onderwijs is een grondweeelijk recht in België (ar%kel 24 grondwet):
- De vrijheid van iedere natuurlijke persoon of rechtspersoon om onderwijs te organiseren.
- De vrijheid van schoolkeuze.
à gevolg hiervan is het bestaan van verschillende onderwijsneeen in Vlaanderen.
De inrichtende macht of schoolbestuur = een sleutelbegrip voor de organisa%e van het Vlaamse onderwijs.
Ze zijn verantwoordelijk voor één of meerdere scholen en neemt de vorm aan van een natuurlijke persoon
of rechtspersoon(onen).
à ruime autonomie: vrij onderwijsmethoden, bepaalde levensbeschouwing, eigen leerplannen, lesroosters
en personeel aanstellen. Ze krijgen ook financiële steun en erkenning van de overheid als ze voldoen aan de
voorschriKen en taalwetgeving.
à de grondwet waarborgt de keuzevrijheid van de ouders. (op redelijke afstand woonplaats, niet weigeren
op basis van huidskleur, ahomst, geslacht , religie…)
3
Inleiding
Recht op onderwijs = ar%kel 26 van de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens (UVRM) in
1948. Alle leden van de Verenigde Na%es (VN) opgericht in 1945 hebben zich gebonden aan de UVRM.
VN-Standaardregels (1993) = staten moeten streven naar geleidelijke integra%e van speciale
onderwijsdiensten in het gewoon onderwijs. Bijvoorbeeld personen met een handicap tenzij het
schoolsysteem nog niet voldoende beantwoordt aan de behoeKen van alle personen met een handicap,
kan speciaal onderwijs worden overwogen.
UNESCO Verklaring van Salamanca (1994) = iedere school en leeromgeving moet geschikt zijn om
tegemoet te komen aan de behoeKen van àlle leerlingen ‘Educa%on for all.’.
à het einddoel verschuiK van integra%e naar inclusie in het onderwijs.
Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s of Sustainable Development Goals) = De interna%onale
gemeenschap erkende in 2015 de goedkeuring van de SDG’s. In totaal zijn het 17 doelstellingen. SDG 4 gaat
over onderwijs: alle mensen moeten onderwijs krijgen van goede kwaliteit op een gelijkwaardige en
toegankelijke maniet om een leven lang te leren, tegen 2030.
à Het gaat vooral over het belang van onderwijs dat tegemoet kan komen aan de behoeKes van alle
leerlingen.
Het Kinderrechtenverdrag (1989) = het recht op onderwijs vinden we in dit verdrag terug met arNkel 28. In
arNkel 29 vinden we ook de doelen van het onderwijs. Het is de eerste interna%onale tekst die kinderen
expliciet als rechthebbende erkent.
UNICEF = de kinderrechtenorganisa%e van de VN, houdt toezicht op de naleving van de rechten van de
kinderen.
à op 20 november is het Interna%onale dag van de rechten van het kind.
1
,DEEL 1: Het onderwijs in Vlaanderen
1. Vlaanderen als regionale overheid
België ging van een unitaire staat naar een federale staat waarbij de gewesten en gemeenschappen steeds
meer bevoegdheden kregen.
Federale overheid = is bevoegd voor alle materies van algemeen belang en oefent controle uit over
belangrijke instrumenten en sectoren.
Vlaanderen heeK als regionale overheid heel wat bevoegdheden waarover zij autonoom mag beslissen.
Zowel gewestbevoegdheden als gemeenschapsbevoegdheden.
Het Vlaamse Gewest = Dit strekt zich uit over het grondgebied van de 5 Vlaamse provincies: Anwerpen,
Limburg, Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen en Vlaams-Brabant. Ze zijn bevoegd voor de thema’s zoals
waterbeleid en leefmilieu.
De Vlaamse gemeenschap = Dit omvat alle inwoners van Vlaanderen en de Vlaamse inwoners van het
tweetalig Brusselse Hoofdstedelijke Gewest. De Vlaamse gemeenschap is bevoegd voor de thema’s cultuur
en onderwijs.
à De Vlaamse gemeenschap is autonoom op het vlak van onderwijs, maar de minimale vereisten voor de
aflevering van diploma’s blijven een aangelegenheid van de federale overheid.
Pensioen en leerplicht van de Vlaamse overheid.
2. Het beleidsdomein Onderwijs en Vorming (cultuur)
à kunnen uitleggen hoe overheid bevoegd is hiervoor.
3. De leerplicht
Leerrecht = In de Belgische grondwet staat dat elk kind recht heeK op onderwijs.
à ar%kel 24.
Om dit leerrecht kunnen garanderen is er leerplicht. Dit geldt voor kinderen van 5 tot 18 jaar. De duur van
de leerplicht wordt door de federale overheid bepaald voor heel België.
2
, De leerplicht loopt tot 18 jaar:
- Voor jongeren die voor 1 juli 18 jaar worden, loopt de leerplicht tot de dag van hun verjaardag.
- Voor jongeren die na 30 juni 18 jaar worden, loopt de leerplicht tot 30 juni van het jaar waarin ze 18
worden.
à een jongere die een diploma secundair onderwijs heeK behaald, is niet langer leerplich%g.
Schoolplicht = om te leren moet een kind niet naar school gaan. Het kan ook door huisonderwijs aan de
leerplicht voldoen.
à kinderen die dit doen moeten op vaste %jds%ppen deelnemen aan examens van de Examencommissie
van de Vlaamse Gemeenschap. Zo kunnen ze het nodige getuigschriK behalen.
4. Vrijheid van onderwijs
Vrijheid van onderwijs is een grondweeelijk recht in België (ar%kel 24 grondwet):
- De vrijheid van iedere natuurlijke persoon of rechtspersoon om onderwijs te organiseren.
- De vrijheid van schoolkeuze.
à gevolg hiervan is het bestaan van verschillende onderwijsneeen in Vlaanderen.
De inrichtende macht of schoolbestuur = een sleutelbegrip voor de organisa%e van het Vlaamse onderwijs.
Ze zijn verantwoordelijk voor één of meerdere scholen en neemt de vorm aan van een natuurlijke persoon
of rechtspersoon(onen).
à ruime autonomie: vrij onderwijsmethoden, bepaalde levensbeschouwing, eigen leerplannen, lesroosters
en personeel aanstellen. Ze krijgen ook financiële steun en erkenning van de overheid als ze voldoen aan de
voorschriKen en taalwetgeving.
à de grondwet waarborgt de keuzevrijheid van de ouders. (op redelijke afstand woonplaats, niet weigeren
op basis van huidskleur, ahomst, geslacht , religie…)
3
